İçeriğe geç

TCK Madde 205 Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 205, Gerçek bir resmi belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 205 - Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek

Resmi Metin

Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek

Madde 205- Gerçek bir resmi belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.205, gerçek bir resmi belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen kişiyi cezalandırır. Suçun konusu, hukuken geçerli ve gerçek bir resmi belgedir; fiil, bu belgenin fiziksel olarak tahrip edilmesi, tamamen ortadan kaldırılması ya da ilgililerden saklanarak kullanılamaz hale getirilmesiyle işlenir. Bu yönüyle suç, resmi belgede sahtecilikten (TCK m.204) ayrılır: sahtecilikte gerçeğe aykırı sahte bir belge üretilir veya mevcut belge aldatıcı biçimde değiştirilir; burada ise sahte bir belge yaratılmaz, var olan gerçek belge yok edilir yahut gizlenir. Korunan hukuki değer, resmi belgelere duyulan kamu güveni ve bu belgelerin ispat işlevinin sürekliliğidir.

Suçun temel şekli için öngörülen ceza, iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Fiilin kamu görevlisi tarafından işlenmesi hali nitelikli hal olarak düzenlenmiş olup, bu durumda verilecek ceza yarı oranında artırılır; zira belgeyi korumakla görevli kişinin onu bozması, yok etmesi veya gizlemesi kamu güvenini daha ağır biçimde sarsar. Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı değildir; Cumhuriyet savcılığınca re’sen takip olunur.

Gerekçe

Maddede, resmî belgeyi bozmak, yok etmek ve gizlemek fiilleri, resmî belgede sahtecilik suçundan ayrı bir suç olarak ceza yaptırımı altına alınmıştır. Sahtecilik suçu, düzenlenen belgenin veya belgede yapılan değişikliğin başkasını aldatıcı nitelikte olmasını gerektirir. Bu maddede tanımlanan suçun işlenmesi, başkasını aldatma özelliği taşımayabilir. Suçun konusu, hukuken geçerli, yani gerçek bir resmî belgedir. Söz konusu suçu oluşturan seçimlik hareketler, resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemektir. Gerçek bir resmî belge üzerindeki yazıları örneğin boyamak veya silmek suretiyle okunamaz hâle getirmek, belge üzerindeki resmi koparmak, belgeyi yırtmak, yakmak veya gizlemek fiilleri bu suçu oluşturur. Dikkat edilmelidir ki; gizleme hâlinde, belge varlığını ve bütünlüğünü muhafaza etmektedir. Gizlenen belge, kişilerin nezdinde bulunan resmî belge olabileceği gibi, bir kamu kurum ve kuruluşunda ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunda muhafaza edilen belge de olabilir. Gizlemenin, belgenin nezdinde bulunduğu kişiye ya da kurum veya kuruluşa karşı olması gerekir. Bir belgenin, örneğin bir uyuşmazlık bağlamında mahkemeden istenmesine karşılık; gerçeğe aykırı olarak, mevcut olmadığının veya bulunamadığının bildirilmesi hâlinde, bu suç değil, suç delillerini gizleme suçu oluşur. Bir resmî belgenin, örneğin bir hukukî uyuşmazlık bağlamında mahkemeden istenmesine karşılık; gerçeğe aykırı olarak, mevcut olmadığının veya bulunamadığının bildirilmesi hâlinde, bu suç oluşur. Ancak, bir suça ilişkin olarak yapılan soruşturma veya kovuşturma kapsamında istenen belgelerin verilmemesi hâlinde, resmî belgenin gizlenmesi suçunun değil, suç delillerini gizleme suçunun oluştuğunu kabul etmek gerekir. Gizleme olgusu, belgenin nezdinde bulunduğu kişiden ya da kurum veya kuruluştan çalınması suretiyle de gerçekleşebilir. Ancak bu durumda, hırsızlık suçundan değil, resmî belgenin gizlenmesi suçundan dolayı hüküm tesis edilmelidir. Bu suç, herhangi bir kişi tarafından işlenebilir. Resmî belgenin kamu görevlisi tarafından bozulması, yok edilmesi veya gizlenmesi, bu suçun nitelikli şekli olarak tanımlanmıştır. Bu suç açısından özellik arz eden husus, suçun konusunu oluşturan belgenin, kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu belge olması gerekmez. Gerçek bir resmî belgenin kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı olarak bozulması, yırtılması, yok edilmesi veya gizlenmesi hâlinde, bu suç oluşur.

TCK m.205 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

CGK E.2017/866 K.2017/466 Direnme Hükmünün Bozulması

Suçun konusu, bir olayı kanıtlama gücü ve hukuki sonuç doğurma elverişliliği bulunan, hukuken geçerli gerçek bir resmî belgedir; fail belgeyi kullanılamaz kılmayı amaçlar ve bozma, yok etme ya da gizlemenin belgenin kanıt niteliğini etkileyerek kullanımını kısmen de olsa engellemesi gerekir. Sahtecilik suçlarının aksine bu seçimlik hareketlerin başkasını aldatmaya uygun ve elverişli olması aranmaz.

Detaylı özeti gör

Gerekçe, önce seçimlik hareketlerin anlamını, ardından bunların somut olaya uygulanışını ele almaktadır. Bozma, belgenin maddi varlığına dokunmadan içeriğini kullanılamaz kılmak; yok etme, maddi varlığına son vermek; gizleme ise belgeye ulaşılmasını engellemek olarak açıklanmıştır. Somut olayda sanığın yolda bulduğu şikâyetçiye ait nüfus cüzdanındaki fotoğrafı kendi fotoğrafıyla değiştirerek kimliğini saklamak amacıyla kullandığı ve cüzdanın gözaltındaki üst aramasında ele geçtiği kabul edilmiştir. Değişikliğin ilk bakışta anlaşılabilmesi nedeniyle aldatıcılık bulunmadığından TCK m.204'ün unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır. TCK m.205 bakımından da şikâyetçinin kaybettiği cüzdanın yenisini çıkarmasıyla eski belgenin hükümsüz kalıp belge vasfını yitirdiği ve sanığın şikâyetçinin belgeden yararlanmasını engelleme iradesi taşımadığı belirtilmiştir. Bu nedenle suçun oluşmadığı kabul edilmiş, Özel Dairelerin yerleşik uygulamasının da aynı yönde olduğu vurgulanmıştır.

CGK E.2016/403 K.2019/681 İtirazın Kabulü

TCK'nın 205. maddesindeki suçun konusunu hukuken geçerli, gerçek bir resmî belge oluşturur; bozma, yok etme veya gizleme eylemi belgenin kanıt niteliğini etkilemeli ve onun kullanılmasını en azından kısmen engellemelidir. Sahtecilik suçlarından farklı olarak maddede sayılan seçimlik hareketlerin başkasını aldatmaya uygun ve elverişli bulunması gerekmez.

Detaylı özeti gör

Kararda suçun manevi unsurunun genel kast olduğu ve failin belgeyi bilerek ve isteyerek bozması, yok etmesi veya gizlemesi gerektiği vurgulanmıştır. Somut olayda sanığın başkasına ait nüfus cüzdanını gizlice aldığı, üzerindeki fotoğrafı kendi fotoğrafıyla değiştirdiği ve yurt dışına çıkmak isterken havalimanındaki kimlik kontrolünde belgeyi görevlilere sunduğu kabul edilmiştir. Araştırmada belgenin başkasına ait olduğu anlaşılmıştır. Değişikliğin ilk bakışta ve kolaylıkla fark edilebilmesi sebebiyle aldatıcılık bulunmadığından TCK m.204'ün unsurlarının oluşmadığı belirtilmiştir. Kurulun TCK m.205 yönündeki eleştirisi ise suçun unsurlarının hiç tartışılmamasına ilişkindir. İncelemenin, kimlik sahibinin birkaç gün önce yeni cüzdan çıkarması nedeniyle eski belgenin vasfını yitirip yitirmediğiyle sınırlı kaldığı saptanmış; belgenin bilgisi dışında alındığına dair savunma ile dosyadaki gazete kayıp ilanı da değerlendirme verileri arasında gösterilmiştir.

11.CD E.2021/4983 K.2024/2962 Bozma

Trafik sicilinde kayıtlı bir araca ilişkin fiil 5237 sayılı Kanun m.205'teki resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçunu; kayıt bulunmaması hâlinde ise m.208'deki özel belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçunu oluşturabilir. Aracın sicil durumu belirlenmeden hüküm kurulması, eksik araştırmaya dayanır.

Detaylı özeti gör

İlk derece mahkemesi sanığı TCK m.205/1 uyarınca iki yıl hapisle cezalandırmış, hak yoksunluklarına ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına karar vermiştir. Kabul edilen olayda, çalıntı olduğunun anlaşılmasını önlemek amacıyla motosikletin şase numarası sert bir cisimle kazınarak okunamaz hâle getirilmiş ve araç daha sonra bir başkasına satılmıştır. Sanık, suçun unsurlarının oluşmadığını, şüpheden yararlanması ve lehe hükümlerin uygulanması gerektiğini temyizde ileri sürmüştür. Daire, delillerin tartışılmasına ve mahkemenin oluşa uygun takdirine yönelen itirazları yerinde görmemiş; ancak motor ve şase numaraları üzerinde kriminal inceleme yapılmadan ve aracın trafik siciline kayıtlı olup olmadığı araştırılmadan hüküm kurulmasını eksik bulmuştur. Bu eksiklik suç vasfını doğrudan etkilediği için mahkûmiyet hükmü bozulmuştur. Bir üye bozmaya değişik gerekçeyle katılmış ve bu gerekçede resmî belge ile özel belgeye ilişkin iki hükmü karşılaştırmıştır.

11.CD E.2019/7920 K.2022/15146 Bozma

Motor ve şasi numaraları silinen araçta uygulanacak suç tipi, aracın trafik sicilindeki durumuna göre belirlenir: araç kayıtlıysa eylem TCK m.205'teki resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçunu; kayıtlı değilse m.208'deki özel belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçunu oluşturabilir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, plakası bulunmayan ve motor ile şasi numaraları silinip kazınmış bir motosikletin sanıklarca kullanılması olayından doğmuştur. Daire, suç vasfının belirlenebilmesi için önce aracın sicil kaydının araştırılması gerektiğini, bu yapılmadan kurulan hükümlerin eksik araştırma ve incelemeye dayandığını saptamıştır. Kabule göre ayrıca üç aykırılık sıralanmıştır. Birincisi, gerekçeli kararda cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlendiği yazılmasına karşın sanıklardan biri hakkında alt sınırdan ceza tayin edilerek gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratılmasıdır. İkincisi, tekerrüre esas alınan mahkûmiyetin konusu hırsızlık suçunun sonradan yürürlüğe giren düzenlemeyle uzlaşma kapsamına alınmış olmasıdır; bu nedenle uzlaştırma hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı mahkemesinden araştırılmadan tekerrür yeniden değerlendirilemez. Üçüncüsü, TCK m.53'ün uygulanmasının Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ışığında yeniden ele alınması zorunluluğudur. Hükümler bu nedenlerle, bir üyenin ilk bozma nedeni yönünden değişik gerekçesiyle ve oy birliğiyle bozulmuştur.

5.CD E.2018/4752 K.2022/11099

TCK'nın 205. maddesindeki suç; resmî belgenin maddi varlığına dokunulmaksızın içeriğindeki bilgilerin anlaşılamaz ve kullanılamaz hâle getirilerek ondan yararlanma olanağının imkânsızlaştırılması, maddi varlığının sona erdirilmesi veya bütünlüğü korunarak hak sahibinin yararlanmasını engelleyecek biçimde gizlenmesiyle oluşur. Belgenin başka bir aslı ya da sureti mevcutsa hak sahibinin ondan yararlanma imkânı ortadan kalkmadığından suçun unsurları gerçekleşmez.

Detaylı özeti gör

Karar, mübaşir olarak çalışan sanık hakkındaki hükümleri birkaç yönden incelemektedir. Tebligat, bilirkişi ve tercüme gibi yargılama giderleri için posta idaresine teslim edilmek üzere sanığa verilen paralar bakımından, böyle bir görevlendirmenin mevzuata göre mümkün olmadığı belirlenmiştir. Bu nedenle paraların sanığa görevi dolayısıyla tevdi edilmiş sayılamayacağı kabul edilmiş ve sabit görülen eylem zimmet değil, hizmet sebebiyle güveni kötüye kullanma olarak nitelendirilmiştir. Belge suçunda ise sanığın dosyaları mahalline göndermeyip saklayarak eksikliğin ve işlediği suçun ortaya çıkmasını önlemeyi amaçladığı; buna karşılık dosyalara elektronik sistem kayıtlarından ulaşılabildiği saptanmıştır. Hak sahibinin yararlanma olanağı ortadan kalkmadığı için beraat yerine mahkûmiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuştur. Kabule göre uygulama sırası, zimmet tutarına faiz eklenerek değer azlığı hükmünün uygulanmaması ve TCK m.53 yönünden yeniden değerlendirme gereği de aykırılık sayılmıştır.

Diğer kararlar (1)
11.CD E.2019/6153 K.2021/7256 Bozma

TCK m.205 bakımından resmî belge; maddi varlığı korunmakla birlikte yararlanılması imkânsızlaştırılarak bozulabilir, maddi varlığı sona erdirilerek yok edilebilir veya bütünlüğü korunup hak sahibinin erişimi engellenerek gizlenebilir. Aynı belgenin başka aslı ya da sureti mevcutsa hak sahibinin yararlanma imkânı ortadan kalkmayacağı için suçun unsurları gerçekleşmez.

Detaylı özeti gör

Kararda bozma, yok etme veya gizleme hareketlerinin ortak amacı, hak sahibinin belgeden yararlanmasını engellemek olarak açıklanmıştır. Gerçek belgenin aslı ortadan kaldırıldığında ya da bozulduğunda bu sonuç gerçekleşir ve suç tamamlanır. Somut olayda sanığın önceki görev yerini ziyareti sırasında bir hâkimin odasında bulunduğu, daha önce dosyadan aldığı gerekçeli kararı yırttığı ve uyarılmasına rağmen parçaları da götürerek ayrıldığı kabul edilmiştir. Söz konusu belge, mahkeme mührü ile imzaları taşıyan bir mahkeme kararıdır. Ancak dosyada aynı kararın ıslak imzalı ve mühürlü başka nüshalarının da bulunduğu belirlenmiştir. Böylece bir hakkın kullanılmasının engellendiğinden söz edilemeyeceği için suçun unsurlarının oluşmadığı ve beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kabule göre, terkin sınırının altında kalan yargılama giderinin Devlet Hazinesi yerine sanığa yükletilmesi de ayrı bir aykırılık sayılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.