İçeriğe geç

TCK Madde 182 Çevrenin taksirle kirletilmesi

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 182, Çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya verilmesine taksirle neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 182 - Çevrenin taksirle kirletilmesi

Resmi Metin

Çevrenin taksirle kirletilmesi

Madde 182- (1) Çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya verilmesine taksirle neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu atık veya artıkların, toprakta, suda veya havada kalıcı etki bırakması halinde, iki aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) İnsan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek niteliklere sahip olan atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya taksirle verilmesine neden olan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.182, çevreyi taksirle kirletme fiilini cezalandırır ve korunan hukuki değer çevre ile kamu sağlığıdır. Maddeye göre, çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya verilmesine taksirle neden olan kişi adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu atık veya artıkların toprakta, suda veya havada kalıcı etki bırakması hâlinde ise ceza iki aydan bir yıla kadar hapse dönüşür. Suçun manevi unsuru taksirdir; failin öngörülebilir sonucu dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışıyla gerçekleştirmesi yeterli olup ayrıca kirletme iradesi aranmaz.

TCK m.182’nin son kademesi, insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek niteliklere sahip atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya taksirle verilmesini ağırlaştırır ve bu hâlde ceza bir yıldan beş yıla kadar hapistir. Kasten kirletme ayrı bir maddede düzenlendiğinden, TCK m.182 yalnız özensiz davranıştan kaynaklanan kirlenmeyi kapsar; failin sonucu isteyip istemediği kademelendirmede belirleyicidir. Suç, şikâyete bağlı olmayıp resen soruşturma ve kovuşturma konusudur.

Gerekçe

Madde metninde çevreyi taksirle kirletme suçu tanımlanmıştır. Bu suçun unsurlarına ilişkin açıklamalarla ilgili olarak, çevreyi kasten kirletme suçunun gerekçesine bakılmalıdır.

TCK m.182 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

4.CD E.2024/2550 K.2025/11132 Bozma

TCK'nın 182/1. maddesindeki taksirle kirletme suçunda ‘çevreye zarar verecek şekilde’ unsuru gerçekleşmiş somut zararı değil, zarar vermeye elverişliliği ve zarar ihtimalini ifade eder.

Detaylı özeti gör

Kasten ve taksirle kirletme suçları ortak kavramlar üzerine kuruludur. Atık, bir faaliyet sonucunda oluşarak çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi; alıcı ortam ise hava, su, toprak ve bunlarla ilişkili ekosistemleri ifade eder. Mevzuatta tanımlanmayan artık, öğretide bir maddenin tüketimi, kullanımı veya harcanması sonrasında geriye kalan kısım olarak açıklanır. Çevre Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca ilgililer kirlenme ihtimalini önlemekle; kirleten de oluşan kirlenmeyi durdurup etkilerini gidermekle yükümlüdür. Somut olayda bir madencilik ve inşaat şirketinin maden hafriyatıyla gölü doldurduğu, göl suyunun çevreye kaydığı, köy dere yatağını kapatarak göletler oluşturduğu ve hafriyatın tarlaları etkilediği ileri sürülmüştür. Şirket yöneticisi, daimî nezaretçi mühendis ile muhasebeci ve çevre görevlisi hakkında kasten kirletme suçundan açılan davada 2021 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

4.CD E.2021/9224 K.2022/10782 Bozma

TCK'nın 182. maddesindeki çevrenin taksirle kirletilmesi, atık veya artıkların çevreye zarar verecek biçimde alıcı ortama taksirle verilmesiyle oluşur. ‘Çevreye zarar verecek şekilde’ ölçütü gerçekleşen somut zararı değil zarar vermeye elverişliliği ve zarar ihtimalini anlatır; bu suç tehlike suçu olduğundan zarar ne unsur ne cezalandırma şartıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, taksirle kirletme suçunu genel taksir ilkeleriyle birlikte değerlendirmektedir. Taksir, failin suç işlemeyi istememesine rağmen hukuk düzeninin gereklerine aldırmaması hâli olarak tanımlanmış; Türk Ceza Kanunu'nun 22. maddesindeki ikili ayrım kirletme suçuna uyarlanmıştır. Buna göre dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle kirlenme neticesi hiç öngörülmeden atık veya artığın alıcı ortama verilmesi bilinçsiz taksiri; neticenin öngörülmesine karşın gerçekleşmeyeceği güvenine dayanılarak hareket edilmesi ise bilinçli taksiri oluşturur. Farkın ölçütü, istenmeyen neticenin öngörülüp öngörülmediğidir. Uygulanacak mevzuat bölümü hava kirliliğine ayrılmış; Çevre Kanunu'nun ek 6. maddesi uyarınca belirlenen standartlara uygun temiz ve kaliteli yakıt ile yakma sistemlerinin üretilmesi ve kullanılmasının zorunlu olduğu, hava kirliliği bakımından önem taşıyan bazı tesislerin kurulması ve işletilmesinin izne bağlandığı belirtilmiştir.

4.CD E.2021/29590 K.2021/24118 Bozma

Atık veya artığın çevreye zarar verebilecek biçimde alıcı ortama taksirle bırakılması, TCK m.182'deki çevrenin taksirle kirletilmesi suçudur. Kanun, çevrenin gerek kasten gerek taksirle kirletilmesini tehlike suçu olarak düzenlediğinden, zararın fiilen doğması bu suçların unsuru ya da cezalandırılma şartı değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, 181 ve 182. maddeleri tek bir yapı içinde okumaktadır. İki suç tipi arasındaki fark, atık veya artığın alıcı ortama verilmesi hareketinin kastla mı yoksa taksirle mi gerçekleştiğindedir; suçun konusu ve tamamlanma anı ortaktır. Kanun her iki tipi de tehlike suçu olarak kurduğundan zararın fiilen doğması aranmaz. Kararın ayrıntı veren yanı, nitelikli hâllerin iki tip arasındaki eşleşmesini göstermesidir: atık veya artığın toprakta, suda ya da havada kalıcı özellik göstermesi kasten kirletme bakımından 181. maddenin üçüncü fıkrasında, taksirle kirletme bakımından ise 182. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde düzenlenmiştir. Bunların insan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıklara, üreme yeteneğinin körelmesine yahut hayvan ve bitkilerin doğal özelliklerinin değişmesine yol açabilecek etkiler taşıması hâli, kasten işlenen biçim bakımından TCK m.181/4'te, taksirli biçim bakımından m.182/2'de düzenlenmiştir. Karar metninde ilk hüküm maddi atıf hatasıyla m.184/1 olarak gösterilmiştir.

4.CD E.2021/22110 K.2024/3562 Bozma

TCK'nın 182. maddesindeki çevrenin taksirle kirletilmesi, atık veya artıkların çevreye zarar verecek şekilde alıcı ortama taksirle verilmesidir. Maddede suçun unsuru olarak kabul edilen ‘çevreye zarar verecek şekilde’ kavramı gerçekleşen somut zararı değil zarar vermeye elverişliliği ve zarar ihtimalini gösterir; tehlike suçu niteliği nedeniyle zararın gerçekleşmesi unsur ya da cezalandırma şartı değildir.

Detaylı özeti gör

Karar, taksirle çevreyi kirletmeyi önce kusurun iki görünümü üzerinden ayırır. Taksirde fail suçu istemez, ancak hukuk düzeninin gereklerine aldırmaz. TCK m.22/2'deki bilinçsiz taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle neticenin öngörülmemesidir; üçüncü fıkradaki bilinçli taksirde ise netice öngörülür fakat istenmez. Böylece ayırıcı ölçüt, istenmeyen sonucun öngörülüp öngörülmediğidir. Çevre suçuna uygulandığında, kirlenme sonucu öngörülmeden atık veya artığın alıcı ortama verilmesi bilinçsiz taksir; sonuç öngörüldüğü hâlde gerçekleşmeyeceği düşünülerek hareket edilmesi bilinçli taksir oluşturur. Karar ayrıca TCK m.181/1'deki teknik usullere aykırılığın, çerçeve kanunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerdeki arıtma, depolama, imha, taşıma ve alıcı ortama verme yükümlülüklerinden belirleneceğini açıklamaktadır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.