İçeriğe geç

TCK Madde 168 Etkin pişmanlık

Özet 5 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 168, Hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi belirli malvarlığı suçları ile yağma ve karşılıksız yararlanmada etkin pişmanlığı düzenler; failin mağdurun zararını gidermesi hâlinde pişmanlığın gösterildiği aşamaya göre cezada indirim öngörür.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 6352 s.K. m.84
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 168 - Etkin pişmanlık

Resmi Metin

Etkin pişmanlık

Madde 168- (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs (…) suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Değişiklik: · 5377 s.K. m.20

(2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.

(3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde üçte birine kadarı indirilir.

(4) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun rızası aranır.

(5) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise, verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki defadan fazla yararlanamaz.

Ek hüküm: · 6352 s.K. m.84

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik madde tamamı 5377 s.K. m.20
  2. Ek 6352 s.K. m.84

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Ekleme 5. fıkra, 5 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 6352 s.K. m.84 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 5/7/2012, S.28344).
  2. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (8 Temmuz 2005 - 4 Temmuz 2012)
    Önceki metin · Yürürlükte: 8 Temmuz 2005 - 4 Temmuz 2012 Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, taksirli iflâs ve karşılıksız yararlanma suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Metnin dayanağı: 5377 s.K. m.20 ile gelen metin (RG 8/7/2005, S.25869). Bu dönemi bitiren işlem: 5 Temmuz 2012'de 6352 s.K. m.84 ile değiştirildi (RG 5/7/2012, S.28344). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 (1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve karşılıksız yararlanma suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle gidermesi halinde; cezası üçte birden üçte ikiye kadar indirilir. Yağma suçunda ise, cezada altıda birden üçte bire kadar indirim yapılır.
    (2) Kısmen geri verme veya tazmin halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, mağdurun rızası aranır.
    Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.20 ile madde tamamen değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.168, malvarlığına karşı işlenen belirli suçlarda faile tanınan bir etkin pişmanlık mekanizmasıdır; bağımsız bir suç tipi değil, tamamlanmış suçtan sonra cezada indirim sağlayan bir hükümdür. Hüküm; hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas ve taksirli iflas suçlarını kapsar. Fail, azmettiren veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme ya da tazmin yoluyla tamamen gidermesi aranır. Zarar, suç tamamlandıktan sonra ancak bu nedenle kovuşturma başlamadan önce tümüyle karşılanırsa verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir. Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce gösterilirse, indirim verilecek cezanın yarısına kadarı ile sınırlıdır.

Yağma suçu kapsam dışı bırakılmamış, farklı ve daha dar oranlarla düzenlenmiştir: pişmanlık gösteren fail bakımından verilecek ceza, ilk fıkra kapsamına giren hallerde yarısına, ikinci fıkra kapsamına giren hallerde üçte birine kadarı indirilir. Zararın kısmen geri verilmesi veya tazmin edilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır. Karşılıksız yararlanma suçu (TCK m.163) bakımından ise ayrık bir rejim getirilmiştir: fail, azmettiren veya yardım eden, mağdurun, kamunun ya da özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı zararı soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin ederse kamu davası açılmaz; zarar hüküm verilinceye kadar tamamen giderilirse verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi bu hükümden iki defadan fazla yararlanamaz.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 5377/2005 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Suç tamamlandıktan sonra kişi pişmanlık gösterebilir. Bu durumda, işlenmiş ve tamamlanmış olan suç işlenmemiş hâle artık döndürülemez. Ancak, suç tamamlandıktan sonra, pişmanlık duyarak, gerçekleştirilen haksızlığın neticeleri mümkün olduğunca ortadan kaldırılabilir. Bu düşüncelerle, etkin pişmanlık; hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve karşılıksız yararlanma suçlarında cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsî sebep olarak kabul edilmiştir. Ancak, bunun için bazı koşulların gerçekleşmesi gerekir. Önce, failin veya suça iştirak eden kişinin bizzat kendisinin pişmanlık göstererek iade veya tazmini gerçekleştirmesi gerekir. Suçun işlenmesiyle kişilerin görmüş bulundukları zararın aynen iade veya mümkün olduğu kadar azaltılmak suretiyle tazmin edilmesi gerekir. Etkin pişmanlığın cezada indirim yapılması sebebi olarak kabul edilebilmesi için, zararın tamamen veya mümkün olduğu kadar aza indirilerek gerçekleştirilmesi gerekir. Kısmen geri verme veya tazminde, etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, mağdurun aynen iadeye veya tazmine rıza göstermesi gerekir. Etkin pişmanlığın kovuşturma başlamadan önce, yani işlenen suçtan dolayı kamu davası açılmadan önce gösterilmesi gerekir. Etkin pişmanlık durumunda hâkim maddede belirlenen oranda cezada indirim yapabilir. Bu konuda, hâkime etkin pişmanlığın samimiyetine ve zararın tazmin edilen miktarına göre, takdir yetkisi tanınmıştır. Bu hükümle, işlenen suçun yağma olması hâlinde de, cezada belli oranda indirim yapılması yolu açılmıştır.

TCK m.168 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

2.CD E.2021/9485 K.2023/3529

TCK'nın 168. maddesindeki etkin pişmanlık yalnız tamamlanmış suçlar hakkında uygulanabilir. Teşebbüs aşamasında kalan fiile bu hüküm uygulanarak cezanın eksik belirlenmesi hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, aynı sanık hakkında iki ayrı mağazadaki hırsızlık eylemleri nedeniyle kurulan hükümleri ayrı ayrı inceler. İlk hüküm yönünden yargılamanın usule uygun yürütüldüğü, iddia ve savunmaların gerekçeli kararda tartışıldığı, CD inceleme tutanağına göre eylemin sanık tarafından işlendiğinin saptandığı, takdiri indirimin uygulandığı, suç vasfı ile yaptırımın doğru belirlendiği kabul edilerek temyiz sebepleri reddedilmiş ve hüküm onanmıştır. İkinci hükümde de eylemin sanığa ait olduğu ve vicdani kanaatin dosyadaki kesin verilere dayandığı belirtilmiş; ancak bu mağazadaki fiil teşebbüs aşamasında kaldığı hâlde TCK m.168 uygulanarak cezanın eksik belirlenmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Bu nedenle Cumhuriyet savcısının ve sanık müdafiinin temyizleri kabul edilmiş, 1412 sayılı Kanun'un 321. maddesi uyarınca ikinci hüküm bozulmuştur. Böylece aynı kararda bir hüküm onanırken diğeri bozulmuştur.

2.CD E.2023/14414 K.2023/8456 Kanun Yararına Bozma

Somut olayda şikâyetçinin zararı kovuşturma sırasında bütünüyle karşılanmışsa hükümlü hakkında TCK'nın 168/2. maddesindeki etkin pişmanlık hükümleri uygulanmalıdır. Bu durum gözetilmeden daha fazla ceza belirlenmesi Kanun'a aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, kanun yararına bozma incelemesinde TCK m.168'in iki fıkrasındaki zaman ayrımını esas almıştır: etkin pişmanlık kovuşturma başlamadan önce gösterilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra fakat hüküm verilmeden önce gösterilirse yarısına kadarı indirilir. Somut olayda şikâyetçi vekilinin 15.09.2021 tarihli oturumda zararın giderildiğini ve şikâyetçi olmadığını beyan ettiği, böylece giderimin kovuşturma evresinde ve hükümden önce gerçekleştiği saptanmıştır. Buna rağmen TCK m.168/2 uygulanmadığından hüküm Kanun'a aykırı bulunmuş ve CMK m.309/3 uyarınca bozulmuştur. Bozma nedeni daha hafif bir cezayı gerektirdiği için maddenin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca ceza doğrudan yeniden belirlenmiş; nitelikli hırsızlıktan verilen beş yıl hapis önce yarı oranında, ardından takdiri indirimle altıda bir oranında azaltılarak iki yıl bir aya indirilmiş, kararın diğer bölümleri aynen bırakılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi E. 2019/1361 K. 2019/2516 Düzelterek Esastan Red

Bu olayda BAM, çalınan bilgisayarın bir tanığın kolluğa haber vermesiyle ele geçirilmesini sanıkların iradesi dışında bir iade sayıp TCK m.168 koşullarını oluşmamış kabul etmiştir. Zararın soruşturmada giderildiği mala zarar vermede ise m.168/1 indiriminin yarıdan fazla olmasını gerekli görmüştür.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi, iki sanık hakkında hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal ve mala zarar verme hükümlerini incelemiştir. İlk derece mahkemesi, çalınan bilgisayarın iadesi nedeniyle hırsızlıkta TCK m.168/1 uyarınca yarı oranında indirim yapmıştır. Daire, etkin pişmanlık için failin bizzat pişmanlık göstererek zararı tamamen gidermesi gerektiğini belirtmiş; bilgisayarın bir tanığın kolluğa haber vermesiyle ele geçirildiğini ve bu iadenin sanıkların iradesi dışında kaldığını kabul etmiştir. Aleyhe istinaf olmadığından bu hatayı eleştiriyle yetinmiş, yanılgılı indirimi artırmayı da hakkaniyete aykırı bulmuştur. Zararın soruşturmada giderildiği mala zarar verme suçunda ise m.168/2'deki oranı gözeterek m.168/1 indiriminin yarıdan fazla olması gerektiğini belirtip oranı üçte ikiye çıkarmıştır. 3 Aralık 2019 tarihli kararda hırsızlık ve konut dokunulmazlığı yönünden istinafı esastan reddetmiş, mala zarar verme yönünden ise düzelterek esastan ret kararı vermiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.