İçeriğe geç

TCK Madde 167 Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 167, yağma ve nitelikli yağma hariç bu bölümdeki suçların belirli yakın akrabalar zararına işlenmesi hâlinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmayacağını; daha uzak akrabalar zararına işlenmesi hâlinde ise şikâyet üzerine cezanın yarı oranında indirileceğini düzenler.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 167 - Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep

Resmi Metin

Şahsi cezasızlık sebebi veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebep

Madde 167- (1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;

  1. a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
  2. b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
  3. c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,

Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

(2) Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.167, malvarlığına karşı suçların belirli aile bireyleri arasında işlenmesi halinde faile şahsi cezasızlık ya da cezada indirim sağlayan bir düzenlemedir; başlı başına bir suç tipi değil, kişisel niteliği olan bir cezalandırma engelidir. Kapsamı, bu bölümde yer alan malvarlığına karşı suçlarla sınırlıdır; ancak yağma ve nitelikli yağma (TCK m.148 ve TCK m.149) açıkça dışarıda bırakılmıştır, yani bu suçlar bakımından akrabalık indirim ya da cezasızlık sağlamaz. Fail lehine sonuç doğurması yalnızca suçun sayılan yakınların zararına işlenmiş olmasına bağlıdır; bu yönüyle, sonradan zararın giderilmesine dayanan etkin pişmanlıktan (TCK m.168) ayrılır.

İlk grupta cezaya hiç hükmedilmez: haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden biri, üstsoy veya altsoy ya da bu derecedeki kayın hısımlarından biri, evlat edinen veya evlatlık, aynı konutta yaşayan kardeşlerden biri zarara uğramışsa ilgili akraba tam cezasızlıktan yararlanır. İkinci grupta ise ceza tümüyle ortadan kalkmaz; yalnızca şikayet üzerine verilecek ceza yarısı oranında indirilir. Bu daha hafif sonuç, haklarında ayrılık kararı verilmiş eşler, aynı konutta yaşamayan kardeşler ile aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımları zarara uğradığında uygulanır. Böylece hükmün, hısımlığın yakınlık derecesine ve birlikte yaşama koşuluna göre iki kademeli bir koruma öngördüğü görülür.

Gerekçe

İzlenen suç politikası nedeniyle, aralarında belli akrabalık ilişkisi bulunan kişilerin birbirlerinin malvarlığına karşı işlemiş bulundukları suçlardan dolayı cezalandırılmamaları kabul edilmiştir. Ancak, yağma ve nitelikli yağma suçları açısından bu şahsî cezasızlık sebebinden yararlanma kabul edilmemiştir. Şahsî cezasızlık sebebinin söz konusu olduğu durumlarda, ilgili kişinin sadece cezaî sorumluluğuna gidilemez. İşlenen fiil, suç oluşturma özelliğini devam ettirmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında ise, malvarlığına karşı işlenen ve birinci fıkra kapsamına giren suçlardan dolayı cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsî nedenler gösterilmiştir.

TCK m.167 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

CGK E.2013/594 K.2015/149 İtirazın Kısmen Kabulü

Yağma ve nitelikli yağma dışında, TCK'nın onuncu bölümündeki malvarlığına karşı suçlar yönünden 167. madde şahsi cezasızlık nedenleri ile cezada indirim gerektiren şahsi sebepleri düzenler. Suç aynı konutta birlikte yaşayan kardeşin zararına işlenirse birinci fıkra gereğince ceza verilmez; kardeşler ayrı konutlarda yaşıyorsa ikinci fıkra uyarınca ceza yarı oranında indirilir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, mala zarar verme suçunda TCK m.167/2'deki indirimin uygulanıp uygulanmayacağına ilişkindir. Ceza Genel Kurulu, suç siyaseti gereği yağma ve nitelikli yağma dışında bu bölümdeki malvarlığı suçları için şahsi cezasızlık ve cezada indirim sebepleri öngörüldüğünü; kardeşler bakımından belirleyici ölçütün birlikte yaşama olduğunu açıklamıştır. Nüfus kayıtları sanık ile katılanın kardeş olduğunu, katılanın anne ve babadan kalan evde, sanığın ise aynı sokaktaki kendisine ait ayrı evde oturduğunu göstermiştir. Bu nedenle temel cezadan TCK m.167/2 uyarınca yarı oranında indirim yapılması gerekmiştir. Başsavcılık itirazı mala zarar verme yönünden kısmen kabul edilerek Özel Dairenin onama kararı kaldırılmış; hüküm, indirim uygulanıp TCK m.53'e ilişkin hata giderilerek düzeltilip onanmıştır. Aynı dosyadaki hakaret suçu yönünden itiraz reddedilmiş; bazı üyeler gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini düşünerek karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2020/233 K.2022/849 İtirazın Reddi

Üvey anne veya baba, kan bağı bulunmadığı için üstsoy ya da altsoy sayılmaz. Bununla birlikte eşlerden her biri diğer eşin kan hısımlarıyla aynı tür ve derecede kayın hısımı olduğundan, önceki evlilikten olan çocuk ile yeni eş arasında birinci derece kayın hısımlığı vardır. Hırsızlığın bu derecedeki kayın hısmına karşı işlenmesi hâlinde TCK m.167/1-b gereğince faile ceza verilmez.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulu, önce üvey ana ve babanın kan hısmı olmadığını belirlemiş, ardından sonucu kayın hısımlığı üzerinden kurmuştur. Türk Medeni Kanunu'na göre üstsoy ve altsoy kişinin yukarı ve aşağı doğru kan hısımlarıdır; kan bağı bulunmayan üvey ana ile baba bu gruba girmez. 765 sayılı Kanun'daki analık ve babalık ifadelerinin yeni metne alınmaması kanun koyucunun tercihi sayılmıştır. Bununla birlikte eşlerden biri, diğer eşin kan hısımlarıyla aynı tür ve derecede kayın hısmı olduğundan, eşin önceki evliliğinden olan çocuğu ile yeni eşi arasında birinci derece kayın hısımlığı doğar. Bu yorum 1988 tarihli Genel Kurul kararı, evlenme engellerine ilişkin hüküm ve ikinci derece kayın hısmına indirim tanıyan ikinci fıkrayla desteklenmiştir; ikinci derece için indirim öngörülürken birinci derecenin kapsam dışında bırakılması düşünülemez. Bir aracın alınıp götürüldüğü somut olayda TCK m.167/1-b uyarınca ceza verilmemesi yerinde bulunmuş ve itiraz oy birliğiyle reddedilmiştir.

CGK E.2016/753 K.2017/468

Suçtan zarar gören tüzel kişi olduğunda TCK'nın 167. maddesi anlamında akrabalık ilişkisinden söz edilemez ve fail şahsi cezasızlık nedeninden yararlanamaz. Suç eşyası failin akrabasıyla başka bir kişinin ortak malıysa bunu bilen fail madde hükmünden faydalanamaz; eşyanın bütünüyle akrabasına ait olduğunu sanıyorsa hükümden yararlanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsi cezasızlık sebebinin sınırlarını iştirak ve suç konusu eşyanın mülkiyeti bakımından ayrı ayrı belirler. İştirak yönünden, faillerden biri hakkında bu sebebin uygulanmasının mağdurla böyle bir akrabalığı bulunmayan diğer failleri TCK m.40/1 uyarınca cezadan kurtarmayacağı belirtilmiştir. Mülkiyet yönünden ise eşya failin akrabası ile başka bir kişinin ortak malıysa ve fail bunu biliyorsa hükümden yararlanamayacağı, malın tümüyle akrabasına ait olduğunu sanıyorsa yararlanması gerektiği ifade edilmiştir. Somut olayda zarar görenler sanığın akrabalarıyla sınırlı değildir; holding hissedarlarının yanı sıra bağlı şirketin yatırımcıları ile diğer iştirakler de zarar görmüştür. Zarar gören tüzel kişi olduğunda TCK m.167 anlamında akrabalık kurulamayacağından şahsi cezasızlık uygulanmamıştır. Başsavcılık itirazı bu uyuşmazlık yönünden kabul edilmiş, bir üye şartların oluştuğu düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.

11.CD E.2025/207 K.2025/7616 Kanun Yararına Bozma

TCK'nın 167. maddesi, belirli akrabalık ilişkisi bulunan kişilerin birbirlerinin malvarlığına karşı işledikleri suçlarda ceza verilmemesini veya cezadan indirim yapılmasını öngörür. Zarar gören tüzel kişi olduğunda madde kapsamındaki akrabalık ilişkisi kurulamayacağı için şahsi cezasızlık hükmü uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Daire, soruşturma evresindeki karar eşiklerini sıralar: savcı yeterli şüpheye ulaşırsa iddianame düzenler, aksi hâlde CMK m.172 gereğince kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; itirazı inceleyen sulh ceza hâkimliği ise delil durumuna göre itirazı reddedebilir, kabul edebilir ya da soruşturmanın genişletilmesine karar verebilir. TCK m.167 aktarıldıktan sonra Ceza Genel Kurulunun 2017 tarihli kararına dayanılarak, zarar gören tüzel kişi olduğunda akrabalık bağının kurulamayacağı benimsenmiştir. Dosyada şüphelinin, eşinin yetkilisi olduğu iki şirkete ait kaşelerle kendisini alacaklı gösteren iki bono düzenlediği ve boşanma aşamasında bu senetleri şirketler aleyhine takibe koyduğu ileri sürülmüştür. Savcılık eşler arasındaki bağı esas alıp TCK m.167/1-a gerekçesiyle ek karar vermiştir; oysa takibin muhatabı şirketlerdir. Daire, aynı konuya ilişkin başka bir soruşturma dosyasının getirtilip incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.