İçeriğe geç

TCK Madde 161 Hileli iflâs

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 161, Malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda bulunan kişi, bu hileli tasarruflardan önce veya sonra iflasa karar verilmiş olması halinde, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 161 - Hileli iflâs

Resmi Metin

Hileli iflâs

Madde 161- Malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda bulunan kişi, bu hileli tasarruflardan önce veya sonra iflasa karar verilmiş olması halinde, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Hileli iflasın varlığı için;

  1. a) Alacaklıların alacaklarının teminatı mahiyetinde olan malların kaçırılması, gizlenmesi veya değerinin azalmasına neden olunması,
  2. b) Malvarlığını kaçırmaya yönelik tasarruflarının ortaya çıkmasını önlemek için ticari defter, kayıt veya belgelerin gizlenmesi veya yok edilmesi,
  3. c) Gerçekte bir alacak ve borç ilişkisi olmadığı halde, sanki böyle bir ilişki mevcutmuş gibi, borçların artmasına neden olacak şekilde belge düzenlenmesi,
  4. d) Gerçeğe aykırı muhasebe kayıtlarıyla veya sahte bilanço tanzimiyle aktifin olduğundan az gösterilmesi,

gerekir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.161’de düzenlenen hileli iflas suçu, malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda bulunan kişinin, bu tasarruflardan önce ya da sonra hakkında iflas kararı verilmesiyle oluşur. Kanun, hilenin varlığını belli davranışlara bağlar: alacaklıların teminatı niteliğindeki malların kaçırılması, gizlenmesi ya da değerinin düşürülmesi; ticari defter, kayıt veya belgelerin gizlenmesi ya da yok edilmesi; gerçekte olmayan bir borç ilişkisi varmış gibi belge düzenlenerek borçların şişirilmesi; gerçeğe aykırı muhasebe kayıtları veya sahte bilançoyla aktifin olduğundan az gösterilmesi. Suçun manevi unsuru kasttır; failin alacaklıları zarara uğratma bilinç ve iradesiyle hareket etmesi gerekir. Bu yönüyle suç, TCK m.162’deki taksirli iflastan ayrılır; orada tacirin özensizliği yeterken burada kasıtlı hile aranır.

İflastan önce ya da sonra hileli tasarrufta bulunan kişi, TCK m.161 uyarınca üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Fail, suç tamamlandıktan sonra bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderirse TCK m.168 gereği etkin pişmanlık uygulanır; giderme kovuşturma başlamadan önce gerçekleşirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce gerçekleşirse yarısına kadarı indirilir. Ayrıca TCK m.167’deki şahsi cezasızlık sebebi kapsamında, suçun ayrılık kararı bulunmayan eş, üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeş gibi belirli yakınların zararına işlenmesi halinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmedilmez.

Gerekçe

Madde metninde, bir ticari faaliyet bağlamında malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda bulunan kişinin cezalandırılması öngörülmüştür. Ancak, kişinin bu tasarruflar nedeniyle cezalandırılabilmesi için, iflasa karar verilmiş olması gerekir. Bu nedenle, iflas olgusunun gerçekleşmesi, bir objektif cezalandırılabilme şartı niteliği taşımaktadır. Hileli iflâs suçu, seçimlik hareketli bir suçtur. Madde metninde bu seçimlik hareketler belirlenmiştir. Bu suçun faili, iflâsa tabi bir borçlu yani, tacir olabilir. Ancak, bir tüzel kişinin tacir olması durumunda, tüzel kişiliğin organ veya temsilcisi olan, tüzel kişi adına tasarrufta bulunan gerçek kişiler de suç faili olabileceklerdir.

TCK m.161 ile İlgili Yargıtay Kararları

1 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/51 K.2022/645 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 161/1-b maddesindeki seçimlik hareket, malvarlığını kaçırmaya yönelik tasarrufun yapılmasını ve bu tasarrufun açığa çıkmasını önlemek amacıyla ticari defter, kayıt veya belgelerin gizlenmesini ya da yok edilmesini gerektirir; öncesinde böyle bir tasarruf yoksa belgeleri gizlemek veya yok etmek hileli iflas suçunu oluşturmaz. Fail hakkında ceza uygulanabilmesi için ayrıca iflas kararı verilmiş ve kesinleşmiş olmalı; bu karar suçun unsuru değil, objektif cezalandırılabilme şartıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.161/1-b'deki seçimlik hareketi birbirine bağlı iki basamak olarak açıklamıştır. Önce malvarlığını kaçırmaya yönelik bir tasarruf bulunmalı, ardından bu tasarrufun ortaya çıkmasını önlemek amacıyla ticari defter, kayıt veya belgeler gizlenmeli ya da yok edilmelidir. Muhasebe kayıtları, çek hesapları, borç ilişkisini gösteren sözleşmeler, faturalar, makbuzlar, sevk irsaliyeleri ve elektronik kayıtlar bu kapsamda sayılmıştır. Belgelerin yazılı veya boş olması, tamamının yahut bir bölümünün gizlenmesi ve kullanılan yöntem önem taşımaz; suç bu bakımdan serbest hareketlidir. Kararda defterlerin baştan hiç tutulmaması ihtimali de tartışılmış; açılış onaylarının noter kayıtlarından izlenebileceği, başlangıçtan beri hileli tasarruf amacı ortaya konabiliyorsa hiç defter tutulmadığı savunmasının suçu dışlamayabileceği görüşüne yer verilmiştir. İflas kararı objektif cezalandırılabilme şartı olduğundan hileli tasarrufun bu karardan önce veya sonra yapılması sonucu değiştirmez.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.