İçeriğe geç

TCK Madde 144 Daha az cezayı gerektiren haller

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 144, Hırsızlık suçunun paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmesi hâlinde, şikâyet üzerine faile iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilmesini öngörür.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 144 - Daha az cezayı gerektiren haller

Resmi Metin

Daha az cezayı gerektiren haller

Madde 144- Hırsızlık suçunun;

  1. a) Paydaş veya elbirliği ile malik olunan mal üzerinde,
  2. b) Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla,

İşlenmesi halinde, şikayet üzerine, fail hakkında iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.144, hırsızlık suçunun daha az ceza ile cezalandırılmasını gerektiren iki özel hâli düzenler; korunan hukuki değer, taşınır mal üzerindeki zilyetlik ve mülkiyettir. Fail, TCK m.141’de tanımlanan alma fiilini (zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malı bulunduğu yerden alma) gerçekleştirmekle birlikte, suç ya paydaş veya elbirliği ile malik olunan bir mal üzerinde ya da hukuki bir ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmektedir. Suçun manevî unsuru kasttır; ikinci hâlde ayrıca alacağı tahsil etme saikiyle hareket edilmesi biçiminde özel bir amaç aranır. Bu hâllerde faile, hırsızlığın temel cezası olan bir yıldan üç yıla kadar hapis yerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.

Madde hırsızlığın ağırlaştırıcı değil hafifletici bir görünümünü düzenlediğinden kendi içinde ayrı bir nitelikli ağırlaştırma öngörmez; buna karşılık TCK m.145 uyarınca malın değerinin azlığı, verilecek cezada indirim yapılmasına ya da ceza vermekten vazgeçilmesine olanak tanır. Bu hâllerin kovuşturulması şikâyete bağlıdır; şikâyet bulunmadıkça fail hakkında cezaya hükmolunmaz. Ayrıca TCK m.167 uyarınca, hakkında ayrılık kararı verilmemiş eş, üstsoy veya altsoy ile aynı konutta yaşayan kardeş gibi yakınların zararına işlenen hırsızlıkta şahsî cezasızlık sebebi bulunur; maddede sayılan diğer akrabalar zararına işlenmesi hâlinde ise şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Gerekçe

Madde metninde, hırsızlık suçunun temel şekline göre daha az cezayı gerektiren hâlleri tanımlanmıştır. (a) bendinde müşterek veya iştirak hâlinde mülkiyete konu olan bir malın çalınması durumu düzenlenmiştir. Suçun bu şeklinin oluşması için failin malın hukukî durumunu bilmesi gerekir. Keza, (b) bendinde, hırsızlık suçunun bir hukukî ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmesi, bu suçun temel şekline göre daha az cezayı gerektiren bir hâl olarak kabul edilmiştir. Bu iki hâlde de soruşturma ve kovuşturmanın yapılması, mağdurun şikâyetine tabi tutulmuştur.

TCK m.144 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

CGK E.2014/406 K.2018/260 İtirazın Kabulü

Fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran bir hukuki ilişki bulunması, TCK'nın 144. maddesinin uygulanma koşuludur; ilişkinin kanuni şekil şartlarına uygun kurulması gerekmez, hukuk düzeninin kabul ettiği meşru bir ilişki yeterlidir. Fail, hukuki ilişkiye dayalı alacağını devlet organlarına başvurmaksızın tahsil etmek amacıyla borçlunun malını onun rızası dışında bulunduğu yerden almış olmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, 144/1-b bendini 5237 sayılı Kanun'un benimsediği genel sistem içinde açıklamaktadır. Mülga 765 sayılı Kanun'un 308. maddesindeki kendiliğinden hak alma suçuna karşılık bağımsız bir suç tipi getirilmemiş; bunun yerine alacağın tahsili amacıyla işlenen bazı suçlarda daha az ceza öngörülmüştür. Bu tercih hırsızlıkta 144, yağmada 150/1, dolandırıcılıkta 159 ve belgede sahtecilikte 211. maddelerle kurulmuş, böylece failin saikine değer verilmiştir. Bent uyarınca yaptırım, şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hukuki ilişkinin şekil şartına uyulmadan kurulması ve bu nedenle özel hukukta sonuç doğurmaması, ceza hukuku bakımından dikkate alınmasına engel değildir. Karar, uyuşmazlığın çözümü için 818 sayılı Kanun'daki kiraya verenin hapis hakkı ile 6098 sayılı Kanun'un 336. maddesini de karşılaştırmış; süslemeye yarayan eşyanın yeni düzenlemede kapsam dışında bırakıldığını belirlemiştir.

CGK E.2016/546 K.2017/70 İtirazın Reddi

TCK'nın 144/1-b maddesi, hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlığı daha az ceza gerektiren nitelikli hâl sayar; hukuki ilişki, hukuk düzenince korunan, geçerli kabul edilen ve hukuka uygun bir ilişki olmalıdır. Hükmün uygulanması, failin devlet organlarına başvurmak yerine alacağını tahsil amacıyla borçlunun malını rızası dışında bulunduğu yerden almasına ve amacının alacağı tahsil olmasına bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Kararın gerekçe sırası, 144/1-b tartışmasından önce hırsızlığın konusunun belirlenmesini gerektirmektedir. Kanuni tanıma göre suçun konusu başkasına ait taşınır maldır. Kanun koyucu, zilyetlik ile başkasına ait olma kavramlarını birlikte kullanarak hem mülkiyeti hem de zilyetliği korumuştur. Bunun ilk sonucu, malikin bu suçun faili olamamasıdır. Suçun mağduru malik veya zilyet olabilir; mal zilyedin elinden alınmışsa malik suçtan zarar gören sıfatını taşır. Zilyetliği hukuki ilişkiyle devreden malik daha sonra kendi eşyasını zilyedin rızası olmadan alsa dahi hırsızlık oluşmaz, çünkü eşya başkasına ait değildir. Kararda mülkiyet hakkının eşya üzerindeki zilyetliğe göre üstün olduğu da vurgulanmıştır. Malın kime ait bulunduğu özel hukuk kurallarıyla saptanır. Bu nedenle karar, 2918 sayılı Kanun'un 20/d maddesine geçerek tescilli araçların satış ve devrinin noterde yapılmasını zorunlu tuttuğunu ve noter dışında yapılan devirlerin geçersiz olduğunu belirtmektedir.

CGK E.2014/159 K.2016/257 İtirazın Reddi

Bir hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık, TCK'nın 144/1-b maddesinde daha az ceza gerektiren nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir; buradaki ilişki hukuk düzenince korunan, geçerli sayılan ve hukuka uygun bir ilişki olmalıdır. Failin devlet organlarına başvurmaksızın, alacağını tahsil amacıyla borçluya ait malı rızası dışında bulunduğu yerden alması ve amacının alacağı tahsil olması gerekir.

Detaylı özeti gör

Dosyada katılan, aracı satın aldığını ancak bedelin yalnız bir kısmını ödediğini, vergi borcu yüzünden devrin yapılamadığını ve sanıkların kendisi evde değilken aracı bir kamyona bağlayarak götürdüklerini anlatmıştır. Sanıklar ise satış bedelinin ödenmediğini ve bu nedenle aracı geri aldıklarını savunmuştur. Karar, uyuşmazlığı önce mülkiyet yönünden çözmektedir. 2918 sayılı Kanun'un 20/d maddesi, tescilli araçların devrini noter şekline bağladığı için haricen yapılan satış geçersizdir ve mülkiyeti geçirmez. Bu geçersiz sözleşmeyle aracı teslim alan kişi geri verme yükümlülüğü altındadır; kayıt maliki de sebepsiz zenginleşme kurallarına göre aldığı bedeli iade etmelidir. Böylece taraflar arasında hukuki bir uyuşmazlık doğmaktadır. Bu değerlendirme sonucunda araç hâlen sanık adına kayıtlı kabul edilmekte ve eylemin hukuki niteliği de bu mülkiyet durumu üzerinden belirlenmektedir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.