İçeriğe geç

TCK Madde 125 Hakaret

Özet 5 fıkra · ~5 dk okuma

TCK 125, Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 125 - Hakaret

Resmi Metin

Hakaret

Madde 125- (1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (...) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3) Hakaret suçunun;

  1. a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
  2. b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
  3. c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle,

İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

Değişiklik: · 5377 s.K. m.15

(5) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.

Değişiklik: · 5377 s.K. m.15

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik 5377 s.K. m.15

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da yakıştırmalarda bulunmak veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.15 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin 4. fıkra Yürürlükte: -
    4. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Ceza, hakaretin alenen işlenmesi halinde, altıda biri; basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde, üçte biri oranında artırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.15 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin 5. fıkra Yürürlükte: -
    5. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Kurul halinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi halinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.15 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Hakaret suçu, kişinin onur, şeref ve saygınlığından oluşan manevi kişilik değerlerini korur. Suç, bir kimseye bu değerleri rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek suretiyle işlenir. Fiil mağdurun gıyabında gerçekleşmişse cezalandırma için en az üç kişiyle ihtilat edilmesi gerekir; mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi de suçu oluşturur. Suç ancak kastla işlenebilir. Temel yaptırım, seçimlik olarak üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Suçun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı, kişinin inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından ötürü ya da mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesinde cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz; alenen işlenmesi cezayı altıda bir oranında artırır. Buna karşılık hakaretin haksız bir fiile tepki olarak veya karşılıklı işlenmesinde ceza üçte birine kadar indirilebilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir; kasten yaralamaya tepki olarak işlenmişse ceza verilmez. İsnadın ispatlanması ile iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamındaki hallerde de ceza verilmez. Soruşturma ve kovuşturma kural olarak şikâyete bağlı olup şikâyet süresi altı ay ve her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıldır; kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hal ise re’sen soruşturulur ve bu hal dışında suç önödeme kapsamındadır.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 5377/2005 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Madde metninde hakaret suçu tanımlanmıştır. Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan hukukî değer, kişilerin şeref, haysiyet ve namusu, toplum içindeki itibarı, diğer fertler nezdindeki saygınlığıdır. Bu düzenlemede 765 sayılı Türk Ceza Kanununda benimsenen hakaret ve sövme suçu ayırımı kaldırılmıştır. Hakaret suçunun oluşabilmesi için, kişiye somut bir fiil veya olgu isnat edilmelidir. Örneğin, kamu görevlisinin bir kişiden bir iş karşılığında belli bir miktar rüşvet aldığı yönünde isnatta bulunulması durumunda hakaret söz konusudur. Kişiye isnat olunan somut fiilin gerçek olup olmamasının, hakaret suçunun oluşması bakımından bir önemi yoktur. Ancak, iddia olunan hususun gerçek olduğunun ispat edildiği durumlarda, fail cezalandırılmayacaktır. Keza, kişiye herhangi bir olayla irtibatlandırmadan, soyut olarak yakıştırmalarda bulunulması hâlinde de, hakaret suçu oluşur. Kötü bir niteliği veya huyu ifade eden sözler, somut bir fiil veya olguyla irtibatlandırılmadıkları hâlde, yine de hakaret suçunu oluştururlar. Örneğin, bir kimseye “serseri”, “alçak”, “hayvan” denmesi hâlinde, somut fiil isnadı söz konusu değildir. Aynı şekilde kişiye soyut olarak “hırsız”, “rüşvetçi”, “sahtekâr”, “fahişe” gibi yakıştırmalarda bulunulması hâlinde de hakaret suçu oluşmaktadır. Kişinin bedenî arızasını ifade etmekle veya kişiye bir hastalık izafe etmekle de hakaret suçu işlenmiş olur. Örneğin, kişiye “kör”, “şaşı”, “topal”, “kambur”, “kel” vs. demekle; kişiye “psikopat”, “frengili” veya “AİDS’li” demekle, hakaret suçu işlenmiş olur. Dikkat edilmelidir ki; davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleştirilmesi gerekir. Kişiye onu toplum nazarında küçük düşürmek amacına yönelik olarak belli bir siyasî kanaatin isnat edilmesi hâlinde de hakaret suçu oluşur. Örneğin, bir kişiye “faşist”, “komünist” veya “mürteci” demekle, hakaret suçu işlenmiş olur. Bir kişiye izafeten söylenen sözün veya bulunulan davranışın o kişiyi küçük düşürücü nitelikte olup olmadığını tayin ederken, toplumda hâkim olan telâkkileri, örf ve âdetleri göz önünde bulundurmak gerekir. Hakaret suçu, kişi muhatap alınarak işlenebilir. Bu durumda huzurda hakaret söz konusudur. Hakaret suçu, kişinin gıyabında da işlenebilir. Kişiye hazır bulunmadığı bir ortamda veya doğrudan muttali olamayacağı bir surette hakaret edilmesi durumunda, gıyapta hakaret söz konusudur. Ancak, gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için, fiilin mağdurun gıyabında ve fakat en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. Bu kişilerin toplu veya dağınık olmalarının suçun oluşumu üzerinde bir etkisi yoktur. Bir veya iki kişiyle ihtilat ederek de mağdura hakaret edilebilir. Bu gibi durumlarda da esasında bir haksızlık gerçekleşmektedir. Ancak, izlenen suç siyaseti gereğince, gıyapta hakaretin cezalandırılabilmesi için, mağdurun gıyabında en az üç kişiyle ihtilat edilerek, yani en az üç kişi muhatap alınarak hakaretin yapılması şart olarak aranmıştır. Maddenin ikinci fıkrasında, hakaretin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir mesajla yapılması hâlinde, birinci fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmedileceği kabul edilmiştir. Buna göre, kişiyi muhatap alan mektup, telgraf, telefon ve benzeri araçlarla yapılan hakaret de, huzurda hakaret olarak cezalandırılmalıdır. Maddenin üçüncü fıkrasında, hakaret suçunun kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi, bu suçun bir nitelikli hâli olarak kabul edilmiştir. Keza, hakaret suçunun dinî, siyasî, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı ya da kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenmesi hâlinde, verilecek cezanın bir yıldan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Maddenin dördüncü fıkrası hakaret suçunun alenen işlenmesi, bu suçun bir nitelikli şekli olarak kabul edilmiştir. Aleniyet için aranan temel ölçüt, fiilin, gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olmasıdır. Keza, aleniyetin basın ve yayın yoluyla gerçekleşmesi durumunda artırma oranı ayrıca düzenlenmektedir. Maddenin son fıkrasında, kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde, suçun kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

TCK m.125 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

4.CD E.2023/5993 K.2025/21114

5237 sayılı Kanun'un 125/4. maddesi anlamında aleniyet için olay yerinde başka kişilerin bulunması tek başına yeterli olmaz; hakaretin sayısı belirlenemeyen kişiler ve herkesçe görülme, duyulma ve algılanma ihtimali bulunmalı, fiil hiçbir sınırlama olmadan herkese açık bir yerde işlenmelidir. Cumhurbaşkanına hakaret ile kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret aynı eylemle birlikte gerçekleşirse, 44. madde uyarınca yalnız daha ağır hüküm taşıyan 299. maddeden hüküm kurulmalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararın aleniyet dışındaki katmanı, farklı neviden fikrî içtimaın şartlarını çözümlemesidir: hareketin hukuki anlamda tek olması, bu tek fiille birden çok farklı suçun işlenmiş bulunması ve kanunda fikrî içtima hükümlerinin uygulanmasının açıkça engellenmemiş olması aranır. Maddenin gerekçesinden hareketle, bir suçun temel ve nitelikli şekilleri dışında kalan hükümler farklı suç sayılır; buna karşılık basit hâl ile nitelikli hâl, teşebbüs ile tamamlanmış suç, olası kast ile doğrudan kast hâlleri aynı suç kabul edilir. Bu çerçevede tek eylemle iki hükmün ihlal edildiği olayda yalnız daha ağır cezayı gerektiren hükümden ceza verilmesiyle yetinilmesi gerekirken zincirleme suça ilişkin artırımın yapılması hatalı bulunmuştur. Aleniyet yönünden ise eylemin ekip aracı içinde işlenmesi ve o sırada salgın tedbirleri kapsamında sokağa çıkma yasağının bulunması belirleyici olmuş, koşulun gerçekleşmediği kabul edilmiştir. Direnme suçundan verilen karar kesin nitelikte olduğundan bu yöne ilişkin temyiz istemi reddedilmiştir.

4.CD E.2023/9328 K.2025/17040 Bozma

Hakaret suçunda davranış kişiyi küçük düşürmeye yönelmeli ve kullanılan sözler onur, şeref ve saygınlığı zedeleyebilecek somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme niteliği taşımalıdır; her ağır eleştiri veya rahatsız edici ifade hakaret sayılmaz. İddianamede yer almayan 5237 sayılı Kanun'un 125/4. maddesi sanığa ek savunma hakkı tanınmadan uygulanamaz; böyle bir uygulama 5271 sayılı Kanun'un 226/2. maddesini ihlal eder.

Detaylı özeti gör

İlk derece mahkemesinin hakaret suçundan kurduğu mahkûmiyet hükmüne karşı yapılan başvuru, bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmiştir. Bu kararı hem bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı hem de sanık temyiz etmiştir. Gerekçede bir hareketin tahkir edici olup olmadığının bazı durumlarda nispi olduğu, zamana, yere ve olayın koşullarına göre değişebileceği belirtilmiştir. Somut olayda sanığın söylediği iddia ve kabul edilen sözler, muhatabın onur, şeref ve saygınlığını rencide edecek boyuta ulaşmamıştır. Sözlerin rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı bir hitap biçiminde kaldığı, bu nedenle hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir. Mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ek savunma hakkıyla ilgili aykırılık ise yalnız kabule göre incelenmiştir. Her iki temyiz istemi de yerinde görülerek bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuş ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilmek üzere tevdi edilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Ceza Dairesi E. 2017/4879 K. 2019/1556

Somut olayda söylenen kaba ve rahatsız edici hitabı, onur ve saygınlığa saldırı oluşturan hakaret düzeyinde görmeyen BAM, mahkûmiyetin gerekçesini ve hükmünü değiştirerek sanığın beraatine karar vermiştir.

Detaylı özeti gör

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23. Ceza Dairesi, sanığın şikâyetçiye yönelttiği bakmak zorunda olduğuna ve kim olduğuna ilişkin kaba hitabın hakaret oluşturup oluşturmadığını incelemiştir. Daire, yeni yazdığı gerekçede sözün söylendiğini kabul etmiş; buna rağmen somut ifade ve bağlamın TCK m.125 kapsamındaki onur, şeref ve saygınlığa saldırı düzeyine ulaşmadığını değerlendirmiştir. Her rahatsız edici veya nezaket dışı sözün kendiliğinden hakaret sayılmayacağını belirten Daire, bu olayda suçun unsurlarının oluşmadığı sonucuna varmıştır. 29 Nisan 2019 tarihli kararda mahkûmiyetin ilgili gerekçe ve hüküm bölümleri çıkarılmış, fiilin kanunda suç olarak tanımlanmaması nedeniyle beraat hükmü yazılmıştır. İstinaf başvurusu bu düzeltmeyle esastan reddedilmiştir. Sonuç, bütün kaba sözlerin cezasız olduğu şeklinde genellenemez; değerlendirme karardaki somut hitapla sınırlıdır.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi E. 2018/2802 K. 2019/626

Kamu görevlisine görev sırasında hakaret edilmesi tek başına görevden dolayı işlenme koşulunu karşılamaz. Daire, oturuş ve tespih uyarısı üzerine söylenen sözleri somut olayda TCK m.125/1 kapsamında değerlendirerek nitelikli hâl uygulamasını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi, sanığın oturuşunu düzeltmesi ve tespihi bırakması yönündeki uyarı üzerine kamu görevlilerine hakaret ettiği olayı incelemiştir. Savunma, müşteki anlatımları ve olay tutanağını değerlendiren Daire, nitelikli hâl için hakaretin yalnız görev sırasında değil, kanuna uygun görevin ifası sebebiyle gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda bu bağlantının bulunmadığı kabul edilmiştir. 1 Mart 2019 tarihli kararda TCK m.125/3-a uygulaması çıkarılmış ve hakaret eylemi m.125/1 kapsamında değerlendirilerek ceza yeniden belirlenmiştir. Daire yeniden yargılama gerekmeksizin hükmü düzeltmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Kararın aynı dosyadaki tehdit suçuna ilişkin ayrı incelemesi bu hakaret değerlendirmesinin kapsamında değildir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.