Resmi Metin
Nefret ve ayırımcılık
Madde 122- Dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep farklılığından kaynaklanan nefret nedeniyle;
- a) Bir kişiye kamuya arz edilmiş olan bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya kiraya verilmesini,
- b) Bir kişinin kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmasını,
- c) Bir kişinin işe alınmasını,
- d) Bir kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını,
engelleyen kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Norm Durumu ve Değişiklikler
Bu madde yürürlüktedir; aşağıdaki değişiklik(ler) sonradan kanunla yapılmıştır:
- Kanunla değişiklik madde tamamı ve başlık 6529 s.K. m.15 · RG 13/3/2014, S.28940 Madde, 2/3/2014 tarihli ve 6529 sayılı Kanunun 15 inci maddesiyle başlığıyla birlikte değiştirilmiştir (RG 13/3/2014, S.28940). Değişiklikten önce madde başlığı “Ayırımcılık” idi.
Önceki metinler
Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.
Önceki başlık: “Ayırımcılık” (1 Haziran 2005 - 12 Mart 2014)
Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.
- Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
Madde metnini göster (3 Mayıs 2013 - 12 Mart 2014)
Önceki metin · Yürürlükte: 3 Mayıs 2013 - 12 Mart 2014 Kişiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım yaparak;
a) Bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya bir hizmetin icrasını veya hizmetten yararlanılmasını engelleyen veya kişinin işe alınmasını veya alınmamasını yukarıda sayılan hallerden birine bağlayan,
b) Besin maddelerini vermeyen veya kamuya arz edilmiş bir hizmeti yapmayı reddeden,
c) Kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen,
Kimse hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Metnin dayanağı: Maddenin 6462 s.K. m.1 ile yapılan değişiklikten sonraki metni (RG 3/5/2013, S.28636). Bu dönemi bitiren işlem: 13 Mart 2014'te 6529 s.K. m.15 ile madde tamamen değiştirildi (RG 13/3/2014, S.28940). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete - Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
Madde metnini göster (7 Temmuz 2005 - 2 Mayıs 2013)
Önceki metin · Yürürlükte: 7 Temmuz 2005 - 2 Mayıs 2013 Kişiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet,
özürlülük, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım yaparak;
a) Bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya bir hizmetin icrasını veya hizmetten yararlanılmasını engelleyen veya kişinin işe alınmasını veya alınmamasını yukarıda sayılan hallerden birine bağlayan,
b) Besin maddelerini vermeyen veya kamuya arz edilmiş bir hizmeti yapmayı reddeden,
c) Kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen,
Kimse hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Metnin dayanağı: Maddenin 5378 s.K. m.41 ile yapılan değişiklikten sonraki metni (RG 7/7/2005, S.25868). Bu dönemi bitiren işlem: 3 Mayıs 2013'te 6462 s.K. m.1 ile değiştirildi (değişen: 1. fıkra) (RG 3/5/2013, S.28636). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete - Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 6 Temmuz 2005)
Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 6 Temmuz 2005 Kişiler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım yaparak;
a) Bir taşınır veya taşınmaz malın satılmasını, devrini veya bir hizmetin icrasını veya hizmetten yararlanılmasını engelleyen veya kişinin işe alınmasını veya alınmamasını yukarıda sayılan hallerden birine bağlayan,
b) Besin maddelerini vermeyen veya kamuya arz edilmiş bir hizmeti yapmayı reddeden,
c) Kişinin olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engelleyen,
Kimse hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 7 Temmuz 2005'te 5378 s.K. m.41 ile değiştirildi (değişen: 1. fıkra) (RG 7/7/2005, S.25868). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Avukat Yorumu
TCK m.122 kapsamındaki nefret ve ayırımcılık suçu, dil, ırk, milliyet, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din veya mezhep farklılığından kaynaklanan nefret nedeniyle işlenir. Fail bu saikle hareket ederek bir kişiye kamuya arz edilmiş taşınır ya da taşınmaz bir malın satılmasını, devrini veya kiraya verilmesini, kamuya arz edilmiş belli bir hizmetten yararlanmasını, işe alınmasını yahut olağan bir ekonomik etkinlikte bulunmasını engeller. Suçun maddi unsuru, sayılan bu ekonomik ve sosyal faaliyetlerden birinin engellenmesidir. Manevi unsur bakımından fiilin kasten ve belirtilen farklılıklara dayalı nefret saikiyle gerçekleştirilmesi aranır; bu saikin bulunmadığı hâllerde madde uygulanmaz.
Fiili işleyen kişi, TCK m.122 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Norm, kişilerin belirtilen farklılıkları nedeniyle ekonomik ve sosyal yaşama katılırken ayrım görmemesini, yani eşitlik ilkesini korumayı amaçlar. Korunan hukuki değer, bireyin temel hak ve özgürlüklerden ayrım gözetilmeksizin yararlanabilmesidir. Suç, madde metninde şikâyete bağlı kılınmadığından soruşturma ve kovuşturması re’sen yürütülür; şikâyet, dava açılması için ön koşul değildir.
Gerekçe
Bu maddenin ilgili hükmü 6529/2014 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.
Madde, insanlar arasında, yürürlükteki kanun ve nizamların izin vermediği ayırımlar yapılarak, bazı kişilerin hukukun sağladığı olanaklardan yoksun hâle getirilmelerini cezalandırmaktadır. Madde suçun maddî unsurlarını üç ayrı bentte ayrı ayrı belirtmiştir. Bu fiiller, maddede sayılan ayırım nedenlerine dayanılarak bir taşınır veya taşınmaz malın satılmaması, devredilmemesi veya bir hizmetin icra olunmaması, hizmetten yararlanmanın engellenmesi, kişinin işe alınması veya alınmamasının bu ayırım nedenlerine bağlanması, besin maddelerinin verilmemesi, kamuya arz edilmiş bir hizmetin yapılmasından kaçınılması, kişinin herhangi bir ekonomik faaliyette bulunmasının engellenmesidir. Ancak menfi nitelik arz eden ve ihmal tabiatında bulunan bütün bu hareketler maddenin birinci fıkrasında gösterilen saiklere bağlı olarak gerçekleştirilecektir; yukarıda belirtilen olumsuz hareketler, kişilere karşı kökenleri, cinsiyetleri, aile durumları, örf ve âdetleri, kişilerin değişik felsefî inançları, ayrı bir etnik gruba mensup bulunmaları, farklı ırk, din, mezhep mensubu bulunmaları nedeni ile gerçekleştirilmiş olacaktır. Yoksa söz gelimi iş sahiplerinin beğenmedikleri kişileri işe almamalarının cezalandırılması söz konusu değildir. Amaç, vatandaşlar arasında çeşitli etmenlere dayanan grup mensubiyeti nedeniyle ayrım yaptırmamaktır. Madde böylece aslında millet bireyleri arasında bölücülük yapılmasını önlemek amacını gütmektedir.