İçeriğe geç

TCK Madde 21 Kast

Özet 2 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 21, Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 21 - Kast

Resmi Metin

Kast

Madde 21- (1) Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır. Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir.

(2) Kişinin, suçun kanuni tanımındaki unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen, fiili işlemesi halinde olası kast vardır. Bu halde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.21, bir fiilin suç sayılabilmesi için gereken temel manevi unsuru, yani kastı tanımlar ve suçun oluşmasının kural olarak kastın varlığına bağlı olduğunu ortaya koyar. Böylece maddenin çözdüğü pratik soru şudur: fail, suçun kanuni tanımındaki unsurları bilerek ve isteyerek mi gerçekleştirmiştir? Temel kurala göre kast, bu unsurların bilerek ve istenerek hayata geçirilmesidir; failin unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi halinde ise olası kast söz konusu olur.

Maddenin sınırı, kastın yanında ikinci bir kusur biçimi olan taksirle çizilir; TCK m.22 uyarınca taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır, dolayısıyla kast asıl, taksir istisnadır. Ayrıca TCK m.23’te düzenlenen netice sebebiyle ağırlaşmış suçlarda kastedilenden ağır netice için en az taksirle hareket aranır. Bu ilke bir suçun manevi unsuru değerlendirilirken uygulanır: yorumcu önce failde kast bulunup bulunmadığını, ardından bunun doğrudan mı yoksa olası kast mı olduğunu belirleyerek suçun oluşup oluşmadığını ve olası kastta öngörülen indirim rejiminin devreye girip girmeyeceğini saptar.

Gerekçe

Kast, kişi ile işlediği suçun maddî unsurları arasındaki psikolojik bağı ifade etmektedir. Suçun kanuni tanımındaki maddî unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi, kastın varlığı için zorunludur. Suç tanımında yer almakla birlikte, fiilin ifade ettiği haksızlık üzerinde etkili olmayan koşulların gerçekleştiğinin bilinip bilinmemesi, kastın varlığı açısından önem taşımamaktadır. Örneğin objektif cezalandırılabilme koşulunun arandığı suçlarda bu koşulun veya şahsî cezasızlık sebebinin fail tarafından bilinmesi gerekmez. Madde metninde doğrudan kasttan ayrı olarak olası kast da tanımlanmıştır. Olası kast durumunda suçun kanuni tanımında yer alan unsurlardan birinin somut olayda gerçekleşebileceği öngörülmesine rağmen, kişi fiili işlemektedir. Diğer bir deyişle, fail unsurların meydana gelmesini kabullenmektedir. Mevzuatımıza giren yeni bir kavram olan olası kastla ilgili uygulamadan bazı örnekler vermek yararlı olacaktır. Yolda seyreden bir otobüs sürücüsü, trafik lambasının kendisine kırmızı yanmasına rağmen, kavşakta durmadan geçmek ister; ancak kendilerine yeşil ışık yanan kavşaktan geçmekte olan yayalara çarpar ve bunlardan bir veya birkaçının ölümüne veya yaralanmasına neden olur. Trafik lambası kendisine kırmızı yanan sürücü, yaya geçidinden her an birilerinin geçtiğini görmüş; fakat, buna rağmen kavşakta durmamış ve yoluna devam etmiştir. Bu durumda otobüs sürücüsü, meydana gelen ölüm veya yaralama neticelerinin gerçekleşebileceğini öngörerek, bunları kabullenmiştir. Düğün evinde törene katılanların tabancaları ile odanın tavanına doğru ardı ardına ateş ettikleri sırada, bir kişinin aldığı alkolün de etkisi ile elinin seyrini kaybetmesi sonucu, yere paralel olarak yaptığı atışlardan bir tanesinden çıkan kurşun, törene katılanlardan birinin alnına isabet ederek ölümüne neden olur. Bu örnek olayda kişi yaptığı atışlardan çıkan kurşunların orada bulunan herhangi birine isabet edebileceğini öngörmüş; fakat, buna rağmen silâhıyla atışa devam etmiştir. Burada da fail silâhıyla ateş ederken ortaya çıkacak yaralama veya ölüm neticelerini kabullenmiştir. Verilen bu örneklerde kişinin olası kastla hareket ettiğinin kabulü gerekir. Suçun olası kastla işlenmesi durumunda temel cezada indirim yapılması öngörülmüştür. Kasten işlenebilen suçlar, ilke olarak hem doğrudan hem de olası kastla işlenebilir. Ancak, kanundaki tanımında “bilerek” ifadesine yer verilmiş olan suçlar sadece doğrudan kastla işlenebilir. Örneğin iftira suçunda, failin suçsuz olduğunu “bilerek” kişiye suç isnat etmesi gerektiğinden, bu suç ancak doğrudan kastla işlenebilir.

TCK m.21 ile İlgili Yargıtay Kararları

9 karar gösteriliyor.

1.CD E.2024/7467 K.2025/6479

Mahkeme, sanığın her iki mağdura yönelik eylemini olası kastla işlediğini kabul ettiği hâlde TCK m.21/2'deki indirimi bir mağdur yönünden uygulayıp diğeri bakımından uygulamamışsa, gerekçe ile hüküm arasında çelişki doğar ve karar hukuka aykırı olur.

Detaylı özeti gör

Karar, olası kast kabulünün iki mağdur yönünden farklı sonuçlara bağlanmasının yarattığı iç çelişkiyi ortaya koymaktadır. Sanığın inceleme dışı üç mağdura doğru av tüfeğiyle bir el ateş etmesi üzerine, olay yerine yakın bulunan ve sanıkla aralarında husumet olmayan iki kişi de saçmalarla yaralanmıştır. Mahkeme her iki mağdura yönelik eylemi olası kast kapsamında kabul ettiği hâlde indirimi yalnız biri bakımından uygulamış; bu farklılık önceki bozma ilamını da etkisiz bırakan bir gerekçe-hüküm çelişkisi sayılmıştır. Kararda iki aykırılık daha belirlenmiştir: mağdurlardan kaynaklanan haksız tahrik oluşturucu bir söz veya davranış yokken sanık lehine TCK m.29'un uygulanması ve kanun yararına bozma öncesinde kazanılmış hak oluşturan hapis cezasının infazına karar verilmesi gerekirken netice ceza olarak hükmedilmesi. Bu üç gerekçe, hem Cumhuriyet savcısının hem sanığın temyiz istemlerini yerinde kılmış; hüküm kazanılmış haklar gözetilmek üzere bozulmuştur.

CGK E.2022/507 K.2024/121 Direnme Hükmünün Bozulması

Olası kastla işlenen suçta, önce fiil doğrudan kastla işlenseydi verilecek temel ceza belirlenir ve bu ceza üzerinden TCK m.21/2 gereğince indirim yapılır; olası kastla öldürme suçu bakımından kanun yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Somut olayda alt sınırdan uzaklaşmayı haklı kılacak bir neden bulunmadığı hâlde bu ceza aralığının en üst haddinden ceza tayin edilmesi isabetsizdir.

Detaylı özeti gör

Karar, kasten öldürme suçunun cezasının alt ve üst sınır gösterilmeksizin kesin olarak müebbet hapis şeklinde belirlendiğini açıklamaktadır. Bu nedenle ayrıca temel ceza tayin edilmez; hâkim, olası kast nedeniyle doğrudan yirmi ile yirmi beş yıl arasındaki süreyi belirler. Süre seçilirken suçun işleniş biçimi, kullanılan araç, zaman ve yer, doğan zarar veya tehlikenin ve kusurun ağırlığı, failin amaç ve saiki ile cezanın fiilin ağırlığıyla orantılı olması ilkesi birlikte değerlendirilmelidir. Kalabalık bir sünnet düğününde ruhsatlı tabancayla yapılan atışlar sırasında bir kişinin öldüğü olayda sanık, düğün yerindeki kişilerin isabet alabileceğini öngörmesine rağmen sonucu kabullenerek atışlarını sürdürmüştür. Fiil bu nedenle olası kastla öldürme sayılmış; kabullenme ve kayıtsızlığın derecesi gözetilerek yirmi yıl ceza orantılı bulunmuştur. Çoğunluğa katılmayan üye ise karşı oyunda, sanığın attığı mermi ile ölüm arasındaki illiyet bağının varlığı noktasında ayrıldığını belirtmiştir.

CGK E.2020/165 K.2021/273 İtirazın Kabulü

Kast, suç tanımındaki unsurların bilinerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olup failin iç dünyasına ilişkin bu unsur, olaydan önceki, olay sırasındaki ve olay sonrasındaki dışa yansıyan davranışları değerlendirilerek belirlenir. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış suça doğrudan ya da olası kastla sebebiyet verilebildiğinden, olası kastla gerçekleştirilen ve TCK m.87/4 kapsamında kalan fiilde m.87/4 ile m.21/2 birlikte uygulanarak ceza tayin edilmesi hakkaniyet ve ceza adaletine uygundur.

Detaylı özeti gör

Karar önce kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçunun şartlarını düzenli bir sırayla ortaya koymaktadır: fail yaralama kastıyla davranmalı, yaralanma basit tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ağırlığı aşmalı, eylem ile ölüm arasında uygun nedensellik bağı bulunmalı ve fail ölüm sonucu bakımından en az taksir düzeyinde kusurlu olmalıdır. Kasten öldürmeyle temel ayrım manevi unsurdadır; ilkinde öldürme, burada ise yaralama kastı aranır. Somut olayda failin belirli bir kişiye yönelen kastı bulunmaksızın kapalı ve kalabalık bir yerde zemine doğru ateş ettiği, seken merminin oluşturduğu büyük damar yaralanmasının ölümle sonuçlandığı kabul edilmiştir. Taraflar arasında husumet bulunmaması ve yara yerinin hayati bölge sayılmaması, failin bu atışla birilerinin yaralanabileceğini öngörmesi gereğiyle birlikte değerlendirilmiştir. Eylemin m.87/4 kapsamında kaldığı sonucuna varılarak itiraz kabul edilmiş, istinaf kararı bozulmuş ve sanığın tahliyesine karar verilmiştir.

1.CD E.2024/6047 K.2025/3937

Sanığın olası kastla öldürme suçunu işlediği sabit kabul edilmesine rağmen TCK m.21/2'nin uygulanmayacağına hükmedilmesi, karar içinde çelişki yaratır ve hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Kararın sonucu, dosyanın önceki aşamalarıyla birlikte okununca açıklık kazanmaktadır. İstinaf başvurusunun esastan reddinden sonraki ilk temyiz incelemesinde; olay yerinde keşif yapılması, sanık ile maktulün konumlarının belirlenmesi, atış yerinden maktulün görülüp görülemeyeceğinin ve isabetin muhakkak mı yoksa yalnız muhtemel mi olduğunun araştırılması istenmiştir. Hukukî nitelendirmenin ancak bu incelemelerden sonra yapılabileceği belirtilerek hüküm bozulmuştur. Bozma sonrasında mahkeme, kasten öldürme suçundan TCK m.81/1 uyarınca müebbet hapis cezası vermiş ve dosyayı doğrudan temyiz merciine göndermiştir. Yeni incelemede aynı hüküm bendinin ilk paragrafında olası kastla öldürme sabit kabul edilirken ikinci paragrafta m.21/2'nin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi açık çelişki sayılmıştır. Başka yönleri incelenmeyen karar yalnız bu nedenle bozulmuş; ceza miktarı ile tutukluluk süresi gözetilerek tahliye istemi reddedilmiştir.

CGK E.2018/386 K.2020/495 İtirazın Reddi

Fail, fiilinin doğurabileceği muhtemel sonuçları öngörüp bunların gerçekleşmesini mümkün ve olası gördüğü hâlde sonucu kabullenerek davranışını sürdürürse olası kastla hareket eder. Öngörülen neticeye kayıtsız kalınması olası kastı; netice istenmediği hâlde ortaya çıkmasının önlenememesi ise bilinçli taksiri gösterir.

Detaylı özeti gör

Karar, kast türleri arasındaki ayrımı önce iki örnek olayla görünür kılmaktadır. Kırmızı ışıkta durmayıp kavşaktaki yayalara çarpan otobüs sürücüsü ile törende silahla ateş etmeyi sürdürerek bir kişinin ölümüne yol açan kişi, sonucun gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen davranışına devam etmiştir; her iki örnekte de olası kastın bulunduğu kabul edilir. Ardından doğrudan kastla karşılaştırma yapılmaktadır. Doğrudan kastta bilme unsuru belirgindir ve hareketin zorunlu veya kaçınılmaz sonuçları açıkça istenmese de bu kastın kapsamına girer. Olası kastta ise tipik sonucun gerçekleşmesi kesin değil muhtemeldir; fail sonucu göze alır ve onu önlemek için çaba göstermez. Bilinçli taksirden ayrımda, fail sonucu önceden bilseydi hareketi yine gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğini sorgulayan öğretideki ölçüte de değinilmiştir. Gerekçe son olarak uyuşmazlıkla bağlantısı nedeniyle 4733 sayılı Kanun'un ceza hükümleri ile rakı üretimi, etil alkol ve metil alkole ilişkin açıklamalara yönelmiştir.

Diğer kararlar (4)
CGK E.2017/860 K.2017/454 Direnme Hükmünün Bozulması

Fail, hareketinin kanunî tipi gerçekleştireceğini bilip isteyerek davranırsa doğrudan kast; unsurların gerçekleşmesini kesin değil muhtemel görmesine rağmen sonucu kabullenip fiili işlerse olası kast söz konusu olur. Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ayırıcı ölçüt kabullenmedir: bilinçli taksirde fail neticenin doğmayacağını ümit ederken, olası kastta sonucu göze alır ve kabullenir.

Detaylı özeti gör

Karar, kast türlerini tanımladıktan sonra taksirli suç bakımından aranan koşulları ayrı ayrı sıralamaktadır: fiil taksirle işlenebilen bir suç olmalı, hareket iradî bulunmalı, sonuç istenmemiş olmalı, hareketle sonuç arasında nedensellik bağı kurulmalı ve öngörülebilir sonuç öngörülmemiş olmalıdır. Mağdurun taksirli davranışının sonuca katkıda bulunması da nedensellik bağını kesmedikçe failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Somut uyuşmazlık bir taşkın koruma inşaatından doğmuştur. İhale, sanığın temsile yetkili olduğu şirkete verilmiş; yer tesliminden sonra ıslah sekileri ile koruma duvarı yapılmıştır. Olay günündeki yağmurda sekiler ve duvarın bir bölümü yıkılmış, oluşan selde beş kişi ölmüştür. Sanıklar kullanılan malzemenin kendilerine gösterilen ocaklardan alındığını savunurken, bilirkişi incelemesi betonun dayanımına odaklanmıştır.

CGK E.2022/210 K.2023/543 İtirazın Reddi

TCK m.21'in birinci fıkrasının ikinci cümlesi doğrudan kastı, ikinci fıkrasının ilk cümlesi olası kastı tanımlar; fail kanunî tipi gerçekleştireceğini bilerek ve isteyerek hareket ettiğinde doğrudan, muhtemel neticeyi öngörüp kabullenerek hareket ettiğinde olası kast vardır. İki kast türü arasındaki en belirgin fark, doğrudan kastta bulunan bilme unsurudur.

Detaylı özeti gör

Kararda, olası kastı tanımlayan fıkranın yaptırımı da basamaklandırdığı açıklanmaktadır: ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda müebbet hapse, müebbet hapis gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapse hükmolunur; diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir. Failin yasal tanımdaki unsurlardan birinin gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi, bu unsurların meydana gelmesini kabullenmesi olarak değerlendirilmiş ve uygulamadan örneklerle açıklanmıştır. Gerekçe doğrudan kastın kapsamını da belirlemektedir: failin hedeflediği neticeler yanında hareketin zorunlu veya kaçınılmaz sonuçları, açıkça istenmese bile doğrudan kast içindedir. Günlük hayat tecrübesine göre başka sonuçların doğması muhakkaksa fail, bu sonuçlar bakımından da doğrudan kastla hareket etmiş sayılır. Olası kastta ise sonuç kesin değil muhtemeldir; fail onu göze alır ve önlemek için çaba göstermez.

CGK E.2016/1323 K.2021/314 İtirazın Reddi

Doğrudan kast, öngörülen ve suç oluşturan fiili gerçekleştirmeye yönelik irade olarak, kanunda suç sayılan eylemin bilinerek ve istenerek icrasıyla oluşur; fail, fiilinin bazı muhtemel sonuçları doğurabileceğini öngörüp bunların gerçekleşmesini mümkün ve muhtemel saymasına rağmen sonucu kabullenerek hareket ederse olası kastla davranır. İki kast türünü ayıran ölçütler, doğrudan kastta bulunan bilme unsuru ile suçun kanunî tanımındaki unsurların gerçekleşmesinin muhakkak değil muhtemel olmasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, intihardan söz edilebilmesi için kişinin yaşamına kendi hareketiyle son vermesi gerektiğini vurgulamaktadır. Suça sürüklenen çocuk, maktulle birlikte aldıkları intihar kararı doğrultusunda kullandığı aracı nehre yöneltmiştir. Maktulü intihara azmettiren ve teşvik eden bu davranışların ötesinde, son anda intihar düşüncesinden vazgeçmesine rağmen aracı sürmeyi sürdürerek ölümü tek başına doğuran icra hareketini de gerçekleştirmiştir. Maktulün yaşamına son verilmesine ilişkin rızası, mutlak biçimde tasarruf edebileceği bir hakka yönelik olmadığından hukuken geçerli kabul edilmemiş; eylem kasten öldürme olarak nitelendirilip bu uyuşmazlık yönünden itirazın reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kararın diğer konusu, sanık hakkında olası kast hükümlerinin uygulanma şartlarıdır. Failin iç dünyasına ilişkin kastın olay öncesi, sırası ve sonrasındaki davranışlardan çıkarılacağı belirtilmiş; öldürmeye teşebbüs ile yaralama ayrımında husumetin varlığı ve derecesi, kullanılan aracın niteliği, darbelerin sayısı ve şiddeti, yaraların yeri ve hedef seçme imkânı gibi ölçütler sıralanmıştır.

CGK E.2022/196 K.2025/181 İtirazın Kabulü

Kast, kanunî tipteki fiil ve unsurların bilinerek icrasını, öngörülen neticenin de gerçekleşmesinin istenmesini kapsayan iradedir ve birlikte bulunması gereken bilme ile isteme unsurlarından oluşur. Olası kast da kastın bir türü olduğundan bu unsurlar tam olmasa bile aranır; kanunî tanım bilme yerine öngörme kavramını kullanmış, bilinçli taksirden ayıran kabullenmeye ise yalnız madde gerekçesinde yer vermiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, doğrudan kastta failin maddi unsurlar hakkındaki bilgisinin tam ve kesin olduğunu; fiilin bazı muhtemel sonuçlar doğurabileceğini öngörüp bunları kabullenerek davranması hâlinde ise olası kastın söz konusu olacağını belirtmektedir. Tipikliğin gerçekleşmesini muhtemel görmek bilme-öngörme yönünü, neticeye kayıtsız kalmak veya katlanmak ise irade yönünü oluşturur. Öngörme muhtemel değil kesin olduğunda irade doğrudan kasta ilişkin kabul edilir. Kurumun uygulama alanı, asıl ve yan neticeler ayrımıyla açıklanmıştır. Olası kastla hareket eden fail, ulaşmak istediği asıl amaç uğruna suçun maddi unsurlarının gerçekleşmesini göze alır; fiilden vazgeçmek yerine hareketinin yan sonuçlarını kabul eder. Esas netice failin doğrudan ulaşmaya çalıştığı sonuç, yan netice ise hedefi dışında kalmakla birlikte gerçekleşmesini mümkün gördüğü sonuçtur. Gerekçede ayrıca Genel Kurulun 1985 tarihli kararındaki, açık isteme bulunmasa da aynı sonucu doğuran bir “istememiş olmama” değerlendirmesine dayanılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi E. 2018/3483 K. 2019/1011 Düzelterek Esastan Red

Kimlik kontrolünden kaçmak için kapısı açık aracı hareket ettiren sanığın, yanındaki görevlinin yaralanabileceğini öngörmesine rağmen bu eylemi gerçekleştirmesi somut olayda olası kastla yaralama sayılmış; direnme suçuna ilişkin hüküm düzeltilmiştir.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin incelediği olayda sanık, kimlik kontrolü sırasında kapısı açık aracı hareket ettirmiş ve aracın yanındaki görevli yaralanmıştır. Sanık, sigortası olmayan aracın bağlanmasından çekindiği için kaçtığını savunmuştur. Daire; mağdur ve tanık anlatımları ile savunmayı değerlendirerek görevliyi işini yapmaktan alıkoymak amacıyla yaralama kastının belirlenemediğini, buna karşılık görevlinin yaralanabileceğini öngörmesine rağmen sanığın aracı hareket ettirdiğini kabul etmiştir. Bu somut değerlendirmeyle eylem, görevi yaptırmamak için direnme yerine olası kastla yaralama olarak nitelendirilmiştir. 9 Nisan 2019 tarihli kararda direnme mahkûmiyetinin ilgili bölümleri çıkarılarak yaralama hükmü kurulmuş ve TCK m.21/2 uygulanmıştır. İstinaf başvurusu düzeltilerek esastan reddedilmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.