İçeriğe geç

ÇKK Madde 23 Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

CMK koşulları varsa çocuk hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; denetim süresi üç yıldır. HAGB kararı verilirse 5/A'daki uygun yönlendirme tedbirlerinden biri veya birkaçı da uygulanır; suçtan doğan zarar azsa, diğer HAGB koşulları saklı kalmak üzere giderim şartı aranmayabilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiÇKK Madde 23 - Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Resmi Metin

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması

Madde 23- (Değişik: 6/12/2006-5560/40 md.)

(1) Çocuğa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda, Ceza Muhakemesi Kanunundaki koşulların varlığı halinde, mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Ancak, bu kişiler açısından denetim süresi üç yıldır.

(2) Adli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi hâlinde 5/A maddesinde düzenlenen yönlendirme tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler 5/A maddesinde belirtilen kurumlar tarafından yerine getirilir.

Ek hüküm: · 7593 s.K. m.12

(3) Suçun işlenmesi nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın az olması hâlinde adli süreçteki çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir.

Ek hüküm: · 7593 s.K. m.12

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun (ÇKK) 23 üncü maddesine göre, adli süreçteki çocuk hakkında yargılama sonunda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) koşulları varsa mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. 7589 sayılı Kanun’un 15 inci maddesiyle yeniden düzenlenen CMK m.231’de iki yıl veya daha az süreli hapis yahut adli para cezası, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması gibi koşullar aranır. Çocuğun denetim süresi üç yıldır. ÇKK m.23/2-3, 7593 sayılı Kanun’un 12 nci maddesiyle eklenerek 18/8/2026’da yürürlüğe girmiştir. İkinci fıkra gereğince HAGB kararı verilirse 5/A tedbirlerinden uygun görülen biri veya birkaçı da denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır; yükümlülükleri 5/A’daki kurumlar yerine getirir. Üçüncü fıkraya göre mağdurun veya kamunun suçtan doğan zararı azsa giderim şartı aranmayabilir. Ölçüt zararın azlığıdır; yalnız malın değerine bakılarak sonuç kurulamaz. Diğer HAGB koşulları sürer.

CMK m.231/14 uyarınca işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaz. Denetim süresinde kasten yeni suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırılık hâlinde CMK m.231/11 uyarınca hüküm açıklanır. Mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumuna göre cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine yahut koşulları varsa hapsin ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni mahkûmiyet hükmü kurabilir. İnfaz edilmeyen kısım genel bir ceza indirimi değildir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; inceleme bu fıkranın koşullarıyla sınırlıdır. CMK m.272/3 saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinafa, kararı ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay vermişse temyize başvurulabilir (CMK m.231/12). Bölge adliye mahkemesi kararlarında CMK m.286 uygulanır; istinaf ve temyizde karar ve hüküm usul ve esas yönünden incelenir. CMK Geçici m.6/2, 1/6/2024 öncesi HAGB kararları için sanığın kabulü ve kanun yolu ayrımlarını korur. Üç yıllık denetim, yönlendirme tedbirinin süresiyle özdeş değildir. Eski fiil ve kararların rejimi, Türk Ceza Kanunu’nun 7 nci maddesi ve ilgili geçiş hükümleriyle ayrıca değerlendirilir.

İlgili Yargıtay Kararları - ÇKK m.23 uygulaması

Seçilmiş Yargıtay içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Karar tarihi ve kart notu, kararın hangi kanun metnine göre verildiğini gösterir.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi E. 2023/4041 K. 2024/3676

Bu olayda Yargıtay, kararda beş yıl denetim süresi belirtilmiş olsa da çocuğun CMK m.231/8 ve ÇKK m.23 uyarınca üç yıllık denetim süresine tabi olduğunu kabul etmiş; bu süreden sonra işlenen suç nedeniyle hükmün açıklanamayacağının gözetilmemesini bozma nedeni saymıştır.

Karar 05.03.2024 tarihlidir ve m.23/1'e ilişkindir. 7593 sayılı Kanunla eklenen m.23/2 ve m.23/3 ile m.5/A bu kartın konusu değildir. CMK m.231'in (5) ila (14) fıkraları karardan sonra 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kart bu fıkraların bugünkü metnini anlatmaz.

Detaylı özeti gör

Açıklanması geri bırakılan hüküm kesinleştikten sonra çocuk yeni bir suç işlemiş, mahkeme bu suç nedeniyle hükmü açıklamıştır. Yeni suç tarihi, kesinleşmeden itibaren üç yılı aşmış, kararda yazılı beş yılı aşmamıştır. Daire, kararda beş yıl belirtilmiş olmasına karşın çocuğun CMK m.231/8 ve ÇKK m.23 uyarınca üç yıllık denetim süresine tabi olduğunu, bu nedenle hükmün açıklanamayacağını belirtmiştir. Ayrıca onsekiz yaşını doldurmuş kişiye müdafi talep etme hakkının hatırlatılmamasını ve eski zorunlu müdafie haber verilmemesini savunma hakkının kısıtlanması olarak ikinci bozma nedeni yapmıştır.

Sonuç: Çocuğun temyiz itirazları yerinde görülmüş, hüküm bu nedenlerle istem gibi oy birliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi E. 2022/539 K. 2024/690

Bu olayda Yargıtay, ÇKK m.23/1'e dayanan kanun yararına bozma istemini incelemiş; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında denetim süresi yazılmamış olsa da üç yıllık denetime tabi olmanın kararın kanuni sonucu olduğunu, bu eksikliğin hükmün açıklanmasına engel olmadığını kabul etmiştir.

Karar 24.01.2024 tarihlidir ve m.23/1'e ilişkindir. 7593 sayılı Kanunla eklenen m.23/2 ve m.23/3 ile m.5/A bu kartın konusu değildir. CMK m.231'in (5) ila (14) fıkraları karardan sonra 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kart bu fıkraların bugünkü metnini anlatmaz.

Detaylı özeti gör

Çocuk hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında denetim süresi belirtilmemiştir. Kanun yararına bozma isteminde, ÇKK m.23/1 uyarınca üç yıllık süre belirlenmesi gerektiği, süre belirlenmediği için denetim süresinin başladığından söz edilemeyeceği ileri sürülmüştür. Daire, kararın kesinleşmesiyle üç yıllık deneme süresine tabi kılınmanın kararın kanuni sonucu olduğunu, bu süre içinde kasten suç işlenmesi hâlinde askıdaki kararın açıklanacağını belirtmiştir. Kesinleşme şerhinde üç yıllık denetim süresinin yer aldığını da saptayarak bu istemi reddetmiştir. Zamanaşımına ilişkin ikinci istemi ise ayrıca kabul etmiştir.

Sonuç: Denetim süresine ilişkin kanun yararına bozma istemi reddedilmiş, zamanaşımına ilişkin istem kabul edilerek kamu davası düşürülmüştür.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi E. 2021/15684 K. 2021/21053

Bu olayda Yargıtay, ÇKK m.23'e göre üç yıl olan denetim süresi bittikten sonra işlenen yeni suçu hükmün açıklanması nedeni saymamış; CMK m.231/10 uyarınca davanın düşmesine karar verilmesi gerekirken hükmün açıklanmasına yer olmadığına karar verilmesini bozma nedeni yapmıştır.

Karar 16.11.2021 tarihlidir ve m.23/1'e ilişkindir. 7593 sayılı Kanunla eklenen m.23/2 ve m.23/3 ile m.5/A bu kartın konusu değildir. CMK m.231'in (5) ila (14) fıkraları karardan sonra 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kart bu fıkraların bugünkü metnini anlatmaz.

Detaylı özeti gör

Çocuk hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kesinleştikten sonra çocuk, üç yıllık sürenin dışında kalan bir tarihte yeni bir suç işlemiştir. Mahkeme bu durumda hükmün açıklanmasına yer olmadığına karar vermiştir. Daire, çocuğun suç tarihindeki yaş grubu nedeniyle ÇKK m.23'e göre denetim süresinin üç yıl olduğunu, yeni suçun bu süre bittikten sonra işlendiğini ve üç yıllık deneme süresinin iyi hâlle geçirildiğini saptamıştır. Bu nedenle CMK m.231/10 gereğince davanın düşmesine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Sonuç: Çocuk müdafiinin temyiz itirazı yerinde görülmüş, hüküm bu nedenle oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi E. 2020/21912 K. 2021/2295

Bu olayda Yargıtay, ÇKK m.23/1 delaletiyle açıklanması geri bırakılan ve üç yıl denetim süresi belirlenen hükümde m.23/1'i önceki kararın dayanağı olarak anmış, sürenin başlangıcını CMK m.231/11 karşısında açıklamıştır. Üç yıllık sürenin hükmün kesinleşmesiyle başlayacağını belirtmiş, süre başlamadan işlenen suç nedeniyle hükmün açıklanmasını bozma nedeni saymıştır.

Karar 10.02.2021 tarihlidir ve m.23/1'e ilişkindir. 7593 sayılı Kanunla eklenen m.23/2 ve m.23/3 ile m.5/A bu kartın konusu değildir. CMK m.231'in (5) ila (14) fıkraları karardan sonra 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kart bu fıkraların bugünkü metnini anlatmaz.

Detaylı özeti gör

Hırsızlık suçundan verilen ilk kararda mahkeme, ÇKK m.23/1 delaletiyle CMK m.231/5'e dayanarak hükmün açıklanmasını geri bırakmış, çocuğu üç yıl denetim süresine tabi tutmuştur. Sonradan, bu karar kesinleşmeden işlenen başka bir suç mahkemeye bildirilmiş, duruşma açılarak hüküm açıklanmıştır. Daire, CMK m.231/11'e göre denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde hükmün açıklanacağını aktarmıştır. Üç yıllık sürenin açıklanması geri bırakılan hükmün kesinleşme tarihinden itibaren başlayacağını belirtmiş, yeni suçun süre başlamadan işlendiğinin gözetilmemesini bozma nedeni yapmıştır. Daire m.23/1'i ayrıca yorumlamamıştır. Mala zarar verme suçundan yok hükmünde sayılan karara ilişkin bölüm bu kartın konusu değildir.

Sonuç: Hırsızlık hükmü, yeni suçun denetim süresi başlamadan işlendiği gözetilmeden açıklandığı için istem gibi oy birliğiyle bozulmuş; mala zarar verme suçundaki karar yok hükmünde sayıldığından buna yönelik temyiz istemi reddedilmiştir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - ÇKK m.23 uygulaması

Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesi E. 2017/4161 K. 2018/1751

Bu olayda BAM, ilk derece mahkemesinin gerekçesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılacağını belirtip hüküm fıkrasında uygulamamasını kaldırma nedeni saymış; yeniden kurduğu hükümde ÇKK m.23/1 ve CMK m.231/5 uyarınca hükmün açıklanmasını geri bırakmış, ÇKK m.23/1 uyarınca üç yıl denetim süresi belirlemiştir.

Karar 28.05.2018 tarihlidir ve m.23/1'e ilişkindir. 7593 sayılı Kanunla eklenen m.23/2 ve m.23/3 ile m.5/A bu kartın konusu değildir. CMK m.231'in (5) ila (14) fıkraları karardan sonra 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; kart bu fıkraların bugünkü metnini anlatmaz.

Detaylı özeti gör

İlk derece mahkemesi çocuğun cezalandırılmasına karar vermiştir. Çocuk yargılama sırasında geri bırakma hükümlerinin uygulanmasını kabul etmiş, mahkeme gerekçesinde de CMK m.231/5'in uygulanacağını yazmış, ancak hükümde bu hükümleri uygulamamıştır. BAM, istinaf üzerine davayı yeniden görerek mahkûmiyet hükmünü kaldırmıştır. Kurduğu hükümde, çocuğun daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmadığını, kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları karşısında yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varıldığını belirterek ÇKK m.23/1 ve CMK m.231/5'e dayanmıştır. Denetim süresini ise ÇKK m.23/1 uyarınca üç yıl olarak belirlemiştir.

Sonuç: Mahkûmiyet hükmü kaldırılmış, hükmün açıklanması geri bırakılmış ve çocuk üç yıl denetim süresine tabi tutulmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Tam karar metni esas alınmalıdır.