TBK Madde 571 Ardiye senedi: Senet çıkarma

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 571, saklamak üzere ticari mal kabul ettiğini açıkça kamuya bildiren ardiyeci, saklatılan malı temsil eden senet çıkarmaya izin verilmesini yetkili makamdan isteyebilir.

Resmi Metin

Senet çıkarma

Madde 571- Saklamak üzere ticari mal kabul ettiğini açıkça kamuya bildiren ardiyeci, saklatılan malı temsil eden senet çıkarmaya izin verilmesini, yetkili makamdan isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm, sıradan bir saklama ilişkisini değil, kamuya açıkça ticari mal kabul ettiğini bildiren ardiyeciye tanınan özel bir imkânı ele alır: saklatılan malı temsil eden senet (ardiye senedi, yani makbuz senedi ile varant) çıkarma yetkisi. Pratikte önemi, malın fiziken elden ele dolaşmasına gerek kalmadan, senedin cirosuyla mülkiyetin devri veya rehin kurulmasına imkân vermesidir; bu yönüyle depoya bırakılan emtia ticari bir teminata dönüşür. Sık yapılan hata, her saklayanın böyle bir senet düzenleyebileceğini sanmaktır; oysa iki koşul birlikte aranır: ticari mal kabulünün açıkça kamuya bildirilmesi ve yetkili makamdan izin alınması. İzinsiz düzenlenen belge bu güçlü sonuçları doğurmaz. Bunun temel saklamadan farkı da unutulmamalıdır: saklayan izin olmadıkça malı kullanamaz (TBK m.563) ve ücret ancak kararlaştırılmış ya da koşullar gerektiriyorsa istenebilir (TBK m.561). Ardiyecinin saklama borcu ve hakları TBK m.572 vd.’de düzenlenir; senedin (makbuz senedi ve varant) ciroyla devir ve rehin etkileri ise Türk Ticaret Kanunu’nun umumi mağazalara ilişkin hükümlerinde yer alır, senedin sağladığı hakları değerlendirirken bu ayrıma dikkat etmek gerekir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 571. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 473 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 571 inci maddesinde, ardiyecinin bırakılan ticari mala karşılık senet çıkarma hakkı düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 473 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Ardiye mukavelesi / I. Kıymetli evrak ihracı salahiyeti” şeklindeki ibare, Tasarıda, “C. Ardiyeciye bırakma / I. Senet çıkarma” şeklinde değiştirilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.571 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/118 K. 2026/689 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Depoda saklanan malın hasarına dayalı itirazın iptali uyuşmazlığında daire, ticari amaçlı saklamanın ardiye sözleşmesi olarak TBK m.571 ve devamında düzenlendiğini belirtmiş; sorumluluğu m.572'deki özenle saklama yükümlülüğü üzerinden değerlendirerek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ihraç edilinceye kadar saklanmak üzere bir şirketin depolarına bırakılan kalsitin depoda hasar görmesinden doğan alacak için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, depoyu işleten şirketin ürünleri özenle saklama görevini yerine getirmediğini, malların teslimden önce hasarlı olduğu savunmasının delillendirilemediğini, ürünün niteliğine uygun muhafaza koşullarını sağlama yükümlülüğünün saklayana ait olduğunu ve istifin yapıldığı alanın bu bakımdan önem taşımadığını belirterek bilirkişi raporuyla saptanan tazminata hükmedilmesini yerinde bulmuş, davalı vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/751 K. 2022/1229 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Limanda bekleyen konteynerlerdeki emtia hasarına dayalı rücu davasında davacı sigortacı, liman işletmecisinin TBK m.571 ve devamı gereğince sorumlu olduğunu ileri sürmüş; daire zararın mücbir sebepten doğduğu sonucuna vararak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, sigortalı mercimek yükünün limanda beklerken yağmur sularına maruz kalması sonucu oluşan zararın sigortacı tarafından ödenmesi üzerine açılan rücuen tazminat istemine ilişkindir. Davacı sigorta şirketi, konteynerlerin elverişsizliği ile liman sahasında koruyucu önlem ve drenaj eksikliğini ileri sürerek 342.105,47 TL istemiş; ilk derece mahkemesi 29/12/2016 tarihli yağışın yol açtığı selin mücbir sebep niteliğinde olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, meteoroloji kayıtlarına göre bu yağışın uzun yıllar ortalamasının çok üzerinde ve aşırı yağış niteliğinde olduğunu, valilikçe afet olarak nitelendirildiğini, taşıyıcının konteynerleri kiraya veren sıfatıyla sorumlu tutulamayacağını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!