TBK Madde 386 - Tüketim ödüncü: Tanımı

Davacı, davalıların murisinin engelli raporuna dayanarak ÖTV indirimli araç aldığını, bedelin eşi tarafından ödendiğini ileri sürmüştür. Muris ile aralarında imzalanan 01.01.2018 tarihli sözleşmede 125.000,00 TL borç verildiği, borcun 16.01.2023 tarihine kadar ödeneceği, ödenmemesi hâlinde aracın davacıya devredileceği yazılıdır. Davacı tarafların gerçek amacının inançlı işlem olduğunu savunmuş; muris 12.10.2022 tarihinde vefat edince aracın mülkiyetinin tespiti ile tescilini, mümkün olmazsa 1.000,00 TL kısmi alacağı istemiş, 20.05.2024 tarihli ıslahla talebini 886.831,20 TL ye yükseltmiştir. İlk Derece Mahkemesi davayı kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinafı kabul ederek davayı reddetmiştir. Daire, inançlı işlem iddiasının yazılı belge ya da delil başlangıcı ile kanıtlanmadığını, sözleşmenin TBK 386 kapsamında ödünç olduğunu ve alacağın dava tarihinde muaccel olmadığını belirterek kararı onamıştır.

Davacı, davalı banka nezdinde vadeli TL ve döviz hesabı bulunan ve internet bankacılığı kullanan mudi olarak, 11.07.2018 tarihinde hesaplarındaki paranın hiç tanımadığı iki şirkete havale edildiğini fark etmiş; aynı gün suç duyurusunda bulunup bankadan iade istemiş, banka sorumluluğu olmadığını bildirmiştir. Islahla talep TL hesabı için 30.000,00 TL, döviz hesabı için 8.883,02 USD olmuştur. Yerel mahkeme, işlemleri şüpheli bulup teyit alamamasına rağmen izin veren bankayı yüzde 80, kişisel bilgilerini koruyamayan davacıyı yüzde 20 kusurlu görerek davayı kısmen kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi davacıya kusur yüklenemeyeceği gerekçesiyle davayı tümüyle kabul etmiştir. Özel Daire müterafik kusur bulunduğunu belirterek bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, telefona zararlı yazılım yüklendiği kabulünün bilirkişilerce somut verilerle ortaya konulamadığını, mudinin müterafik kusurunun bankaca ispat edilemediğini belirterek direnmeyi yerinde bulmuştur.

Davacı, 01.03.2012 tarihli sözleşmeyle damızlık koyun çiftliği için 75.000 TL, arı çiftliği için 30.000 TL, keçi çiftliği için 55.000 Euro sermaye koyduğunu, davalının ise sermaye koymadığını ve hayvanları telef ettiğini ileri sürerek adi ortaklığın feshini, tasfiyesini ve 150.000 TL'nin iadesini istemiş; davalı karşı davayla ortaklığın feshini ve 100.000 TL kâr ile tasfiye payını talep etmiştir. İlk derece mahkemesi asıl davada sermaye payı istemini reddetmiş, karşı davayı kısmen kabul ederek 100.000 TL tasfiye ve kâr payına hükmetmiş; istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Daire, sözleşme maddelerinin birlikte yorumlanmasından müşterek amaç ve birlikte çaba unsurunun bulunmadığını, davacının yükümlülüğünün sermaye koymakla sınırlı olduğunu, çiftlik işlerini tek başına yürüten davalının kârı yüzde elli oranında paylaşacağını saptamış; ilişkiyi sonuca katılmalı ödünç sayarak TBK m.386 ve devamının uygulanması gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Davacılar, davalıya 26.11.2016 ve 27.11.2016 tarihlerinde toplam 500.000 TL karşılığı 142.207,34 ABD doları nakit verdiklerini, bakiyenin taksitlerle ödeneceğinin belgelerle kayıt altına alınmasına rağmen ödenmediğini ileri sürerek 12.12.2018 tarihinde başlattıkları icra takibine vaki itirazın iptalini istemiştir. Davalı, borcun kesin bir vadeye bağlanmadığını, bir-bir buçuk yıl sonra imkanlar dahilinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi belirli bir vade bulunmadığı ve borcun takip tarihinde muaccel olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi 29.04.2017 tarihli "Senettir" başlıklı belgeyi esas alarak 30.341 USD yönünden itirazın iptaline karar vermiş, Özel Dairenin bozması üzerine direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, taraflar arasındaki ilişkinin cari hesap değil tüketim ödüncü olduğunu, ödeme zamanının belirsiz ifadelerle borçlunun inisiyatifine bırakıldığını belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.