TBK Madde 384 Kullanım ödüncünün sona ermesi: Amacı belirlenmemiş kullanmada

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 384, kullanım ödüncünde ödünç konusu kullanım süresi ve hangi amaçla kullanılacağı belirlenmeden verilmişse, ödünç veren onu dilediği zaman geri isteyebilir.

Resmi Metin

Amacı belirlenmemiş kullanmada

Madde 384- Ödünç konusu, kullanım süresi ve hangi amaçla kullanılacağı belirlenmeden verilmişse, ödünç veren onu dilediği zaman geri isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.384, kullanım ödüncünün (âriyet) sona ermesini süre ve amacın hiç belirlenmediği hâle bağlayan tamamlayıcı bir kuraldır; tarafların iade zamanını kararlaştırmadığı boşluğu ödünç veren lehine doldurur. Burada geri isteme hakkı herhangi bir sebebe veya haklı gerekçeye bağlı değildir; veren, ihbarla birlikte dilediği an aynen iadeyi talep edebilir. Bu noktayı komşu TBK m.383’ten dikkatle ayırmak gerekir: amacın belirli olduğu ilişkide erken geri isteme yalnızca kanunda sayılı sınırlı sebeplere dayanabilirken, amaç belirsizse verenin serbestisi esastır ve belirsizlik alan aleyhine yorumlanır. Nitelik bakımından da sınır önemlidir; âriyette TBK m.379 uyarınca ivazsız kullandırma söz konusudur, mülkiyet geçmez ve şeyin kendisi aynen iade edilir. Bu yönüyle mülkiyeti devreden ve mislî iade gerektiren tüketim ödüncünden (karz, TBK m.386) kesin biçimde ayrılır. Uygulamada sık rastlanan bir hata, süresi belirlenmemiş her ödüncü otomatik olarak bu maddeye tabi saymaktır; oysa amaç belliyse TBK m.383 devreye girer. İkinci bir karışıklık, aynen iade yerine bedel talep ederek ilişkiyi karz gibi ele almaktan doğar. Sözleşmede süre veya amacı açıkça yazmak, ileride iade zamanlaması tartışmasını baştan önler.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 384. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 304 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 383 üncü maddesinde, amacı belirlenmemiş kullanım ödüncünün sona ermesi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 304 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Ariyetin zamanı muayyen olmayan kullanmada” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Amacı belirlenmemiş kullanmada” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.384 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2019/3110 K. 2020/534 Bozma

Kullanım ödüncünde ödünç konusu, kullanım süresi ve hangi amaçla kullanılacağı belirlenmeden verilmişse ödünç veren onu dilediği zaman geri isteyebilir; karşılıksız kullanımın bağlandığı amacın gerçekleşmesi için makul süre geçtikten sonra ihtar çekilip dava açılmakla muvafakatin geri alındığı ve sözleşmenin feshedildiği kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Davacılar, murislerinden miras yoluyla edindikleri prefabrik deprem evinin 19.11.1990 tarihinde dönemin köy muhtarı tarafından yıllık 1.000.000 TL bedelle ve yüzde 35 artış kararlaştırılarak kiralandığını, taşınmazın davalı telekomünikasyon şirketince santral binası olarak kullanıldığını, bugüne kadar hiç kira ödenmediğini ileri sürerek kira alacağı ile temerrüt nedeniyle tahliye istemiş, 1.000 TL olan alacak talebini 14.06.2018 tarihli dilekçeyle 64.010,88 TL'ye yükseltmiştir. Davalı şirket, 10.10.1991 tarihli protokolle taşınmazın köye bir bina yapılıncaya kadar bedelsiz olarak tahsis edildiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek 65.010,88 TL alacağa ve kiralananın tahliyesine hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, kira ilişkisinin ispatlanamadığını, ilişkinin kullanım ödüncüne dönüştüğünü belirterek kararı kaldırıp davayı reddetmiştir. 3. Hukuk Dairesi, belediye yönünden muhtarlık karar defteri ve tanık beyanlarıyla 19.11.1990 başlangıç tarihli dokuz yıl süreli kira ilişkisinin sabit olduğunu, şirket yönünden ise makul süre geçtikten sonra 13.03.2017 tarihli ihtar ve 12.05.2017 tarihinde açılan davayla muvafakatin geri alındığının kabulü gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.384 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1069 K. 2019/1184 Düzelterek Esastan Red

Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında daire, taşınmazı malikin muvafakatiyle yıllarca kullanan kişiyle sözlü kullanım ödüncü kurulduğunu, dava açılmakla mülga BK m.304 (TBK m.384) uyarınca sözleşmenin feshedildiğini kabul ederek ecrimisil isteminin reddi gerektiğine karar vermiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Elatmanın önlenmesi ve ecrimisil davasında ilk derece mahkemesi, davalının harici satışa dayanan kişisel itirazlarını tapu malikine karşı ileri süremeyeceğini belirterek davanın kabulüne karar vermiştir. Adana BAM, tapulu taşınmazın haricen satışının geçerliliği ve davalının zilyetlik dayanağı yönünden davalının istinaf başvurusunu incelemiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!