TBK Madde 295 - Bağışlamanın geri alınması

Davacı, 23.10.2002 tarihli akitle parseldeki payını okul yeri olarak kullanılması şartıyla İl Özel İdaresine bağışlamış; aradan yirmi yılı aşkın süre geçtiği halde taşınmaz üzerine okul yapılmadığını, bağıştan rücu şartlarının oluştuğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. İl özel idarelerinin kapatılması üzerine taşınmaz 23.10.2014'te Hazine adına tescil edilmiş, 09.03.2015 tarihli tahsis kararıyla okul yeri olarak Milli Eğitim Bakanlığına süresiz tahsis edilmiştir. İlk derece mahkemesi, keşifte herhangi bir okul binasına rastlanmadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire ise taşınmazın imar planında lise alanı olarak planlı olması ve bu amaçla Bakanlığa tahsis edilmiş bulunması karşısında bağış amacına aykırılık ve rücu koşulu bulunmadığını, ayrıca taşınmaz dava dışı Hazine adına kayıtlıyken iptal ve tescil kararı verilmesinin de doğru olmadığını belirterek kararları kaldırıp bozmuştur.

Davacı Kooperatif, üzerinde bodrum ve iki kattan oluşan binanın kaba inşaatını yaptırdığı taşınmazı, sağlık ocağı yapılması amacıyla 18.02.1994 tarihinde davalı Hazineye bağışlamış; resmi akitte bağış kayıtsız şartsız gösterilmiş, taşınmaz 20.04.1994 tarihinde davalı Bakanlığa tahsis edilmiştir. Bağış amacının gerçekleşmediğini ileri süren Kooperatif 15.05.2018 tarihinde tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel istemiştir. İlk Derece Mahkemesi bağışın koşulsuz olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi protokol ve resmi yazışmalardan bağışın koşula bağlandığı, TBK'nın 297 nci maddesindeki bir yıllık sürenin de aşılmadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Daire, hayırsever yardımıyla 2008 yılında kısmen onarılan binanın 2019 yılında yürürlüğe giren deprem yönetmeliği uyarınca beton dayanımı yetersiz bulunup yıkım dosyasının hazırlandığını, bu nedenle davalıya kusur atfedilemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, 1990 yılında taşınmazı üzerine ilköğretim okulu yaptırmış; 1616 sayılı parselin tamamını 16.11.1990, ifrazla oluşan 1615 sayılı parselin tamamını ise 02.03.2001 tarihli akitle kayıtsız ve şartsız olarak köy tüzel kişiliğine bağışlamıştır. İkinci devirden önce muhtarlığa verdiği 28.02.2001 tarihli dilekçede taşınmaz gelirinin bir bölümünün köy camisine, diğer bölümünün okula harcanmasını istemiş, köy ihtiyar heyeti 12.03.2001 tarihli kararla şartları aynen kabul etmiştir. Trabzon'un büyükşehir olmasıyla köy tüzel kişiliği son bulmuş, taşınmazlar 21.11.2014 tarihinde davalı belediye adına tescil edilmiş, okul da kapatılmıştır. Davacı bağıştan rücu ile tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk Derece Mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Özel Daire önce hak düşürücü süre sonra esas yönünden bozmuş, mahkeme iki kez direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, bağışlamaların yüklemeli olduğunu ve taşınmazları devralan belediyenin de yüklemelerle bağlı olduğunu kabul etmiş; ancak okulun kapatılmasının Millî Eğitim Bakanlığı işlemi, devrin ise kanun gereği olduğunu, fındık gelirlerinin hâlen cami giderleri ile okul bakımında kullanıldığını gözeterek rücu koşullarının gerçekleşmediği sonucuna varmış ve direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacı, maliki olduğu 3233 parseldeki 31 numaralı tripleks mesken nitelikli bağımsız bölümü, ölene kadar kendi kullanımında kalmak üzere davalı oğluna bağışlamak istediğini, ancak davalının kredi kullanabilmek için satış gösterilmesini talep etmesi üzerine taşınmazı 05.07.2018 tarihinde 158.000,00 TL bedelle satış suretiyle devrettiğini, 31.07.2020 tarihinde davalı tarafından kötü muamele görerek evden gönderildiğini ileri sürerek bağıştan rücu nedeniyle tapu iptali ve tescil istemiştir. Davalı, iddianın yazılı delille ispatı gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, devir satışla yapıldığından bağıştan dönme koşullarının incelenemeyeceğini, muvazaa iddiasının yazılı delille kanıtlanamadığını belirterek davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Daire, ön incelemede uyuşmazlık bağıştan rücu olarak nitelendirilmiş olsa da temlik satışla yapıldığından TBK'nın 295. maddesinin uygulama alanı bulunmadığını belirterek kararı onamıştır.

Davacı, arsa nitelikli taşınmazını 22.12.2011 tarihinde davalı vakfa bağış yoluyla devrettiğini, bağışı taşınmaz üzerinde Kur'an kursu açılacağı yönündeki söze güvenerek yaptığını, kursun yapılmayacağını 2022 yılı sonunda öğrendiğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile adına tescilini, olmazsa bedelini istemiştir. Davalı vakıf, hak düşürücü sürenin geçtiğini, resmi senette bağışın kayıtsız, şartsız ve bedelsiz yapıldığını, herhangi bir yüklemeyi kabul etmediklerini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, tanık anlatımlarına dayanarak bağışın koşullu olduğunu, yüklemenin haklı sebep olmaksızın yerine getirilmediğini ve 15.02.2023 tarihli davanın süre içinde açıldığını kabul ederek davayı kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, resmi senet karşısında yazılı delille desteklenmeyen soyut tanık beyanlarının yeterli sayılamayacağını ve rücu koşullarının gerçekleşmediğini belirterek istinaf kararını kaldırıp ilk derece kararını bozmuştur.