TBK Madde 289 - Elden bağışlama

Davacılar, mirasbırakanlarının Kadıköy-Pendik hattında çalışan ticari minibüsünü 30.12.2003 tarihinde oğlu olan davalıya satış göstererek devrettiğini, aracın sonradan dava dışı bir kişiye, ondan da 20.08.2008 tarihinde diğer davalıya geçtiğini, mirasbırakanın 21.03.2008 tarihinde öldüğünü ileri sürerek sicil kaydının iptalini, olmazsa bedeli, olmazsa tenkisi istemişlerdir. Yerel mahkeme son malik yönünden davayı reddetmiş, oğul yönünden tenkis ve ecrimisil isteklerini kısmen kabul etmiştir. Karar Dairece iki kez bozulmuş, mahkeme direnmiş, Hukuk Genel Kurulu 31.01.2024 tarihinde ortada gerçek bir direnme bulunmadığını belirterek dosyayı Daireye göndermiştir. Daire, temlike konu edilenin trafiğe kayıtlı ticari araç olduğunu, bu nedenle 1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanmayacağını, TBK'nın 19. maddesi çerçevesinde muvazaa araştırması yapılması ve tenkis hesabında terekedeki tüm aktif ve pasifin gözetilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacılar, miras bırakanın ticari minibüsünü 23.12.2003 tarihinde davalı oğluna satış göstererek devrettiğini, aracın 27.04.2006 ve 20.08.2008 tarihlerinde başka kişilere aktarıldığını, bu temliklerin mirasçılardan mal kaçırma amaçlı olduğunu belirterek trafik kaydının iptalini, olmazsa miras payları oranında bedel, tenkis ve ecrimisil istemiştir. Miras bırakan 21.03.2008 tarihinde ölmüştür. Yerel mahkeme, birleşen davanın davalısının muvazaayı bilebilecek konumda bulunduğu ispatlanamadığından o yönden davayı reddetmiş, tenkis ve ecrimisil isteklerini kısmen kabul etmiştir. Daire ilk bozmasında aracın bağışını geçerli saymışsa da, karar düzeltme üzerine, trafiğe kayıtlı aracın mülkiyetinin 2918 sayılı Kanun'un 20/d maddesi uyarınca resmi şekle bağlandığını, bu nedenle 1.4.1974 tarihli 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının uygulanamayacağını, TBK'nın 19. maddesi çerçevesinde muvazaa araştırması yapılması gerektiğini belirterek önceki bozmayı ortadan kaldırmış ve hükmü bozmuştur.

Davacılar, miras bırakanın taşınmazlarını ara malik kullanmak suretiyle ikinci eşi olan davalıya, bir kısım bağımsız bölümü de onun kardeşine devrettiğini ileri sürerek muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat ve tenkis istemiştir. Uyuşmazlığın bir bölümü de murise ait otomobilin davalıya temlikine ilişkindir. Yerel mahkeme, taşınmazlar ve otomobil yönünden muvazaayı sabit görerek davayı kısmen kabul etmiş, iki davalı bakımından husumetten, birleştirilen davada ise ispatlanamadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Daire, taşınmazlara ilişkin kabulü onamış; otomobil yönünden ise görünürdeki satışın altındaki gizli sözleşmenin bir taşınırın bağışlanmasına ilişkin olduğunu, bunun şekle bağlı olmadığını ve mal elden bağışlanmakla mülkiyetin bağışlanana geçtiğini belirtmiştir. Davacıların dava dilekçesinde tenkis talebi de bulunduğundan otomobil bakımından tenkis koşullarının araştırılması gerektiği gerekçesiyle hükmü bu yönden bozmuştur.