TBK Madde 291 - Yüklemeli bağışlama

Davacı, 23.10.2002 tarihli akitle parseldeki payını okul yeri olarak kullanılması şartıyla İl Özel İdaresine bağışlamış; aradan yirmi yılı aşkın süre geçtiği halde taşınmaz üzerine okul yapılmadığını, bağıştan rücu şartlarının oluştuğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. İl özel idarelerinin kapatılması üzerine taşınmaz 23.10.2014'te Hazine adına tescil edilmiş, 09.03.2015 tarihli tahsis kararıyla okul yeri olarak Milli Eğitim Bakanlığına süresiz tahsis edilmiştir. İlk derece mahkemesi, keşifte herhangi bir okul binasına rastlanmadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire ise taşınmazın imar planında lise alanı olarak planlı olması ve bu amaçla Bakanlığa tahsis edilmiş bulunması karşısında bağış amacına aykırılık ve rücu koşulu bulunmadığını, ayrıca taşınmaz dava dışı Hazine adına kayıtlıyken iptal ve tescil kararı verilmesinin de doğru olmadığını belirterek kararları kaldırıp bozmuştur.

Davacı, dava konusu parseldeki 42/2400 payını 03.10.1996 tarihinde davalı Belediyeye bağışladığını, resmi akitte kayıtsız, şartsız ve bedelsiz görünse de bağışın şartlı olduğunun Belediye encümen kararından anlaşıldığını, aradan geçen sürede davalının bağış amacına uygun bir faaliyeti bulunmadığını ileri sürerek tapu iptali ve payı oranında adına tescilini istemiş, yargılama sırasında ölümü üzerine mirasçıları davaya devam etmiştir. Davalı Belediye, taşınmazın imar planında kreş kullanımlı planlandığını, payın kayıtsız ve şartsız hibe edildiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi bağışın koşula bağlandığını, 26 yıl geçmesine rağmen fiilen hiçbir faaliyet bulunmadığını gerekçe göstererek davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, resmi akit ve encümenin 26.03.1996 tarihli kararı dahil dayanak belgelerde bağışın koşula bağlandığına dair ibare bulunmadığını, bağıştan rücu şartlarının oluşmadığını belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, paydaşı olduğu tarla vasfındaki kök parselin 26.08.1998 tarihli belediye encümen kararıyla ifraz edilip yüzde 40 lık kısmının bedelsiz yola terk edildiğini, ifrazen oluşan 1.519 metrekarelik parseldeki 1/6 payını da 26.11.1998 tarihli resmi akitle ileride yapılacak imar uygulamasında zayiatta kullanılması şartıyla davalı Belediyeye hibe ettiğini, sonradan taşınmazın plandaki amacının konut alanına dönüştürüldüğünü öğrendiğini ileri sürerek bağıştan rücu nedeniyle tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel istemiştir. İlk derece mahkemesi, koşulun yerine getirilmediği gerekçesiyle davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi de 23 yıl geçtiği halde imar uygulaması yapılmadığını belirterek istinafı esastan reddetmiştir. Daire, taşınmazın 1986 dan beri konut alanında kaldığını ve plan değişikliği yapılmadığını, davacı adına oluşan dava dışı parsellerde yapılaşma izni doğduğunu, Belediyenin imar planı yapmaya zorlanamayacağını belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, 1990 yılında taşınmazı üzerine ilköğretim okulu yaptırmış; 1616 sayılı parselin tamamını 16.11.1990, ifrazla oluşan 1615 sayılı parselin tamamını ise 02.03.2001 tarihli akitle kayıtsız ve şartsız olarak köy tüzel kişiliğine bağışlamıştır. İkinci devirden önce muhtarlığa verdiği 28.02.2001 tarihli dilekçede taşınmaz gelirinin bir bölümünün köy camisine, diğer bölümünün okula harcanmasını istemiş, köy ihtiyar heyeti 12.03.2001 tarihli kararla şartları aynen kabul etmiştir. Trabzon'un büyükşehir olmasıyla köy tüzel kişiliği son bulmuş, taşınmazlar 21.11.2014 tarihinde davalı belediye adına tescil edilmiş, okul da kapatılmıştır. Davacı bağıştan rücu ile tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk Derece Mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Özel Daire önce hak düşürücü süre sonra esas yönünden bozmuş, mahkeme iki kez direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, bağışlamaların yüklemeli olduğunu ve taşınmazları devralan belediyenin de yüklemelerle bağlı olduğunu kabul etmiş; ancak okulun kapatılmasının Millî Eğitim Bakanlığı işlemi, devrin ise kanun gereği olduğunu, fındık gelirlerinin hâlen cami giderleri ile okul bakımında kullanıldığını gözeterek rücu koşullarının gerçekleşmediği sonucuna varmış ve direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacı, imar planındaki amacına uygun kullanılmak şartıyla 15.11.2007 tarihinde davalı Belediyeye bağışladığı taşınmaz payının aradan geçen sürede bağış amacına uygun hiçbir işleme konu edilmediğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiş, yargılama sırasında ölümü üzerine mirasçıları davayı sürdürmüştür. Davalı Belediye, bağışın resmi senette kayıtsız ve şartsız yapıldığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi bağıştan rücu koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi bağışın koşullu olduğunu benimseyerek imar sonucu değişen parsel numarasını düzeltmek suretiyle kabul kararı vermiştir. Daire, pazar yeri kurulmasına dair 05.05.2017 tarihli belediye meclis kararının, 21.12.2017 tarihli ortak hizmet protokolünün ve 201 reyon için yapılan noter kura çekilişinin hiç tartışılmadığını, taşınmazda pazar yeri kurulup kurulmadığının gerekirse yeniden keşifle saptanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.