TMK Madde 303 Babalık davasında hak düşürücü süreler

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 4 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 303, babalık davasında uygulanacak hak düşürücü süreleri düzenler.

Yürürlükte AYM iptali var AYM iptali (2. fıkra) — AYM E.2010/71 K.2011/143

Resmi Metin

Hak düşürücü süreler

Madde 303- (1) Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

(2) (İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 27/10/2011 tarihli ve E.: 2010/71, K.: 2011/143 sayılı Kararı ile.)

(3) Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, bir yıllık süre bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.

(4) Bir yıllık süre geçtikten sonra gecikmeyi haklı kılan sebepler varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Norm Durumu ve Değişiklikler

Bu madde yürürlüktedir; ancak aşağıdaki fıkra/ibare(ler) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir:

  1. AYM iptali 2. fıkra AYM E.2010/71 K.2011/143 İkinci fıkra Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.
  2. AYM iptali 4. fıkra (çocuk yönünden) AYM E.2011/116 K.2012/39 Dördüncü fıkradaki bir aylık dava süresi, çocuk yönünden Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.

Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Madde, babalık davasında uygulanacak hak düşürücü süreleri düzenler. Birinci fıkraya göre dava çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir; ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer. İkinci fıkra Anayasa Mahkemesinin 27/10/2011 tarihli kararıyla ortadan kaldırılmış olduğundan, çocuğun dava hakkına ilişkin süre artık bu maddede düzenlenmemiş, çocuk için süresiz dava açma olanağı doğmuştur. Üçüncü fıkra çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa, bir yıllık sürenin bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlayacağını belirtir. Dördüncü fıkra ise haklı sebebin varlığı hâlinde sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir aylık ek dava açma süresi tanır. Avukatlık pratiğinde ananın bir yıllık süresinin başlangıcı olan doğum tarihi nüfus kaydından kolaylıkla belgelenir; haklı sebep iddiasında ise sebebin başlangıç ve bitiş tarihlerinin somut delillerle ispatı zorunludur. Vekil, süre itirazını başlangıçtan itibaren karşılayacak belge listesini dosyaya kazandırmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 296 nci maddesini karşılamaktadır.

Birinci fıkrada, babalık davasının çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilmesi öngörülmüş olmakla beraber uygulamada davanın daha çok doğumdan sonra açıldığı dikkate alınarak, ananın dava hakkının, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşeceği hükme bağlanmıştır. İkinci fıkrada, çocuğun davacı olması durumunda işleyecek bir yıllık süre düzenlenmiş ve bu sürenin, çocuğa kayyım atanmışsa atamanın kayyıma tebliği tarihinde, kayyım atanmamışsa çocuğun ergin olduğu tarihte işlemeye başlayacağı açıkça ifade edilmiştir. Üçüncü fıkrada, çocuğun başka bir erkek ile soybağı ilişkisi varsa, bu ilişki hukuken ortadan kalkmadıkça babalık davası açılamayacağına göre, dava süresinin de bu ilişkinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Dördüncü fıkra ise, haklı sebeple dava süresinin geçirilmiş olması halinde, davanın açılabilmesi için, haklı sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren işleyecek bir aylık ek bir süre öngörülmüştür.

Maddede öngörülen süreler, kenar başlığının da gösterdiği üzere, hak düşürücü sürelerdir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 303 üncü maddesinin “Hak düşürücü süre” olan kenar başlığı 289 ve 300 üncü maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak terim birliğini sağlamak amacıyla “Hak düşürücü süreler” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2023/383 K. 2024/294 Direnme Bozuldu
Tanıkla İspat Usul

Babalık davasında davalının evlenme vaadi gibi hileli ve oyalayıcı eylemleriyle ananın TMK m.303'teki bir yıllık dava süresini geçirmesine yol açtığı kanıtlanırsa, bu durum gecikmeyi haklı kılan sebep sayılır ve dava süresinde açılmış kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Ana tarafından kendi adına açılan babalık davasında TMK m.303'teki bir yıllık hak düşürücü sürenin geçip geçmediği. Değerlendirme: Davalı erkeğin evlenme vaatleri ve oyalayıcı, aldatıcı eylemleriyle davanın süresinde açılmasını engellediği sabit olduğundan, bu durum m.303/son uyarınca gecikmeyi haklı kılan sebep sayılır; hakkın kötüye kullanılması korunmaz. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle BOZULMASINA, davanın süresinde açıldığının kabulüyle esasa girilmesine karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2004/14969 K. 2005/605 Bozma
Usul

Babalık davasında ananın dava hakkı, çocuğun doğumundan başlayarak bir yıl geçmekle düşen hak düşürücü süreye tabidir ve bu süre mahkemece resen gözetilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlilik dışı doğan çocuklar için ana tarafından açılan babalık davasında TMK m.303'teki bir yıllık hak düşürücü sürenin geçip geçmediği ve resen gözetilip gözetilmeyeceği. Değerlendirme: Çocukların doğum tarihlerine göre dava açıldığında bir yıllık süre dolmuş, kayyım tarafından açılmış dava da yoktur; süre resen gözetilerek davanın reddi gerekirdi. Ayrıca m.321 soyadı ve m.301 ihbar yükümlülükleri de gözetilmemiştir. Sonuç: Hükmün sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/8437 K. 2008/8914 Bozma
Usul

TMK m.303'teki babalık davası süreleri hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece resen dikkate alınması zorunlu olup, süre dolduktan sonra babalığa karar verilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: 1945 doğumlu davacının 2004'te açtığı babalığın tespiti davasında TMK m.303'teki hak düşürücü sürenin geçip geçmediği. Değerlendirme: Ananın dava hakkı doğumdan itibaren bir yılda düşer; çocuk yönünden süre kayyım atanmışsa atamanın kayyıma tebliğinde, atanmamışsa çocuğun ergin olduğu tarihte işler. Bu süre hak düşürücü olup mahkemece resen gözetilir. Süre dikkate alınmadan babalığa karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 303 - Babalık davasında hak…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!