TMK Madde 302 - Babalık karinesi

Babalık (soybağının tespiti) davasında uyuşmazlık, TMK m.302'deki babalık karinesinin uygulanması bakımından gerekli biyolojik delillerin (kan/doku örnekleri) toplanmadan eksik incelemeyle hüküm kurulup kurulamayacağına ilişkindir; somut olayda davalı duruşmalara katılmamış, test için yapılan tebligat ise komşuya iletilip imzası alınmadığından geçersiz kabul edilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, m.302 uyarınca davalının çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü ile yüzsekseninci gün arasında (veya bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde) ana ile cinsel ilişkide bulunmasının babalığa karine sayıldığını, davalının ise çocuğun babası olmasının olanaksızlığını yahut üçüncü bir kişinin baba olma olasılığının daha yüksek olduğunu ispatlayarak karineyi çürütebileceğini vurgulamıştır. Bu çerçevede mahkemenin davacı, küçük ve davalıdan usulüne uygun kan veya doku örnekleri alıp gerekli testleri yaptırması ve tüm delilleri birlikte değerlendirerek sonucuna göre karar vermesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm BOZULMUŞ, bozma sebebine göre diğer yönlerin incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Çocuk tarafından murisin mirasçılarına karşı açılan ve babalığın hükmen tespitine ilişkin bu davada uyuşmazlık, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı noktasında toplanmış; yerel mahkeme davayı hak düşürücü sürede açılmadığı gerekçesiyle reddetmiş, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de bu kararı ONAMIŞTIR. Daire, gerekçesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10.07.2024 tarihli (2023/2-422 E., 2024/370 K.) ilamına dayanarak, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından önce davacının davasını hak düşürücü sürede açmadığının anlaşıldığını ve kararın usul ve kanuna uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirtmiştir. TMK m.302, kararda doğrudan tartışma konusu olmamış; babalık davasının yasal çerçevesini oluşturan m.301, 303 ve 304 ile birlikte "İlgili Hukuk" başlığı altında toplu/çerçeve atıf biçiminde, davanın hukuki dayanağını oluşturan hükümlerden biri olarak anılmıştır. Davacının temyiz sebebi olarak ileri sürdüğü "uygulanan kanun hükmünün iptal edildiği" yönündeki iddia, AYM iptal kararının davacının davasını açtığı tarihten sonraya rastlaması nedeniyle sonuca etkili görülmemiştir.

2. Hukuk Dairesi, anne tarafından çocuk adına açılan babalığın hükmen tespiti davasında, İlk Derece Mahkemesinin davanın kabulüne, babalığın tespitine, tedbir/iştirak nafakasına ve toplam 7.814,37 TL tazminata ilişkin (bozmaya uyularak verilen) kararını, hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı ve önceki bozma kararı gereğince hüküm verildiği gerekçesiyle ONAMIŞTIR. Karar, "İlgili Hukuk" bölümünde TMK m.301, 302, 303 ve 304'ü babalık davasına ilişkin maddî hukuk çerçevesi olarak birlikte anmakta; bu maddelerden hiçbirini, m.302 dahil, tek başına ayrıntılı biçimde tartışmamaktadır. Bu çerçevede TMK m.302, davalının çocuğun doğumundan önceki üçyüzüncü gün ile yüzsekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olmasını babalığa karine sayan hükümdür. Somut olayda babalık ATK/DNA raporuyla doğrudan saptandığından Daire, esasa ilişkin bir hukuka aykırılık görmeyerek temyiz itirazlarını reddetmiştir.

Uyuşmazlık, babalığın hükmen tespiti istemine (TMK m.301-304) ilişkin olup; davanın kabulü koşullarının oluşup oluşmadığı, hükme esas alınan DNA ve doğum gideri bilirkişi raporlarının elverişliliği, bozma ilamına uygunluk ile çocuk yararına nafakaya hükmedilmesinin yasal şartları ve miktarı noktalarında toplanmıştır. İlk Derece Mahkemesi, bozmaya uyarak Adli Tıp Kurumu raporuyla davalının babalığının ispatlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne, babalığın tespitine, dava tarihinden itibaren aylık 1.500 TL iştirak nafakasına ve kısmen (6.509,20 TL) maddî tazminata hükmetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise kararı, tedbir nafakasına hükmedilmemesi ve iştirak nafakası miktarının azlığı yönlerinden BOZMUŞ; davalının tüm, davacının sair temyiz itirazlarını reddederek kararın bozma kapsamı dışındaki bölümlerini ONAMIŞTIR. Bozmanın gerekçesi, çocuk yararına nafakaya hükmedilirken dava tarihinden hükmün kesinleşmesine kadar tedbir, kesinleşmeden itibaren ise iştirak nafakasına hükmedilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren iştirak nafakasına hükmedilmiş olması ve TMK m.4 hakkaniyet ilkesi gözetilerek takdir edilen miktarın çocuğun ihtiyaçları ile tarafların sosyal-ekonomik durumuna göre az bulunmasıdır.

Dava, babalığın hükmen tespiti ile evlilik dışı doğan çocuk yararına nafaka istemine ilişkin olup; bu aşamadaki uyuşmazlık, bozma ilamı gereğince çocuk yararına hükmedilen iştirak nafakası miktarının (aylık 750,00 TL) bozmanın amacına uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesinin bozmaya uyularak verdiği kararda hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozma kararı gereğince hüküm verildiği gerekçesiyle, davacı vekilinin nafaka miktarının yetersizliğine yönelik temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararın ONANMASINA karar vermiştir; karardaki "bozma" geçmiş aşamaya (Dairenin 30.03.2023 tarihli, iştirak nafakası miktarı yönünden verdiği önceki bozma) işaret eder, son temyizin sonucu ise onamadır. Babalık, İzmir Adli Tıp Kurumu raporuyla davalıya ait olduğu ispatlanarak kabul edilmiş; karar, soybağı/babalık karinesinin (TMK m.302) esastan tartışılmasından ziyade tespit sonrasında çocuk yararına hükmedilen iştirak nafakasının miktarına ilişkin denetimle sınırlı kalmıştır. İlgili hukuk olarak 4721 sayılı Kanun'un 182, 301, 302, 303 ve 304 üncü maddeleri ile 6100 sayılı HMK'nın 369, 370 ve 371 inci maddeleri anılmıştır.