TMK Madde 949 - Rehinli taşınırda mülkiyetin alacaklıya geçememesi

TMK Madde 949 Rehinli taşınırda mülkiyetin alacaklıya geçememesi

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 07.09.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 949, borcun ödenmemesi halinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmünün geçersiz olmasını tek fıkra üzerinden düzenler ve taşınır rehninde lex commissoria yasağını mutlak biçimde uygular.

Resmi Metin

Mülkiyetin geçememesi

Madde 949- Borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, borcun ödenmemesi halinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmünün geçersiz olmasını tek fıkra üzerinden düzenler ve taşınır rehninde lex commissoria yasağını mutlak biçimde uygular. Tek fıkra borç ödenmediği takdirde rehinli taşınırın doğrudan alacaklının mülkiyetine geçmesini öngören kayıtların geçersizliğini hükme bağlar. Bu yasak rehnedeni borç ödeyememe halinde rehnedilen değerin gerçek değerinden düşük bir tutarda kaybetmesini önler; alacaklı paraya çevirme yolunu izlemek ve değerin titizlikle değerlendirildiği icra usulüne tabi olmak zorundadır. Yasak hem doğrudan mülkiyet geçirici kayıtları hem de fonksiyonel olarak aynı sonucu doğuran dolaylı kayıtları kapsar. Avukatlık pratiğinde rehinli alacaklı veya rehneden vekili rehin sözleşmesinde mülkiyet geçirici kayıtlardan kaçınmalı, bunun yerine paraya çevirme yolunu açık biçimde tanımlamalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 863 üncü maddesini karşılamaktadır.

Madde hükmü ile taşınmaz rehnine paralel olarak alacaklının rehnedilen taşınıra “temellükü” (lex commissoria ) yasaklanmaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 1.HD içtihatları

Yargıtay 1.HD E. 2023/2323 K. 2024/3584 15.05.2024 Bozma

Rehinli malın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini yasaklayan buyurucu kural, teminat amaçlı inançlı temlikle dolanılamaz: borç kararlaştırılan sürede ödenmezse inanç konusunun inanılanda kalacağı ve inananın iade davası açamayacağı yolundaki sözleşme koşulu geçersizdir.

Detaylı özeti gör

Davacı şirket, davalılara olan 1.350.000 TL borcun teminatı olarak dokuz adet bağımsız bölümü 17.05.2016 tarihli "sulh sözleşmesi" uyarınca devretmiş, sözleşmede borcun vade tarihine kadar hiç ödenmemesi halinde taşınmazların iade edilmeyeceği kararlaştırılmıştır. İlk derece mahkemesi, bu koşul nedeniyle davacıların iade isteyemeyeceği gerekçesiyle tapu iptali ve tescil ile uyarlama istemini reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. 1. Hukuk Dairesi, belgenin inançlı işlemin belgesi olduğunu ve TMK 873/2 ile 949 uncu maddeleri karşısında borç ödenmezse mülkiyetin alacaklıda kalacağına ilişkin sözleşme hükmüne değer verilemeyeceğini belirterek ilk derece kararını bozmuş, ayrıca görev (ticari dava) hususunun öncelikle değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.