TMK Madde 588 Hazinenin istemiyle gaiplik ve mirasın Devlete geçmesi

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 588, sağ olup olmadığı bilinmeyen kimsenin malvarlığının uzun süreli resmi yönetimi sonunda gaiplik kararı ile Devlete intikalini üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Hazinenin istemi

Madde 588- (1) Sağ olup olmadığı bilinmeyen bir kimsenin malvarlığı veya ona düşen miras payı on yıl resmen yönetilirse ya da malvarlığı böyle yönetilenin yüz yaşını dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine o kimsenin gaipliğine karar verilir.

(2) Gaiplik kararı verilebilmesi için gerekli ilân süresinde hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa, aksine hüküm bulunmadıkça, gaibin mirası Devlete geçer.

(3) Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı, aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, sağ olup olmadığı bilinmeyen kimsenin malvarlığının uzun süreli resmi yönetimi sonunda gaiplik kararı ile Devlete intikalini üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra sağ olup olmadığı bilinmeyen kimsenin malvarlığı veya ona düşen miras payı on yıl resmen yönetilirse ya da malvarlığı böyle yönetilenin yüz yaşını dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine gaipliğine karar verileceğini hükme bağlar. İki alternatif tetik vardır: on yıllık yönetim süresi veya yüz yaş ölçütü. İkinci fıkra gaiplik sonrası ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa aksine hüküm bulunmadıkça gaibin mirasının Devlete geçeceğini öngörür; aksine hüküm 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gibi özel düzenlemelerden kaynaklanabilir. Üçüncü fıkra Devletin geri verme yükümlülüğünü mirası teslim alanlar gibi olduğunu vurgular. Avukatlık pratiğinde uzun süreli kayıp dosyalarında resmi yönetim süresi takibi, on yıl/yüz yaş ölçütlerinden hangisinin önce tetikleneceği matematiksel olarak hesaplanmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 530. maddesini karşılamaktadır.

Madde, kaynak Kanundaki aslına uygun olarak üç fıkra halinde arılaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır. Gaibin mirasçılarının kimler olduğunun kesin olarak bilinmemesi durumunda, mirası resmen yönetilir. Aynı şekilde, gaibe düşen bir miras payı da resmen yönetilir. Resmen yönetim on yıl sürmüşse ya da gaip sağ olsaydı yüz yaşını dolduracağı süre geçerse, Hazinenin istemi üzerine mahkemece o kişinin gaipliğine karar verilir.

İlan süresi sonunda hiçbir hak sahibi çıkmazsa, miras Devlete geçer. Ancak bu kural bu konudaki istisnai özel hükümlere ters düşebilir. Bunu önlemek amacıyla metne “aksine hüküm bulunmadıkça” kaydı eklenmiştir, Örneğin: 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 2888 sayılı Kanunla değişik 29. maddesinin son fıkrasında belli koşullar altında gaibin mallarının vakfa geçmesi kabul edilmiştir.

Devletin mallara el koymasından sonra gaibin çıkagelmesi durumunda da, Devlet, aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi (md. 585) geri vermekle yükümlü olacaktır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 1.HD içtihatları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/228 K. 2021/1061 Bozma
Miras Mülkiyet

TMK m.588 uyarınca Hazine'nin istemiyle gaipliğe karar verilebilmesi için, malvarlığını on yıl resmen yöneten kayyımın yalnızca belirli işlerde temsile yetkili temsil kayyımı değil, malvarlığının yönetimi için atanmış yönetim kayyımı olması gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.588 uyarınca Hazine'nin istemiyle gaipliğe karar verilebilmesi için, malvarlığını on yıl resmen yöneten kayyımın "yönetim kayyımı" mı olması gerektiği. Değerlendirme: Madde belirli malvarlığının yönetiminden söz ettiğinden buradaki kayyım yönetim kayyımıdır; oysa somut olayda atanan, kişiyi ortaklığın giderilmesi davasında temsil eden temsil kayyımıdır, dolayısıyla m.588 şartları oluşmamıştır. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2010/13797 K. 2011/413 Bozma
Miras Usul m.588/2

Malvarlığı veya miras payı on yıl resmen yönetilen kişinin gaipliğine karar verilebilmesi için en az iki kez ilan gereklidir; ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa gaibin mirası Devlete geçer ve mahkeme Hazinenin intikal istemini karara bağlamalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: On yılı aşkın süredir kayyımla yönetilen miras paylarının sahipleri hakkında TMK m.588 uyarınca gaipliğe ve mirasın Hazineye intikaline karar verilmesi koşullarıdır. Değerlendirme: Gaiplik kararı için diğer koşulların yanında en az iki kez ilan zorunluyken yerel mahkeme tek ilanla yetinmiş; ayrıca davacı Hazine m.588/2 son cümle uyarınca mirasın Devlete geçmesini istediği halde mahkeme bu istem hakkında olumlu ya da olumsuz karar vermemiştir. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2020/3171 K. 2021/2900 Onama
Miras Usul

TMK m.588'e dayalı malvarlığının Hazineye intikali davasının dinlenebilmesi için, on yıllık yönetim süresi dolan paranın bir yönetim kayyımı eliyle idare edilmiş olması gerekir; ortaklığın giderilmesi için atanan temsil kayyımının varlığı bu davaya temel oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.588 uyarınca malvarlığının Hazineye intikali istenmiş; intikale temel oluşturacak kayyımın hangi nitelikte olması gerektiği tartışılmıştır. Değerlendirme: İntikal istemine konu para defterdarlık kayyımlık bürosunca idare edilse de, ilgili kayyım ortaklığın giderilmesi davası için atanan temsil kayyımı olup, on yıllık yönetim süresine bağlı intikal davasına temel oluşturacak yönetim kayyımı niteliğinde değildir. Sonuç: Davanın reddine ilişkin hüküm sonucu itibariyle doğru bulunarak ONANMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2020/508 K. 2021/1146 Bozma
Miras Mülkiyet Usul

Hazinenin TMK m.588 uyarınca gaiplik, tapu iptali-tescil ve irat kaydı istemi karara bağlanmadan önce, tespit malikinin gerçekten yaşayıp yaşamadığı, yaşamışsa ölüp ölmediği ve ölmüşse mirasçısı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: On yılı aşkın süredir kayyımla yönetilen taşınmaz maliki hakkında Hazinenin TMK m.588 uyarınca gaiplik, tapu iptali-tescil ve kayyımdaki paranın irat kaydını isteyebilmesinin koşulları. Değerlendirme: Kadastro tutanağında malik "ölü" gösterilse de kayyım dosyasında nüfus kaydına ulaşılamadığından, malikin yaşayıp yaşamadığı, ölmüşse mirasçısı bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Sonuç: Eksik araştırma ile hüküm kurulması isabetsiz görülerek karar bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/850 K. 2021/114 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 588'e dayalı gaip malik taşınmazının Hazine adına tescili için 10 yıl kayyım ile idare şartı taşıyıcı dayanak olmuştur; mahkeme atanan kayyımın yalnız temsil kayyımı olduğunu, idare/yönetim kayyımlığı bulunmadığını ve 10 yıllık idare koşulunun gerçekleşmediğini saptayıp davayı reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Maliye Hazinesi, ölü malikler için gaiplik ve taşınmazın Hazine adına tescilini istemiş, ilk derece mahkemesi gaipliğe ve tescile karar vermiş; davalı kayyım vekili istinafa başvurmuştur. Adana BAM, taşınmaza atanan kayyımın temsil kayyımı olduğunu, yönetim kayyımlığıyla 10 yıl idare koşulunun gerçekleşmediğini saptamıştır. Bu nedenle ilk derece kararını HMK 353/1-b-2 uyarınca kaldırıp davanın reddine hükmetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/943 K. 2020/1388 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.588 dayanaklı tapu iptali-tescilde kayıt malikiyle davacıların murisinin aynı kişi olduğunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmadığını, dayanak dosyaların celp edilmediğini ve kayıt düzeltme araştırma yönteminin yapılmadığını saptayarak kararı kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacılar, murisleri K6'in gaipliğine karar verilip mirasçısı bulunmadığı gerekçesiyle taşınmazların Hazine adına tescil edildiğini, oysa kendilerinin mirasçı olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiş; ilk derece mahkemesi nüfus bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etmiştir. Adana BAM, kayıt malikiyle davacıların murisinin aynı kişi olduğunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptanmadığını, dayanak dosyaların celp edilmediğini ve kayıt düzeltme davalarında izlenmesi gereken araştırma yönteminin yapılmadığını, eksik inceleme bulunduğunu saptamıştır. Davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunu HMK 353/1-a-6 uyarınca kabul edip ilk derece kararını kaldırmış, dosyayı mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/704 K. 2020/1357 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.588 uyarınca gaiplik istenen kişinin kadastroda ölü görünen kişiyle aynı olup olmadığının, gerçekten ölü olup olmadığının ve mirasçılarının bulunup bulunmadığının yeterince araştırılmadığını saptayarak ilk derece kararını kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Hazine, taşınmazda hissedar olan K3 oğlu K4'in gaipliği ile hissesinin iptali ve Hazine adına tescilini talep etmiş; ilk derece mahkemesi kadastro tutanağında kişinin ölü göründüğü, ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, kadastroda ölü görünen kişi ile gaipliği istenen kişinin aynı kişi olup olmadığının, gerçekten ölü olup olmadığının ve mirasçılarının bulunup bulunmadığının yeterince araştırılmadığını, gerekirse bilirkişi incelemesiyle kimlik bilgisinin tespiti gerektiğini belirterek Hazine vekilinin istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırmış ve dosyayı mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/377 K. 2020/1071 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.588'e dayalı gaiplik ve tapu iptali davasında, dava konusu parselin ifrazdan önce kamulaştırılması nedeniyle ortada iptali gereken bir tapu kaydı ve hisse kalmadığını saptayarak Hazinenin tapu iptali yönündeki istinaf başvurusunu esastan reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Maliye Hazinesi, kim olduğu ve sağ olup olmadığı bilinmeyen, 10 yıldır kayyımca yönetilen hissedar için TMK 588'e dayalı gaiplik, tapu iptali ve malvarlığının Hazineye devrini istemiştir; ilk derece mahkemesi gaipliğe ve paranın Hazineye aktarılmasına karar vermiş, ancak hisse kamulaştırıldığı için tapu iptali talebini reddetmiştir. Adana BAM, dava konusu parsel ifrazdan önce kamulaştırıldığından ortada iptali gereken bir tapu kaydı ve hisse kalmadığını saptamıştır. Davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddedilmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1766 K. 2020/468 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.588 uyarınca gaipliği ve malvarlığının Hazineye devri istenen kişinin tapu ve nüfus kayıtlarıyla belirlenip ölü olduğunun anlaşıldığı, kimliği belli ve ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemeyeceği yönündeki ilk derece değerlendirmesini inceledi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmazda paydaş olan kişinin TMK m.588 uyarınca gaipliği ile malvarlığının Hazine adına tescili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, gaipliği istenen kişinin tapu ve nüfus kayıtlarıyla belirlenip ölü olduğunun anlaşıldığını, kimliği belli ve ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemeyeceğini belirterek davayı reddetmiştir. Karar, davacı Hazine vekilince istinafa taşınmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 588, miras hukuku kapsamında hazinenin istemi konusunu düzenler.

miras davalarında hukuki destek

Bize WhatsApp'tan ulaşın!