TMK Madde 338 - Üvey çocuklara özen ve ilgi yükümlülüğü

Karşılıklı boşanma ve ziynet alacağı davalarında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yapılan tahkikat ve toplanan delillere göre kocanın güven sarsıcı davranışlarda bulunduğu, eşine hakaret edip onu evden kovduğu ve annesinin birliğe haksız müdahalesine engel olmadığı; buna karşılık kadının da TMK m.338/1'deki yükümlülüğüne aykırı olarak kocanın ilk eşinden olma üvey çocuğuna gerekli özen ve ilgiyi göstermediği, dolayısıyla her iki tarafın kusurlu olduğu ancak kocanın daha ağır kusurlu olduğu sonucuna varmıştır. Bu nedenle yerel mahkemenin tarafları eşit kusurlu kabul etmesi ve kadının bu kusurunun tazminat istemeye engel olmadığı gözetilmeden TMK m.174/1 maddi ve m.174/2 manevi tazminat talepleriyle, daha ağır kusurlu olmayan ve yoksulluğa düşeceği gerçekleşen kadının TMK m.175 uyarınca yoksulluk nafakası isteminin reddi doğru görülmemiştir. Ayrıca, ziynet alacağı iddiasını tanıkla ispat eden kadının yemine zorlanması usule aykırı bulunmuş; ziynetlerin dava tarihindeki değerleri bilirkişiyle belirlenerek karar verilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Karar, bu üç bent (2, 3 ve 4) yönünden bozulmuş, bozma kapsamı dışında kalan diğer bölümler ise onanmıştır.

Uyuşmazlık, eşlerin karşılıklı boşanma talebi ve davalı-davacı kadın yararına maddi/manevi tazminat istemine ilişkindir; somut olayda davalı-davacı kadının TMK m.338/1 uyarınca üvey çocuklarına özen ve ilgi gösterme yükümlülüğünü yerine getirmediği, davacı-davalı kocanın ise eşinin yokluğunda eski birlikteliğine dönme yönünde kuşku uyandıran davranışlar sergilediği saptanmıştır. Yargıtay 2. HD, kocayı ağır kusurlu, kadını ise daha az kusurlu kabul etmiş; kadının evlilik birliğinin devamında korunmaya değer yararının kalmadığını ve TMK m.166/2 koşullarının gerçekleştiğini belirleyerek boşanma kararını sonucu itibariyle doğru bulmuş, kusura ilişkin gerekçesini düzeltmek suretiyle (HUMK m.438/7) onamıştır. Burada TMK m.338/1, üvey çocuklara gösterilmeyen ilgi kadına yüklenen bir kusur unsuru olarak değerlendirilmekle birlikte, kadın yine de daha az kusurlu sayıldığından bu kusur boşanmaya engel görülmemiştir. Buna karşılık kararın maddi ve manevi tazminata (TMK m.174/1 ve 174/2) ilişkin bölümleri, daha az kusurlu olan kadın yararına tazminata hükmedilmemesi nedeniyle bozulmuştur.

Uyuşmazlık, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı boşanma davasında tarafların kusur durumunun belirlenmesine ilişkindir; davacının başka bir kadınla ilişki kurarak sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandığı, davalının ise davacının ilk eşinden (önceki evliliğinden) olan ergin olmayan çocuğa ilgi ve özen göstermeyerek TMK m.338'deki yükümlülüğe aykırı davrandığı toplanan delillerden anlaşılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlilik birliğinin sarsılmasında davacıyı daha fazla, davalıyı ise az kusurlu kabul etmiş ve TMK m.166/2 koşullarının oluştuğu sonucuna varmıştır. Bu gerekçeyle mahalli mahkemenin hükmünü usul ve kanuna uygun bularak ONAMIŞ, onama harcının temyiz edene yükletilmesine karar vermiştir. Kararın TMK m.338 ile ilişkisi, eşin diğer eşin önceki evliliğinden olan ergin olmayan (üvey) çocuğa karşı özen ve ilgi gösterme yükümlülüğüne aykırı davranmasının, ona az da olsa kusur yükleyen bir davranış olarak değerlendirilmesindedir.

Uyuşmazlık, davalı eşin, davacının önceki evliliğinden olma ergin olmayan çocuğuna yönelik davranışlarının ve diğer iddia edilen kusurların boşanmayı gerektirip gerektirmediğine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davalının güven sarsıcı davranışlarının kanıtlanamadığını belirtmekle birlikte, davalının davacının önceki evliliğinden olma ergin olmayan çocuğuna şiddet uyguladığını ve böylece TMK m.338/1'deki yükümlülüğüne aykırı davrandığını tespit etmiştir. Bu gerekçeyle, yerinde görülmeyen temyiz isteğinin reddine ve usul ile kanuna uygun bulunan boşanma hükmünün ONANMASINA karar verilmiştir. Karar, eşin, diğer eşin önceki evliliğinden olma ergin olmayan çocuğa gösterilmesi gereken özen ve ilgi yükümlülüğünün (TMK m.338/1) şiddet uygulanmasıyla ihlal edilmesinin kusur oluşturduğunu ve boşanma kararını desteklediğini ortaya koymaktadır.

Uyuşmazlık, davalı kocanın davacı kadının ilk evliliğinden olan çocuklarına kötü davranıp şiddet uyguladığı ve birlik görevlerini yerine getirmediği iddiasıyla açılan boşanma davasında, yerel mahkemenin (Ankara 7. Aile Mahkemesi) bu vakıaları yeterince değerlendirmeden hüküm kurmasına ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, akrabalık veya yakınlığın tek başına tanık beyanını değerden düşürmeyeceğini ve dosyada tanıkların gerçeğe aykırı ifade verdiğini gösterir delil bulunmadığını belirterek (HMK m.255), olaylara çok yakın tanık sözlerine itibar edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Daireye göre davalı kocanın, eşinin önceki evliliğinden olan çocuklarına TMK m.338'deki yükümlülüğüne aykırı biçimde kötü davranarak şiddet uygulaması ve birlik görevlerini ihmal etmesi karşısında, TMK m.166/1 uyarınca davanın kabulü ile boşanmaya karar verilmesi gerekirdi. Bu yön gözetilmeden aksi şekilde kurulan hüküm bozulmuş; böylece üvey çocuklara karşı m.338 yükümlülüğünün ihlali, boşanmada eşin kusurunun belirlenmesinde dikkate alınması gereken bir unsur olarak değerlendirilmiştir.