TMK Madde 102 Vakfın kuruluş şekli

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 07.09.2026

Özet 4 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 102, vakıf kurma iradesinin açıklanma biçimini ve vakfın tüzel kişilik kazanma anını düzenlemektedir.

Resmi Metin

Kuruluş şekli

Madde 102- (1) Vakıf kurma iradesi, resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır. Vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır.

(2) Resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılması, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmiş olmasına ve bu belgede vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmiş bulunmasına bağlıdır.

(3) Mahkemeye başvurma, resmî senet düzenlenmiş ise vakfeden tarafından; vakıf ölüme bağlı tasarrufa dayanıyorsa ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hâkiminin bildirimi üzerine ya da Vakıflar Genel Müdürlüğünce re'sen yapılır.

(4) Başvurulan mahkeme, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re'sen alır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, vakıf kurma iradesinin açıklanma biçimini ve vakfın tüzel kişilik kazanma anını düzenlemektedir. Vakıf kurma iradesi resmî senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır ve vakıf yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile tüzel kişilik kazanır. İkinci fıkra, resmî senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığıyla yapılmasını noterlikçe düzenlenmiş belgeye bağlamıştır.

Üçüncü fıkra mahkemeye başvuru usulünü, dördüncü fıkra ise mahkemenin mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri re’sen alacağını düzenlemektedir. 4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, vakfın tüzel kişilik kazanmasının yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile olacağı esasının getirildiği belirtilmiştir.

Gerekçe

Maddenin kenar başlığı, içeriğine uygun olarak, “Kuruluş şekli” olarak düzenlenmiştir. Birinci fıkrada, vakıf kurma iradesinin resmi senetle veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanabileceği ve vakfın tüzel kişilik kazanmasının, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile olacağı esasları getirilmiştir. İkinci fıkrada, resmi senetle vakıf kurma işleminin temsilci aracılığı ile yapılması düzenlenmiş; bu çerçevede, temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş bir belgeyle verilmesi ve vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların bu belgede belirlenmiş bulunması koşulu aranmıştır.

Mahkemeye başvurmanın; resmi senetle kurulan vakıflarda vakfeden tarafından ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurmada, ilgililerin veya vasiyetnameyi açan sulh hakiminin bildirimi ile ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından re’sen yapılacağı, başvurulan mahkemenin de, mal ve hakların korunması için gerekli önlemleri kendiliğinden alacağı üç ve dördüncü fıkralarda açıklanmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/907 K. 2022/1732 Direnme Bozuldu

Bir vakfın kuruluşunu Türk Medeni Kanunu'ndaki resmî senet ve sicile tescil usulüne uygun biçimde tamamlamış olması, özel bir kanunla kurulan, geliri, yönetimi ve denetimi kamusal esaslara bağlanan bir kuruluşun hukuki statüsünü tek başına belirlemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu tüzel kişisi sayılıp davacı işçinin ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmadığı. Değerlendirme: HGK, bu vakıfların özel kanunla kurulduğu, gelir-denetim-yönetim yönünden kamu kurumu niteliği taşıdığını belirleyerek ilave tediye yükümlülüğünü kabul etti. Sonuç: Direnme uygun bulunarak, alacak miktarına ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Yargıtay 9. Hukuk Dairesine gönderilmesine oy çokluğuyla karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/715 K. 2022/1728 Onama

3294 sayılı Kanunla kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları; kuruluş, gelir ve denetim yönünden TMK m.101-102'de düzenlenen olağan özel hukuk vakıflarından farklı olup kamu kurumu niteliğindedir; bu nedenle TMK m.102 anlamında olağan özel hukuk vakfı sayılmazlar.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu tüzel kişisi sayılıp sayılmayacağı ve işçinin ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmayacağı. Değerlendirme: Bu vakıflar 3294 sayılı Kanunla özel olarak kurulmuş olup, TMK m.101-102'de düzenlenen olağan özel hukuk vakıflarından kuruluş, gelir ve denetim yönünden farklı, kamu kurumu niteliğindedir. Sonuç: Direnme kararı yerinde bulunarak onanmıştır.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!