TCK Madde 73 - Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar
Hazırlayan: Av. Saim İncekaş · Adana Barosu · Güncelleme: 15.11.2026
Özet8 fıkra (1 mülga) · ~2 dk okuma
TCK 73, Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar
Madde 73-(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.
(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
(5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.
Ekcümle 7531 s.K. m.14
Mülga 5560 s.K. m.45
Önceki metinler
Önceki başlık: “Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlar, uzlaşma” (1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2006)
Önceki metin2. fıkraYürürlükte: - 2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 13 Kasım 2024)
Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 13 Kasım 2024Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar.Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611).Bu dönemi bitiren işlem: 14 Kasım 2024'te 7531 s.K. m.14 ile değiştirildi (RG 14/11/2024, S.32722).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Yürürlükten kaldırılan metin8. fıkraYürürlükte: - 8. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2006)
Yürürlükten kaldırılan metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 18 Aralık 2006Suçtan zarar göreni gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olup, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı bulunan suçlarda, failin suçu kabullenmesi ve doğmuş olan zararın tümünü veya büyük bir kısmını ödemesi veya gidermesi koşuluyla mağdur ile fail özgür iradeleri ile uzlaştıklarında ve bu husus Cumhuriyet savcısı veya hakim tarafından saptandığında kamu davası açılmaz veya davanın düşürülmesine karar verilir.Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611).Bu dönemi bitiren işlem: 19 Aralık 2006'da 5560 s.K. m.45 ile yürürlükten kaldırıldı (RG 19/12/2006, S.26381).Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
TCK m.73, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlarda şikayet hakkının kullanılmasını ve bu hakkın tabi olduğu süreyi düzenler. Bu suçlarda şikayet, soruşturma ve kovuşturmanın yürütülebilmesinin koşuludur; yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Altı aylık şikayet süresi, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; böylece sürenin işlemeye başlaması hem eylemin hem de failin öğrenilmesine bağlanmış, ayrıca zamanaşımı süresi aşılamayacak üst sınır olarak konulmuştur. Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan hakaret suçu bakımından ise şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez; bu suç için öğrenme gününden bağımsız kesin bir üst süre öngörülmüştür. Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse, bundan dolayı diğerlerinin şikayet hakları düşmez ve her hak sahibinin durumu kendi öğrenmesine göre ayrıca değerlendirilir.
Maddenin ikinci yönü şikayetten vazgeçmenin sonuçlarına ilişkindir. Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça, suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür; buna karşılık hükmün kesinleşmesinden sonra yapılan vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar; böylece vazgeçmenin etkisi tek bir sanıkla sınırlı kalmaz. Buna karşın, kanunda aksi yazılı olmadıkça vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez ve yargılanmasını isteyen sanık vazgeçmenin sonuçlarından yararlanmaya zorlanamaz. Son olarak, kamu davasının düşmesi suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve bu kişi vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise, artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz; şahsi haktan vazgeçildiği ayrıca açıklanmadıkça bu sonuç doğmaz.
Gerekçe
Bu maddenin bir fıkra veya cümlesi 5560/2006 ile yürürlükten kaldırılmıştır (mülga). Aşağıdaki 2004 gerekçesi kaldırılan hükmü de içeren ilk metne aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.
Tasarıdaki metin muhafaza edilmiştir. Ancak, sistematik açıdan daha doğru olduğu düşüncesiyle, Hükûmet Tasarısının 39’uncu maddesinin son fıkrasında yer alan uzlaşmaya ilişkin hüküm, bu madde metnine son fıkra olarak ilave edilmiştir.
TCK m.73 ile İlgili Yargıtay Kararları
21 karar gösteriliyor.
1.CDE.2024/6519K.2024/7252Kanun Yararına Bozma
Şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi kamu davasını düşürür. Bu nedenle suçun şikâyete tabi olduğu ve mağdurların şikâyetçi bulunmadığı durumda davanın düşmesine hükmedilmelidir.
Detaylı özeti gör
Kanun yararına bozma incelemesinde Yargıtay, düşme sonucunu doğrudan kurmuştur. İlk derece mahkemesi, özel hastanedeki tartışma sonrasında hastanenin üç görevlisine yönelen eylemler nedeniyle TCK m.86/2, m.86/3-c, m.62/1 ve m.52/2 uyarınca üç ayrı adlî para cezası vermiştir. Yargıtay, mağdurların suç tarihinde kamu görevlisi olmadığını ve yaralanmaların basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir düzeyde kaldığını belirlemiştir. Böylece eylemler, TCK m.86/2'deki şikâyete bağlı ve uzlaşma kapsamındaki basit yaralama suçu olarak nitelendirilmiştir. Mağdurlar yargılama sırasında şikâyetçi olmadıklarını açıkladığından kovuşturma şartı ortadan kalkmıştır. Bozma nedeni cezaların kaldırılmasını gerektirdiği için hüküm kanun yararına bozulmuş; üç mağdura yönelik kamu davalarının şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesine karar verilmiştir.
TCK m.73/4 gereğince, kanunda aksi öngörülmedikçe şikâyete bağlı bir suçta zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazını engellemez. TCK m.86/2 kapsamındaki kasten yaralama şikâyete bağlı olduğundan, mağdur vazgeçtiğinde davanın düşmesine karar verilmesi gerekir.
Detaylı özeti gör
Yerel mahkeme, TCK m.86/2'nin ikinci cümlesi ile m.53 ve m.58'i uygulayarak kasten yaralamadan altı ay hapis cezasına, hak yoksunluklarına ve cezanın ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimiyle çektirilmesine karar vermiş; hüküm istinaf edilmeksizin 10.11.2023 tarihinde kesinleşmiştir. Ancak mağdur, hükümden önceki 01.06.2023 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçmiştir. Yargıtay, eylemin m.86/2 kapsamında kaldığını ve m.73 gereğince soruşturulması ile kovuşturulması şikâyete bağlı olduğunu belirlemiştir. Bu nedenle cezalandırma yerine davanın düşürülmesi gerekirken mahkûmiyet kurulması kanuna aykırı bulunmuştur. Bozma nedeni cezanın kaldırılmasını gerektirdiğinden aykırılık CMK m.309/4-d uyarınca doğrudan giderilmiş; hüküm kanun yararına bozularak kamu davası düşürülmüş ve dosya mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edilmiştir.
5237 sayılı Kanun'un 86/2. maddesi kapsamındaki kasten yaralama, aynı Kanun'un 73. maddesi uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçtur. Kanunda aksi düzenlenmedikçe zarar görenin şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürür; bu durumda TCK m.73/4 delâletiyle CMK m.223/8 gereğince kamu davasının düşmesine hükmedilmelidir.
Detaylı özeti gör
Kasten yaralama nedeniyle TCK m.86/2, m.29, m.62 ve m.52/2 uyarınca verilen 1.500,00 TL adlî para cezası, türü ve miktarı gereği CMK m.272/3-a kapsamında kesin olduğundan karar tarihinde kesinleşmiştir. Bu sebeple hukuka aykırılık olağan kanun yolunda değil, kanun yararına bozma incelemesinde ele alınmıştır. Mağdur vekilinin 23.06.2023 tarihli dilekçeyle şikâyetten vazgeçtiği saptanmıştır. Eylem TCK m.86/2 kapsamında ve m.73 uyarınca soruşturulması ile kovuşturulması şikâyete bağlı olmasına rağmen cezaya hükmedilmesi kanuna aykırı görülmüştür. Bozma nedeni hükümlünün cezasını kaldırmayı gerektirdiğinden hüküm kanun yararına bozulmuş; kamu davasının TCK m.73/4 delaletiyle CMK m.223/8 uyarınca şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesine Yargıtayca karar verilmiştir.
TCK m.86/2 kapsamına giren kasten yaralama, m.73 uyarınca soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlardandır. Mağdurun şikâyetten vazgeçtiği ve sanığın bu vazgeçmeyi kabul ettiği durumda kamu davasının düşürülmesine karar verilmelidir; bu husus gözetilmeden mahkûmiyet kurulması kanuna aykırıdır.
Detaylı özeti gör
Somut olayda mağdur 14.06.2023 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçmiş, hükümlü de bu vazgeçmeyi kabul etmiştir. TCK m.73/6, kanunda aksi bulunmadıkça şikâyetten vazgeçmenin bunu kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceğini düzenler. Bu dosyadaki kabul beyanı, vazgeçmenin sanık yönünden sonuç doğurup doğurmayacağı tartışmasını ortadan kaldırmış ve düşme sonucunun uygulanmasını gerektirmiştir. Buna rağmen ilk derece mahkemesi cezalandırmaya karar vermiş, hüküm kanun yararına bozma istemine konu olmuştur. Yargıtay eylemin TCK m.86/2 kapsamında kaldığını ve m.73 gereğince şikâyete bağlı olduğunu saptayarak mahkûmiyet hükmünü bozmuştur. Bozma nedeni hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektirdiğinden, kasten yaralama suçundan açılan kamu davasının şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesine doğrudan karar verilmiştir.
5237 sayılı Kanun'un 86/2. maddesi kapsamındaki kasten yaralama, aynı Kanun'un 73. maddesine göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Kanunda aksine hüküm yoksa suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür; bu nedenle mağdurun şikâyetçi olmaması hâlinde cezalandırma yönünde hüküm kurulması yerine kamu davasının düşürülmesine karar verilmelidir.
Detaylı özeti gör
İlk derece mahkemesi basit yargılama usulünü uygulayarak CMK m.251/3 ile TCK m.86/2, m.62 ve m.52/2 uyarınca adlî para cezası vermiş; hüküm itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir. Oysa mağdur, 22.09.2020 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçmiştir. Eylem TCK m.86/2 kapsamında kaldığı ve m.73 uyarınca soruşturulması ile kovuşturulması şikâyete bağlı olduğu için cezalandırma yerine düşme kararı verilmesi gerekmiştir. Mahkemenin inceleme konusu hükümden sonra dosyayı yeniden ele alıp 23.06.2022 tarihinde verdiği düşme kararı ise hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde sayılmıştır. Bu nedenle kesinleşmiş mahkûmiyeti ortadan kaldıran geçerli işlem kanun yararına bozma olmuştur. Yargıtay hükmü bozmuş ve kamu davasının şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesine doğrudan karar vermiştir.
TCK m.73/5'teki, iştirak hâlinde suç işleyen sanıklardan biri yönünden şikâyetten vazgeçmenin diğerlerini de kapsaması kuralı, madde başlığının da gösterdiği üzere yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda uygulanır. Fiillerin oluşturduğu suç şikâyete bağlı değilse, sanıklardan biri hakkında şikâyetçi olunmadığının bildirilmesi öteki sanıklara sirayet etmez.
Detaylı özeti gör
Karar üç ayrı hukuka aykırılığı birlikte ele almaktadır. İlkinde, iştirak hâlinde işlendiği kabul edilen eylemin failleri olarak yargılanan sanıkların aynı vekille temsil edilmesi, aralarında hukuksal menfaat uyuşmazlığı bulunduğu gerekçesiyle savunma hakkının kısıtlanması sayılmıştır. İkinci aykırılık TCK m.73/5'in kapsamına ilişkindir: Şikâyetten vazgeçmenin diğer sanıklara sirayeti yalnız şikâyete bağlı suçlarda geçerli olduğundan, somut suç şikâyete bağlı değilken bir sanık yönünden şikâyetçi olunmaması diğerlerine sirayet etmez. Buna bağlanan sonuç cezanın belirlenmesiyle ilgilidir. İstinaf bozmasından önceki hüküm katılan vekili tarafından sanıklar aleyhine istinaf edildiğinden ceza miktarı bakımından kazanılmış hak doğmamıştır. Buna rağmen uygulanma yeri bulunmayan CMK m.307/5'e dayanılarak önceki hükümdeki miktarların esas alınması, eksik ceza tayini sayılmıştır. Üçüncüsünde, teşebbüs nedeniyle TCK m.35 uygulanırken meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığına uygun ceza belirlenmesi gerekirken daha düşük ceza miktarlarına hükmedilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Fiil, takibi şikâyete bağlı bir suçu oluşturuyor ve mağdur şikâyetinden vazgeçiyorsa, TCK m.73/6 gereğince sanığa bu vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmalıdır. Sanığın hukuki durumu, vereceği cevaba göre belirlenir.
Detaylı özeti gör
Karar, şikâyet şartını değerlendirmeden önce suç vasfını yeniden belirlemiştir. Olayın kaza olduğu savunması; olayı doğrudan gören bir tanığın bulunmaması, bilirkişi raporunun varsayımlara dayanması ve mağdurla aynı araçtaki sanığın da yaralanmasıyla birlikte incelenmiştir. Mağdurun soyut iddiası dışında öldürme kastını her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı biçimde kanıtlayan delil bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Eylem bu nedenle TCK m.89/2-e kapsamındaki taksirle yaralama olarak kabul edilmiştir. Suç şikâyete bağlı olduğundan ve mağdur 19.10.2020 tarihli celsede vazgeçtiğini bildirdiğinden, TCK m.73/6 uyarınca sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorularak hukuki durumunun cevabına göre belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kabul ve uygulamaya göre yapılan ek değerlendirmede de suç kararının ne zaman alındığı ve belirli bir hazırlıkla hareket edildiği saptanamadığından TCK m.82/1-a'daki tasarlamanın uygulanamayacağı vurgulanmıştır.
Şikâyete bağlı bir suç iştirak hâlinde işlendiğinde, iştirakçilerden biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme TCK m.73/5 uyarınca fiili onunla birlikte işleyen diğer sanık bakımından da sonuç doğurur.
Detaylı özeti gör
Bu dosyada şikâyetten vazgeçmenin sirayeti bozma değil, onama sonucuna ulaşmıştır. İhbar üzerine olay yerine giden kolluğun 01.01.2018 tarihli tutanağında katılan ile inceleme dışı kişinin birbirlerinden şikâyetçi olmadıklarını bildirdikleri saptanmıştır. Adlî muayene raporu, katılandaki yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir ve hayati tehlike doğurmayan nitelikte olduğunu göstermiştir. Yerel mahkeme, iştirak hâlinde gerçekleşen eylemde vazgeçmenin diğer sanığa sirayeti nedeniyle TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 uyarınca kamu davasını düşürmüştür. Katılan vekili, fiilin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu oluşturduğunu ve bu sebeple şikâyete bağlı olmadığını ileri sürmüştür. Daire ise suç vasfının doğru belirlendiğini ve TCK m.73/5 uyarınca vazgeçmenin iştirakçiye sirayet ettirilmesinde isabetsizlik bulunmadığını kabul ederek hükmü onamıştır.
Şikâyetten vazgeçmenin kabul etmeyen sanığı etkilememesi kuralı (TCK m.73/6), beraat olasılığı bulunan sanığın yargılanmaya devam etmesini güvence altına alır. Vazgeçmeye ilişkin sanık beyanı alınmamış olsa bile beraat ihtimali kalmamışsa, kovuşturma koşulu ortadan kalktığından m.73/4 ve CMK m.223/8 gereğince dava düşürülmelidir.
Detaylı özeti gör
Karar, üç hükmü sırasıyla uygulamıştır. TCK m.131/1 gereğince kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâl dışında hakaretin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. TCK m.73/4, zarar görenin vazgeçmesinin davayı düşüreceğini; CMK m.223/8 ise kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceği anlaşılırsa düşme kararı verileceğini düzenler. Mağdur 14.01.2020 tarihli oturumda şikâyetinden vazgeçmiş, fakat sanığa bunu kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet kurulmuştur. Daire, Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli kararını esas alarak kesinleşmiş mahkûmiyet nedeniyle beraat ihtimalinin kalmadığını belirlemiştir. Hüküm kanun yararına bozulmuş, kamu davası düşürülmüş ve bu suçtan doğan yargılama giderlerinin Hazine üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
Şikâyetten vazgeçmenin, bunu kabul etmeyen sanık üzerinde sonuç doğurmamasına ilişkin TCK m.73/6 kuralının amacı, beraat edebilme ihtimali olan sanık hakkında yargılamanın devamını sağlamaktır. Vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmamış olsa da sanığın beraat ihtimali kalmamışsa, TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 uyarınca kovuşturma şartı ortadan kalktığından davanın düşmesine karar verilmelidir.
Detaylı özeti gör
Şikâyet koşulu bu dosyada tehdit suçunun özel düzenlemesinden doğmaktadır. TCK m.106/1'in ikinci cümlesine göre malvarlığı itibarıyla büyük zarara uğratılacağından veya başka bir kötülük yapılacağından söz eden tehdit, mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır. İki müşteki 01.10.2019 tarihli oturumda şikâyetçi olmadıklarını bildirmiş; buna rağmen sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan bu hüküm uyarınca mahkûmiyet kurulmuştur. Daire, Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli kararındaki ölçütü uygulamıştır. Mahkûmiyet kesinleştiği için beraat ihtimali kalmamış; kovuşturma şartının ortadan kalktığı ve düşme sebebinin oluştuğu kabul edilmiştir. Hüküm kanun yararına bozulmuş, tehdit suçundan açılan kamu davası düşürülmüş ve yargılama giderleri Hazine üzerinde bırakılmıştır.
TCK m.73/6’nın vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı korumasının nedeni, beraat ihtimali bulunan kişi yönünden yargılamanın sürmesini sağlamaktır. Sanığın kabul beyanı bulunmasa da beraat ihtimali ortadan kalkmışsa, TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 uyarınca kovuşturma koşulu yokluğundan davanın düşmesine karar verilir.
Detaylı özeti gör
Kanun yararına bozma istemi, Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 20.11.2017 tarihli ve 2017/4372 Esas sayılı önceki kararına dayandırılmıştır. Bu içtihatta şikâyetten vazgeçme beyanı gözetilmeden mahkûmiyet kurulması hukuka aykırı bulunmuş; TCK m.73/4 ile CMK m.223/8 uyarınca düşme kararı gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda müşteki 02.02.2021 tarihli celsede şikâyetçi olmadığını açıklamış, sanığın ise vazgeçmeyi kabul etmediğine ilişkin bir beyanı bulunmamıştır. Daire, hakaret suçunun TCK m.131/1 gereğince kural olarak şikâyete bağlı olduğunu saptamış ve Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli kararındaki ölçütü uygulamıştır. Mahkûmiyet kesinleştiği için beraat ihtimalinin kalmadığı kabul edilmiş; hüküm kanun yararına bozularak kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.
TCK m.73/6 uyarınca şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi öngörülmedikçe onu kabul etmeyen sanık hakkında sonuç doğurmaz; kural, beraat ihtimali bulunan sanık yönünden yargılamanın sürdürülmesini amaçlar. Şikâyet hüküm kesinleşmeden önce geri alınmış, sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan mahkûmiyet kurulmuş ve hüküm daha sonra kesinleşmişse, suçun sabitliği nedeniyle beraat ihtimali artık bulunmadığından TCK m.73/4 ile CMK m.223/8 gereğince davanın düşmesine karar verilmelidir.
Detaylı özeti gör
Mağdur 15.06.2021 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçmesine rağmen 07.12.2021 tarihli kararla TCK m.125/1-4 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet hükmü kurulmuş ve karar kesinleşmiştir. Daire önce hakaret suçunun TCK m.131/1 gereğince kural olarak mağdurun şikâyetine bağlı olduğunu belirlemiştir. Ardından TCK m.73/6'nın, beraat ihtimali bulunan sanığın yargılamaya devam edilmesini isteme menfaatini koruduğunu açıklamıştır. Ancak hüküm kesinleşip kanun yararına bozma incelemesine geldiğinde beraat kararı verilme ihtimali artık bulunmadığından, sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğine ilişkin beyanının bu aşamada işlevi kalmamıştır. Kovuşturma şartının ortadan kalkması ve düşme nedeninin doğması üzerine hüküm bozulmuş; kamu davasının düşmesine ve yargılama giderlerinin Hazine üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
Kanunda aksi düzenlenmedikçe, şikâyete bağlı suçta zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür; ancak TCK m.73/6 gereğince vazgeçme, kabul etmeyen sanığa karşı sonuç doğurmaz. Sanık bu konuda beyanda bulunmamış olsa bile suç sabit ve beraat olasılığı yoksa, kovuşturma şartının kalkması nedeniyle m.73/4 ve CMK m.223/8 uyarınca dava düşürülmelidir.
Detaylı özeti gör
TCK m.73/6'nın iki olasılıklı işleyişi kararda açıkça gösterilmiştir. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık yönünden yargılama sürer; suç sabit olmazsa beraat, sabit olursa cezalandırma zorunluluğu kalktığı için düşme kararı verilir. Böylece sanığın beraat etme menfaati korunur. Somut olayda müşteki 13.10.2020 tarihli celsede şikâyetçi olmadığını bildirmiş, sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan 15.04.2021 tarihli kararla TCK m.125/1-4 ve m.62 uyarınca adlî para cezasına hükmedilmiştir. Mahkûmiyet kesinleşip kanun yararına bozma aşamasına ulaştığında beraat olasılığı tükenmiş, yalnız düşme sonucu kalmıştır. Daire hükmü bu nedenle bozmuş ve kamu davasının TCK m.73/4 ile CMK m.223/8 uyarınca düşmesine karar vermiştir.
Kovuşturmanın şikâyete bağlı olduğu suçlarda, kanunda aksi yazılı değilse suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Şikâyetten vazgeçmenin bunu kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceğine ilişkin TCK m.73/6 kuralı, beraat etme ihtimali bulunan ve vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık yönünden yargılamanın sürdürülmesini amaçlar. Sanığın kabul beyanı bulunmasa bile suç sabit görülerek kurulan mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi nedeniyle beraat ihtimali kalmamışsa, TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 uyarınca davanın düşmesine karar verilir.
Detaylı özeti gör
Kanun yararına bozma denetiminde, mağdurun vazgeçmesi dikkate alınmadan kurulan hakaret mahkûmiyeti ele alınmıştır. Mağdur 17.10.2019 tarihli oturumda şikâyetinden vazgeçmiş, ancak sanığa bu beyanı kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1 ve m.62 uyarınca cezalandırma kararı verilmiştir. Hakaretin kural olarak mağdurun şikâyetine bağlı olduğu TCK m.131/1 üzerinden belirlenmiş; vazgeçmenin sonucu TCK m.73/4 ile CMK m.223/8 birlikte uygulanarak çıkarılmıştır. CMK m.309/4-d uyarınca karardaki hukuka aykırılığın Yargıtay tarafından düzeltilmesi gerektiği kabul edilmiş ve düşme kararını doğrudan Daire vermiştir. Hakaret suçu için yapılan yargılama gideri Hazine üzerinde bırakılmış, dosyanın Adalet Bakanlığına sunulması için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine hükmedilmiştir.
Takibi şikâyete bağlı bir suç nedeniyle soruşturma veya kovuşturma yapılabilmesi, yetkili kişinin altı aylık süre içinde şikâyette bulunmasına bağlıdır. Süre, fiilin ve failin bilindiği ya da öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Detaylı özeti gör
Uyuşmazlıkta önce eylemin hukuki niteliği, ardından bu niteliğin doğurduğu şikâyet koşulu ele alınmıştır. Hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişki, TCK m.103 kapsamındaki çocukların cinsel istismarı olarak değil, şikâyet üzerine takip edilen TCK m.104 kapsamındaki reşit olmayanla cinsel ilişki suçu olarak değerlendirilmiştir. Kararda TCK m.73 bütünüyle aktarılarak altı aylık sürenin, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla, fiilin ve failin öğrenildiği günden başlayacağı vurgulanmıştır. Şikâyetin iddia edilen ilk eylemden yaklaşık beş, son eylemden yaklaşık iki yıl sonra yapıldığı dikkate alınmıştır. Zora dayalı ilişki bulunduğunu veya mağdurenin suç tarihinde on beş yaşından küçük olduğunu gösteren delil saptanmadığından bu hususlardaki şüphe suça sürüklenen çocuk lehine değerlendirilmiş; sonuçta TCK m.104 nitelendirmesi ve buna bağlı şikâyet rejimi esas alınmıştır.
Şikâyet hakkı kural olarak suçtan zarar görene ait, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Bunun sonucu olarak vazgeçme yetkisi de suçtan zarar görene aittir; TCK m.73/4 bu hususu açıkça düzenler.
Detaylı özeti gör
Karar, vazgeçme hakkının sahibini belirledikten sonra bu iradenin hangi biçimde açıklanacağını incelemiştir. Şikâyetten vazgeçme, daha önce yapılmış şikâyetin geçersiz sayılmasının muhakeme makamlarından istenmesi; başka deyişle kovuşturma yapılmasını isteme yönündeki irade açıklamasından dönülmesi olarak tanımlanmıştır. CMK'da vazgeçmenin şekline özgü bir hüküm bulunmadığından, beyanın Cumhuriyet savcılığı, mahkeme veya hâkim önünde verilebileceği gibi zabıta makamları ya da noter huzurunda veya yazılı biçimde de açıklanabileceği kabul edilmiştir. Geçerlilik bakımından belirleyici ölçüt, beyanın suçtan zarar görene ait olduğunun kanıtlanabilmesi ve vazgeçme iradesinin şüpheye yer bırakmayacak biçimde saptanmasıdır. Bu nedenle beyanın mutlaka CMK m.158'de sayılan merciler önünde yapılması zorunlu değildir. Buna karşılık açıklamalı davetiyeye rağmen duruşmaya gelinmemesi zımni vazgeçme sayılamaz; kararda bu sonucun istikrarlı uygulamaya dayandığı belirtilmiştir.
Kanunda aksi yazılı değilse, kovuşturması şikâyete bağlı bir suçta zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Sanığın fiili şikâyete tabi bir suçu oluşturuyor ve mağdur şikâyetçi olmuyorsa, cezalandırma yerine davanın düşmesine hükmedilmelidir.
Detaylı özeti gör
Uyuşmazlığın belirleyici yönü, suç vasfının yargılama sırasında değişmesidir. Hükümlü hakkında nitelikli yağma suçundan kamu davası açılmış, mahkeme yağmanın unsurlarının oluşmadığını kabul ederek eylemi TCK m.86/2 kapsamında değerlendirmiştir. Ardından TCK m.62 ile m.52/2 uygulanarak 2.000,00 TL adli para cezası verilmiştir. Netice ceza, türü ve miktarı nedeniyle CMK m.272/3-a uyarınca kesin olduğundan hüküm aynı gün kesinleşmiştir. Oysa TCK m.86/2 kapsamındaki eylemin soruşturulması ve kovuşturulması TCK m.73 gereğince şikâyete bağlıdır; mağdur da 12.08.2022 tarihli dilekçesiyle şikâyetinden vazgeçmiştir. Nitelendirme değişince kovuşturma şartı ortadan kalkmıştır. Yargıtay mahkûmiyet hükmünü kanun yararına bozmuş, bozma nedeni cezanın kaldırılmasını gerektirdiği için kamu davasının düşmesine karar vermiştir.
Yetkili kişi, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı bir suçta altı ay içinde şikâyetçi olmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Şikâyet süresi sona erdikten sonra başvuruda bulunulduğu anlaşılırsa, TCK m.73/4-6 ile CMK m.223/8 uyarınca kamu davasının düşürülmesine karar verilmelidir; yargılamaya devam edilip mahkûmiyet hükmü kurulması kanuna aykırıdır.
Detaylı özeti gör
Bu karardaki düşme nedeni şikâyetten vazgeçme değil, şikâyet süresinin geçirilmesidir. TCK m.151/1'de düzenlenen mala zarar verme suçunda başkasının taşınır veya taşınmaz malını tahrip etme, kullanılamaz hâle getirme ya da kirletme fiillerinin cezalandırılması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Olay 27.07.2016 tarihinde gerçekleşmiş, katılan ise altı aylık süre sona erdikten sonra 16.01.2019 tarihinde şikâyette bulunmuştur. Süresinde şikâyet bulunmadığından soruşturma ve kovuşturma yapılamaz; buna rağmen yargılamaya devam edilerek mahkûmiyet kurulması kanuna aykırıdır. Daire kanun yararına bozma istemini kabul edip kesinleşmiş hükmü bozmuştur. Bozma nedeni hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektirdiğinden CMK m.309/4-d uyarınca doğrudan karar verilmiş; kamu davası TCK m.73/4 delaletiyle CMK m.223/8 gereğince düşürülmüştür.
Şikâyete bağlı bir suçta mağdur vazgeçmişse, sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğine dair beyanı bulunmasa bile yargılama sonunda suç sabit görülerek beraat ihtimali ortadan kalktığında TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 uygulanır. Kovuşturma şartı ortadan kalktığı ve düşme nedeni oluştuğu için davanın düşmesine karar verilmelidir.
Detaylı özeti gör
Kanun yararına bozma istemi, TCK m.73/4 ve m.73/6 ile CMK m.223/8 birlikte gösterilerek kurulmuştur. Şikâyete bağlı hakaret suçunda müştekinin vazgeçmesi karşısında mahkûmiyet değil, düşme kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Müşteki 11.07.2019 tarihli celsede şikâyetinden vazgeçmiş; buna rağmen yaklaşık bir yıl sonra, 09.07.2020 tarihinde sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1, m.62/1 ve m.52/2 uyarınca adli para cezasına hükmedilmiştir. Daire, hakaretin TCK m.131/1 uyarınca şikâyete bağlı olduğunu saptamıştır. Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli kararındaki ölçüte göre, kesinleşen mahkûmiyet nedeniyle sanığın beraat ihtimali kalmamıştır. Bu nedenle hüküm bozulmuş ve hakaret suçundan açılan kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.
Kanunda aksine düzenleme yoksa, kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür. Mahkûmiyet hükmü kesinleşip beraat ihtimali ortadan kalkmışsa, sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğine ilişkin beyanı bulunmasa dahi TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 gereğince kovuşturma şartının yokluğu nedeniyle dava düşürülmelidir.
Detaylı özeti gör
Aynı dosyada şikâyete bağlı iki suç birlikte değerlendirilmiştir. Sanık hakkında TCK m.125/1 kapsamındaki hakaret ile TCK m.86/2 kapsamındaki kasten yaralama suçlarından mahkûmiyet kurulmuş; her iki suçun soruşturulması ve kovuşturulmasının şikâyete bağlı olduğu belirtilmiştir. Mağdur vazgeçme iradesini üç ayrı aşamada açıklamıştır: 26.04.2011 tarihinde Cumhuriyet savcısı huzurunda, 07.09.2011 tarihinde talimat yoluyla ve 16.04.2015 tarihli oturumda hâkim önünde. Buna rağmen sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan yargılama sürdürülmüştür. Daire, Ceza Genel Kurulunun 15.10.2020 tarihli kararındaki ölçütü uygulayarak kesinleşmiş mahkûmiyet nedeniyle beraat ihtimali bulunmadığını kabul etmiştir. Hüküm bozulmuş ve iki suçtan açılan kamu davalarının da düşmesine karar verilmiştir.
Kovuşturmanın şikâyete bağlı olduğu suçlarda, kanunda aksi yazılı değilse suçtan zarar görenin vazgeçmesi davanın düşmesini gerektirir. Şikâyetten vazgeçmenin bunu kabul etmeyen sanığı etkilemeyeceğine ilişkin TCK m.73/6 kuralı, beraat ihtimali bulunan ve vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık yönünden yargılamanın sürdürülmesini amaçlar. Ancak mahkûmiyet hükmü kesinleştiği için beraat ihtimali kalmamışsa, kabul beyanı alınmayan sanık hakkında TCK m.73/4 ile CMK m.223/8 uyarınca davanın düşmesine hükmedilir.
Detaylı özeti gör
Kanun yararına bozmanın sınırı iki ayrı istem üzerinden belirlenmiştir. İlk istem, karşılıklı hakaret nedeniyle TCK m.129'daki özel tahrik hükmünün uygulanabilirliğinin gerekçeli kararda tartışılmamasına ilişkindir. Daire, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 14.11.1977 tarihli kararına dayanarak bu talebi reddetmiştir. Olağanüstü nitelikteki bu kanun yolunda hâkimin takdir alanına giren hususlar, mahkemenin takdirine bağlı istekler ve takdirin yerinde olup olmadığı denetlenemez. İkinci istemde mağdurun 20.10.2020 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçtiği, sanığa bunu kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1-2 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet kurulduğu saptanmıştır. Mahkûmiyetin kesinleşmesiyle beraat ihtimali kalmadığından bu istem kabul edilmiş; hüküm bozularak kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.