TBK Madde 438 - Feshin sonuçları: b. Haklı sebebe dayanmayan fesihte

Davacı, önceki işvereni Türkiye'den çekildikten sonra ortağı olduğu lojistik şirketi ile davalı şirket arasında kurulacak ticari işbirliği kapsamında 01.07.2017 tarihinde davalı nezdinde beş yıl süreli belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışmaya başladığını, davalının danışmanlık sözleşmesini imzalamayarak kendisini yanılttığını ileri sürerek sözleşmeyi 08.01.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiğini belirtmiş; 54 aylık bakiye süre ücreti ile ayrımcılık tazminatı istemiştir. Davalı, sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, bakiye süre ücretinin ancak işverenin haksız feshinde istenebileceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, işçinin haklı feshinde talebin 6098 sayılı Kanun'un 437 nci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş, ancak esaslı unsurun gerçekleşmemesinin davacının ortağı olduğu şirketin inisiyatifiyle olduğunu saptayıp feshi haksız bularak ret kararını onamıştır.

Davacı, davalıya ait işyerinde 25.06.2015 tarihinde dört yıl süreli sözleşme kapsamında aylık net 10.000 TL ücretle hukuk müşaviri olarak çalışmaya başladığını, sözleşmenin 25.11.2015 tarihinde işverence feshedildiğini, feshin haksızlığı nedeniyle açılan davada ihbar tazminatına hükmedildiğini ileri sürerek sözleşmenin 4. maddesine dayalı cezai şart alacağını istemiştir. Davalı, feshin haklı nedene dayandığını ve talep edilen cezai şartın fahiş olduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davanın kısmen kabulüne karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Özel Daire, sözleşmenin 4. maddesinde son aylık brüt ücret ile kalan ay sayısının çarpımı kadar ödeme öngörüldüğünü, bunun cezai şart değil bakiye süre ücreti tazminatı olduğunu belirterek bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, maddede cezai şart ibaresi bulunmadığını ve sözleşmenin belirsiz süreli olduğunun kesinleştiğini belirterek direnme kararını oy çokluğu ile bozmuştur.

Davacı, 13.11.2018 tarihinden itibaren davalı şirkette Karayolları 2. Bölgede kontrol şefi olarak belirli süreli iş sözleşmesiyle çalıştığını, sözleşmenin 05.04.2019 tarihinde haksız feshedildiğini, şirketin faaliyetini sürdürüp yerine yeni personel aldığını ileri sürerek bakiye süre ücreti tutarında tazminat istemiştir. Davalı, sözleşmenin belirsiz süreli olduğunu ve üst işverenin personel azaltımı bildirimi üzerine akdin sonlandırıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi, işverenin yazılı sözleşmeyi ibrazdan kaçınması karşısında sözleşmeyi belirli süreli kabul etmiş, başka işten elde edilen 49.433,67 TL geliri mahsup edip yüzde 40 indirim yapmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, TBK 438/2 uyarınca indirimin somut verilere dayanması gerektiği gerekçesiyle varsayımsal indirimi kaldırıp brüt 339.443,13 TL tazminata hükmetmiştir. Daire, ilk derece karar tarihi 22.05.2023 itibarıyla 17.10.2021'de sona eren bakiye süre bakımından bilinmeyen dönem kalmadığını belirterek kararı onamıştır.

Davacı, 01.03.2017 tarihli iş sözleşmesiyle davalı şirkette satış pazarlama ve stratejik planlama grup başkanı olarak çalışmaya başlamış, sözleşmede net 35.000,00 TL aylık ücret ve 31.12.2018 sona erme tarihi kararlaştırılmıştır. İşveren 05.09.2017 tarihinde elektronik postayla neden göstermeksizin sözleşmeyi feshetmiş, davacı 02.10.2017 tarihinde feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iade davası açmış, bu dava harç ve gider avansı yatırılmadığından 15.12.2017 tarihinde usulden reddedilmiştir. Davacı daha sonra sözleşmenin belirli süreli olduğunu ileri sürerek 15 aylık bakiye süre ücretini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi sözleşmeyi belirsiz süreli sayarak davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi işverenin belirsiz süre savunmasını dürüstlük kuralına aykırı bularak bakiye süre ücretine hükmetmiş ve bozmadan sonra direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, işe iade davası açan davacının belirli süre iddiasında bulunmasını çelişkili davranma sayarak direnme kararını bozmuştur.

Davacı, davalı şirkette 24.04.2014 tarihinden itibaren ticaret ve satın alma müdürü, 17.08.2016 tarihinden sonra genel müdür yardımcısı olarak çalışmış; belediye başkanının değişmesinin ardından iş sözleşmesi 09.01.2018 tarihinde gerekçe gösterilmeden feshedilince kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve sözleşmede işverenin haksız feshi için öngörülen on iki aylık ücret tutarındaki cezai şartın tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi feshi haksız bulmuş, ancak iş güvencesi kapsamındaki işçinin cezai şart isteyemeyeceği gerekçesiyle davayı kısmen kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi cezai şartı geçerli sayıp TBK m.438/3 ve m.182/son uyarınca altı aylık brüt ücrete indirerek davayı kabul etmiş, Özel Daire bu kararı bozmuş, Bölge Adliye Mahkemesi direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, İş Kanunu m.21/son mutlak emredici olduğundan iş güvencesi kapsamındaki işçi için ayrıca cezai şart öngörülemeyeceğini belirterek direnme kararını oy çokluğu ile bozmuştur.