Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 414 Giderleri ödeme borcu: Genel olarak
TBK 414, işveren işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcamayı, işçiyi işyeri dışında çalıştırdığında ise geçimi için zorunlu olan harcamaları da ödemekle yükümlüdür; zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçi tarafından karşılanmasına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
Resmi Metin
Genel olarak
Madde 414- (1) İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü harcama ile işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu olan harcamaları da ödemekle yükümlüdür.
(2) Yazılı olarak yapılmış bir hizmet veya toplu iş sözleşmesinde, bizzat işçi tarafından karşılanması kararlaştırılan harcamaların, işçiye götürü biçimde günlük, haftalık veya aylık olarak ödenmesi öngörülebilir. Ancak bu ödeme, zorunlu harcamaları karşılayacak miktardan az olamaz.
(3) Zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.414 işverenin gider yükümlülüğünün genel kuralını koyar: işin görülmesi için gereken her türlü harcama, işçi işyeri dışında çalıştırıldığında ise geçim için zorunlu harcamalar da işverene aittir. Uygulamada asıl önem taşıyan nokta emredici sınırdır: zorunlu harcamaların kısmen veya tamamen işçiye yüklenmesine ilişkin anlaşmalar geçersizdir. Yazılı hizmet ya da toplu iş sözleşmesiyle götürü (günlük/haftalık/aylık) gider ödemesi kararlaştırılabilir; ancak bu tutar zorunlu harcamayı karşılayacak miktarın altında olamaz, aksi halde işçi farkı isteyebilir. Sık karışan kalemleri ayırmak gerekir: bu maddedeki gider ücretin parçası değildir; ödeme zamanı TBK m.416’da olup düzenli masrafta ayda bir gider avansı öngörülür. Bu, TBK m.406’daki zorunlu ihtiyaç halinde verilen ücret avansından farklıdır. Özel gider türleri için TBK m.413 (araç/malzeme) ve TBK m.415 (taşıma aracı) esas alınır. İşçinin taraf olduğu ilişkide İş Kanunu (4857) özel hükümleri önce gelir; TBK genel ve tamamlayıcı kalır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 414. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “III. Giderler / 1. Genel olarak” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının üç fıkradan oluşan 413 üncü maddesinde, işin gerektirdiği giderlerden genel olarak sorumluluk düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, işverenin, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü gideri ve işçiyi işyeri dışında çalıştırdığı takdirde, geçimi için zorunlu harcamaları ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, yazılı olarak yapılmış bir hizmet sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde, bizzat işçi tarafından karşılanması kararlaştırılan harcamaların, kendisine götürü biçimde, günlük, haftalık veya aylık olarak ödenmesinin öngörülebileceği ifade edilmiştir. Söz konusu yazılı anlaşmada, böyle bir ödeme kararlaştırılmışsa, işçi tarafından mesela, işyerine gidiş-dönüş, yemek, konaklama ve buna benzer amaçlarla yapılmış olan harcamaların, işverence, duruma göre her gün, her hafta veya her ay itibarıyla hesaplanacak tutarının da ödenmesi gerekecektir. Ancak, fıkra uyarınca işveren, “götürü biçimde” ödemeyi üstlendiği bu tür harcamaların, işçi tarafından fiilen yapılmadığını ileri sürerek bunları ödemekten kaçınamayacaktır. Fıkranın son cümlesine göre, işveren tarafından yapılacak ödeme, işçinin bu tür harcamalarının zorunlu kıldığı miktardan az olamayacaktır.
Maddenin son fıkrasında, işçiyi korumaya yönelik emredici bir kural getirilmiştir. Buna göre, zorunlu harcamaların tamamen veya kısmen işçi tarafından bizzat karşılanmasına ilişkin anlaşmaların yapılamayacağı, aksi halde bunların geçersiz olduğu kabul edilmiştir.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 327a maddesi göz önünde tutulmuştur.