Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 390 Tüketim ödüncü: Ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü
TBK 390, tüketim ödüncünde ödünç alan sözleşmenin kurulmasından sonra ödeme güçsüzlüğüne düşerse ödünç veren ödünç konusunun tesliminden kaçınabilir; ödünç alanın sözleşmenin kurulmasından önce ödeme güçsüzlüğüne düşmüş olduğunu sonradan öğrenen ödünç veren de aynı hakka sahiptir.
Resmi Metin
Ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü
Madde 390- (1) Ödünç alan, ödünç sözleşmesinin kurulmasından sonra ödeme güçsüzlüğüne düşerse ödünç veren, ödünç konusunun tesliminden kaçınabilir.
(2) Ödünç veren, ödünç alanın sözleşmenin kurulmasından önce ödeme güçsüzlüğüne düşmüş olduğunu daha sonra öğrenmişse, aynı hakka sahiptir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Tüketim ödüncünde (karz, TBK m.386) ödünç veren, konuyu teslim edip mülkiyeti devretmeden önce karşı tarafın ödeme gücünü yitirdiğini görürse teslimden geri durabilir. Bu, ödemezlik def’ini andıran bir koruyucu güvence mekanizmasıdır; alacağın misli iade borcunun tehlikeye girmesini önler. Hak iki koşulda doğar: güçsüzlük sözleşmenin kurulmasından sonra ortaya çıkmışsa ya da kuruluştan önce mevcut olup veren tarafından sonradan öğrenilmişse. Uygulamada sık rastlanan bir hata, bunu bağışlama sözü verenin iflasında ifa borcunun kendiliğinden düşmesiyle (TBK m.296) eşitlemektir; oysa burada sözleşme ayaktadır ve borç sona ermez. Ödünç alan yeterli güvence gösterir veya ödeme gücü yeniden kurulursa verenin teslim borcu canlanır; kaçınma kalıcı bir kurtuluş değil, geçici bir erteleme hakkıdır. Bir diğer karışıklık, bu hakkı kullanım ödüncüyle (âriyet, TBK m.379) karıştırmaktır; âriyet ivazsız ve aynen iadeli olduğundan mülkiyet geçmez ve buradaki güçsüzlük riski aynı biçimde kurulmaz. Teslim isteme talepleri için TBK m.389 zamanaşımını da ayrıca göz önünde tutmak gerekir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 390. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 310 uncu maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 389 uncu maddesinde, tüketim ödüncü sözleşmesinde, ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 310 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Ödünç alan kimsenin borcu ödemekten aczi” şeklindeki ibare, Tasarıda “III. Ödünç alanın ödeme güçsüzlüğü” şekline dönüştürülmüştür.
818 sayılı Borçlar Kanununun 310 uncu maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “aciz haline girmiş bulunursa” şeklindeki ibare, Tasarıda “ödeme güçsüzlüğüne düşerse” şeklinde ifade edilmiştir.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.