TBK Madde 25 - Genel işlem koşulları: İçerik denetimi

Davacı, davalı bankanın elektronik ortamda ihaleyle satışa çıkardığı iki lojman dairesine muhammen bedelin üzerinde teklif verip her iki ihaleyi de kazanmış; ancak banka, tekliflerin onay makamınca uygun görülmediği gerekçesiyle ihaleleri iptal etmiştir. Davacı, Gayrimenkul Satış Şartnamesi'nin bankaya ihaleyi iptal etme ve teklifi reddetme yetkisi tanıyan 12. ve 24. maddelerinin haksız şart olduğunun tespitini ve uğradığı zararın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere kısmen tazminini talep etmiştir. Yargıtay, davalı bankanın 6502 sayılı Kanun anlamında satıcı/sağlayıcı olmadığını, işlemin tüketici işlemi sayılmadığını, sözleşmenin sözleşme serbestisi çerçevesinde imzalandığını ve feshe ilişkin hükümlerin davacının durumunu ağırlaştıran haksız şart niteliğinde bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi'nin davanın reddine dair kararını onamıştır.

Davacı avukat, davalı ile 28/11/2014 tarihinde imzalanan avukatlık ücret sözleşmesi kapsamında işleri yürüttüğünü, davalının 05/01/2017'de sözleşmeyi haksız feshettiğini ve sözleşme uyarınca asgari ücret tarifesi üzerinden vekalet ücretine hak kazandığını ileri sürerek başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi feshi azil niteliğinde görüp davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi davalının istinaf başvurusunu kabul ederek bu kararı kaldırmıştır. Yargıtay, sözleşmenin 4. maddesindeki avukata verilen işlerin asgari ücret tutarı kadar ödeneceği hükmünün genel işlem koşulu unsurlarını taşımadığı ve dürüstlük kuralına aykırı hazırlanmadığı için tarafları bağladığını, uyuşmazlığın bu hükme göre çözülmesi gerektiğini belirterek davalının temyiz itirazlarını reddetmiş, bölge adliye mahkemesi kararını davacı yararına bozmuştur.

Davacı, elektrik enerjisi abonelik sözleşmesi kapsamında davalı tedarikçi şirkete ödediği 137.528,87 TL kayıp-kaçak bedelinin haksız ve dayanaksız olduğunu ileri sürerek avans faiziyle birlikte iadesini istemiş; davalı ise talep edilen bedelin mevzuata uygun olduğunu ve davacının bunu sözleşmeyle kabul ettiğini savunmuştur. Uyuşmazlık, davalının abonelerinden kayıp-kaçak bedeli isteyip isteyemeyeceği ve davacının ödediği bu bedeli geri alıp alamayacağı noktasında toplanmıştır. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul ederek 88.605,58 TL'nin iadesine hükmetmiştir. Yargıtay, davalının sunduğu hizmetin tekel niteliğinde bulunması karşısında sözleşme özgürlüğündeki güç dengesinin bir taraf aleyhine bozulduğunu, TBK m.20 ve 25 uyarınca sözleşmeye içerik denetimiyle müdahale edilmesi gerektiğini ve kayıp-kaçak bedelinin tahsil edilemeyeceğini belirterek yerel mahkeme kararının onanmasına karar vermiştir.

Tacir olan davacı, davalı elektrik dağıtım şirketinin dönem faturalarına kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedeli olarak yansıtıp fazladan tahsil ettiği 128.094 TL'nin iadesi için istirdat davası açmıştır. Yerel mahkeme, bu bedellerin satış tarifesinin bir unsuru olduğu ve EPDK'nın tüm kişileri bağlayan düzenleyici kurul kararıyla belirlendiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise, davalının verdiği hizmetin tekel niteliğinde olması karşısında sözleşme özgürlüğünde bulunması gereken güç dengesinin abone aleyhine bozulduğunu, TBK m.20 ve 25 de gözetildiğinde kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedelinin tahsili sözleşmeyle hüküm altına alınmış olsa bile abonelerden alınamayacağını belirtmiştir. Fazladan ödenen alacak miktarının bilirkişi raporuyla tespiti gerekirken davanın reddedilmesini isabetsiz bulan Daire, hükmü oybirliğiyle BOZMUŞTUR.

Serbest tüketici belgesine sahip elektrik abonesi olan davacı, davalılar BEDAŞ ve Akenerji tarafından 2010-2011 dönemi tüketim faturalarında haksız yere tahsil edildiğini ileri sürdüğü kayıp-kaçak ve perakende satış hizmet (PSH) bedellerinin iadesini talep etmiştir. Davalılar, söz konusu bedellerin EPDK tarifelerine ve taraflar arasındaki sözleşmelere uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiş; yerel ticaret mahkemesi davayı reddetmiştir. Yargıtay, elektrik dağıtım hizmetinin tekel niteliği ile TBK'nın 20 ve 25. maddeleri karşısında, sözleşmede kararlaştırılmış olsa dahi kayıp-kaçak ve PSH bedellerinin abonelerden tahsil edilemeyeceğini, bu nedenle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü davacı yararına bozmuştur.