Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 198 Borcun üstlenilmesi: Bağlı hak ve borçlar
TBK 198, borç üstlenilip borçlu değişmiş olsa bile alacaklının, borçlunun kişiliğine özgü olanlar dışındaki bağlı hakları saklı kalır; buna karşılık borcun güvencesi olarak rehin veren üçüncü kişinin ve kefilin sorumlulukları, ancak bu kişilerin borcun üstlenilmesine yazılı olarak rıza göstermeleri hâlinde devam eder.
Resmi Metin
Bağlı hak ve borçlar
Madde 198- (1) Borçlu değişmiş olsa bile, alacaklının borçlunun kişiliğine özgü olanlar dışındaki bağlı hakları saklı kalır.
(2) Bununla birlikte borcun güvencesi olarak rehin veren üçüncü kişinin ve kefilin sorumlulukları, ancak onların borcun üstlenilmesine yazılı olarak rıza göstermeleri hâlinde devam eder.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Borç üstlenmede borçlu değişse de alacaklının konumu tümüyle zayıflamaz: faiz, öncelik, borçlunun bizzat verdiği rehin gibi borçlunun kişiliğine özgü olmayan bağlı haklar yeni borçluya karşı saklı kalır; yalnızca eski borçlunun kişiliğine bağlı olanlar düşer. Kritik ayrım teminatlardadır: borcu güvenceye alan üçüncü kişi rehni ve kefil, ancak üstlenmeye yazılı rıza gösterirlerse sorumlu kalır; rıza yoksa bu güvenceler kendiliğinden sona erer. Bunun mantığı, yeni borçlunun ödeme gücünün farklı olması nedeniyle kefile ve rehin verene borçlanmadıkları bir riski dayatmama düşüncesidir. Bu, alacağın temliki (TBK m.189) ile ters yönde işler: temlikte yan haklar rızasız korunurken, borç üstlenmede üçüncü kişi teminatı rızasız düşer. Sık yapılan hata, üstlenme sözleşmesi imzalanırken kefil ve rehin verenden yazılı rıza alınmamasıdır; bu ihmal, alacaklıyı teminatsız bırakır. Ayrıca borca katılmayı (TBK m.201, borçlu kalır, katılan eklenir) üstlenmeyle karıştırmayın.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 198. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 176 ncı maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 197 nci maddesinde, borçlunun değişmesinin, bağlı hak ve borçlar üzerindeki etkisi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 176 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Borçlunun değişmesinin hükmü / 1. Borcun ferileri” şeklindeki ibare, Tasarıda “C. Borçlunun değişmesinin sonuçları / I. Bağlı hak ve borçlar” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 176 ncı maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “müteferri haklar” şeklindeki ibare, Tasarıda “bağlı haklar” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 176 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, aynı borç için rehin veren üçüncü kişi ve kefilin, borcun üstlenilmesine razı oldukları takdirde, sorumluluklarının devam edeceği öngörülmekte; ancak bu rızanın şekline ilişkin bir açıklık bulunmamaktadır. Tasarının 197 nci maddesinin ikinci fıkrasında ise, bu rızanın yazılı şekilde verilmesi, rehin veren üçüncü kişi ve kefilin, borcun üstlenilmesinden sonra da alacaklıya karşı sorumluluklarının devam etmesinin geçerlilik koşulu olarak öngörülmektedir.