Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 193 Devredenin garantisi: Sorumluluğun kapsamı
TBK 193, alacağın devrinde garanti ile yükümlü olan devredenden devralanın isteyebileceği istemlerin kapsamını belirler: devralan, ifa ettiği karşı edimin faiziyle birlikte geri verilmesini, devrin sebep olduğu giderleri ve borçludan alacağı elde etmek için yaptığı sonuçsuz girişimlerin yol açtığı giderleri isteyebilir; devreden kusursuzluğunu ispat etmedikçe, devralanın uğradığı diğer zararlar da giderilir.
Resmi Metin
Sorumluluğun kapsamı
Madde 193- Devralan garanti ile yükümlü olan devredenden aşağıdaki istemlerde bulunabilir:
- 1. İfa ettiği karşı edimin faizi ile birlikte geri verilmesini.
- 2. Devrin sebep olduğu giderleri.
- 3. Borçluya karşı devraldığı alacağı elde etmek için yaptığı ve sonuçsuz girişimlerin yol açtığı giderleri.
- 4. Devreden kusursuzluğunu ispat etmedikçe uğradığı diğer zararlarını.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm ancak devredenin garanti ile yükümlü olduğu hâllerde, yani kural olarak ivazlı temlikte (TBK m.191) devreye girer; karşılıksız (bağış yollu) devirde devreden garanti altına girmediğinden burada sayılan istemler doğmaz. Uygulamada sık karıştırılan nokta şudur: garanti, TBK m.191 uyarınca yalnızca alacağın varlığını değil, aynı zamanda borçlunun ödeme gücünü de güvenceye alır; devralan, alacak baştan mevcut değilse, geçerli devredilmemişse ya da borçlu ödeme gücünden yoksunsa devredene başvurur. İstenebilecekler dört kalemdir: ifa ettiği karşı edimin faiziyle iadesi, devrin yol açtığı giderler, borçludan tahsil için yapılan sonuçsuz girişim giderleri ve devredenin kusuruyla doğan diğer zararlar. Kritik ayrım dördüncü kalemdedir: burada kusur karinesi devredene yüklenmiştir; devreden kendi kusursuzluğunu ispat etmedikçe diğer zararlardan da sorumlu tutulur, dolayısıyla ispat yükü devralanın değil devredenin üzerindedir. Devralan açısından pratik öneri, sonuçsuz takip masraflarını ve karşı edim tutarını belgeyle saklamak; devir sözleşmesinde garanti kapsamının açıkça kararlaştırılmasıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 193. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinin birinci fıkrasını karşılamaktadır.
Tasarının tek fıkraya bağlı dört bentten oluşan 192 nci maddesinde, alacağın devrinde, devredenin sorumluluğunun kapsamı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinde devredenin sorumluluğu tek fıkra olarak düzenlendiği halde, Tasarının 192 nci maddesinde dört bent halinde düzenlenmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “c. Zamanın şümulü” şeklindeki ibare, Tasarıda “3. Sorumluluğun kapsamı” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “Temlik eden zaman ile mükellef ise” şeklindeki ibare, Tasarıda “Devralan garanti ile yükümlü olan devredenden” şekline; 818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “resülmal ve faiz olarak almış olduğu miktar nispetinde” şeklindeki ibare ise, Tasarının 192 nci maddesinin (1) numaralı bendinde “İfa ettiği karşı edimin faizi ile birlikte geri verilmesini” şekline dönüştürülmüştür. 818 sayılı Borçlar Kanununun 171 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi, Tasarının 192 nci maddesinin (2) ve (3) numaralı bentlerinde ayrı ayrı düzenlenmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, Tasarının 192 nci maddesinin (4) numaralı bendi olarak eklenen yeni bir hükümle, devredenin kusursuzluğunu ispat edememesi durumunda, devralanın uğradığı ve maddede öngörülenleri aştığını ispat ettiği diğer zararlarını da gidermekle yükümlü olduğu kabul edilmiştir.