ÇKK Geçici Madde 1 | İncekaş Hukuk

Resmi Metin

Geçici Madde 1- (1) 2253 sayılı Kanun gereğince kurulan çocuk mahkemelerinde derdest bulunan ve bu Kanun ile kurulan çocuk mahkemesinin görevine giren dava ve işler, bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde çocuk mahkemesine devredilir.

(2) Genel ceza mahkemelerinde görülmekte olan ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş olan sanıklar hakkındaki dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

(3) Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemeleri bulunmayan yerlerde, bu mahkemeler kurulup göreve başlayıncaya kadar çocuklar tarafından işlenen suçlara ait soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yapılır.

(4) Çocuk mahkemesi bulunmayan yerlerde, bu mahkeme kurulup göreve başlayıncaya kadar korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında tedbir kararları görevli aile veya asliye hukuk mahkemelerince alınır.

(5) Adalet Bakanlığının koordinatörlüğünde ilgili bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar bu Kanunun yürürlüğü tarihinden itibaren altı ay içinde koruyucu ve destekleyici tedbirleri yerine getirmek üzere gerekli tedbirleri alır. Ayrıca, ilgili bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar bu amaçla sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliğine gidebilirler.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun bu geçiş hükmü, mülga 2253 sayılı Kanun gereğince kurulan çocuk mahkemelerinde derdest olup yeni çocuk mahkemesinin görevine giren dava ve işlerin akıbetini düzenler. Bu işler kendiliğinden değil, yalnızca yeni mahkemeler faaliyete geçtiğinde çocuk mahkemesine devredilir. Buna karşılık, genel ceza mahkemelerinde görülen ve Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını doldurmuş sanıklara ait dava ve işler çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerine devredilmez.

Çocuk mahkemesi ile çocuk ağır ceza mahkemesi bulunmayan yerlerde, bunlar kurulup göreve başlayıncaya kadar çocukların işlediği suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar Cumhuriyet başsavcılığı ve görevli mahkemelerce bu Kanun hükümlerine göre yürütülür; çocuk mahkemesi olmayan yerlerde ise, bu mahkeme kurulup göreve başlayıncaya kadar korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkındaki tedbir kararlarını görevli aile veya asliye hukuk mahkemeleri verir. Adalet Bakanlığı koordinatörlüğünde ilgili bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar, yürürlükten itibaren altı ay içinde koruyucu ve destekleyici tedbirler için gerekli hazırlığı yapar. Atıf yapılan 2253 sayılı Kanun bugün mülgadır ve ona yapılan yollamalar 5395 sayılı Kanuna yapılmış sayılır; geçiş dönemine ilişkin bu hüküm biçimsel olarak yürürlükte kalsa da pratik önemini büyük ölçüde yitirmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları - ÇKK Geçici Madde 1 uygulaması

Seçilmiş Yargıtay içtihatları. Özetler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Karar tarihi ve kart notu, kararın hangi kanun metnine göre verildiğini gösterir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/11979 K. 2022/14910 31.10.2022

Yargıtay bu kararda, ÇKK Geçici m.1/4 ile tedbir kararlarının uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 8. maddesinden, tedbir kararının çocuk mahkemesi veya hâkimince, çocuk mahkemesi olmayan yerde aile mahkemesince, o da yoksa asliye hukuk mahkemesince verileceği sonucunu çıkarmış, yargı yerini tedbiri veren çocuk mahkemesi olarak belirlemiştir.

Karar 31.10.2022 tarihlidir. Geçici m.1 7593 sayılı Kanunla değişmemiştir.

Detaylı özeti gör

Korunmaya ihtiyacı olan çocuklar hakkındaki uygulama planının onaylanması istemi üzerine, tedbir kararını veren çocuk mahkemesi ile çocukların ikamet ettiği yerdeki aile mahkemesi karşılıklı yetkisizlik kararı vermiştir. Mahkemeler farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kaldığından yargı yeri belirlenmesi için dosya Yargıtaya gelmiştir. Daire, görev sırasını Geçici m.1/4 ve Yönetmelik hükmünden çıkarmış, ÇKK m.8'e göre tedbirin uygulanmasının kararı veren hâkim veya mahkemece incelettirileceğini, hâkim veya mahkemenin tedbiri kaldırabileceğini, süresini uzatabileceğini ya da değiştirebileceğini belirtmiştir. Tedbirin çocuk mahkemesince verildiğini saptayarak uyuşmazlığın orada sonuçlandırılması gerektiğini kabul etmiştir.

Sonuç: Tedbir kararını veren çocuk mahkemesi yargı yeri olarak oy birliğiyle belirlenmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2022/3833 K. 2022/4421 16.05.2022

Yargıtay bu kararda, 5395 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle korunma kararı alma ve kaldırma görevinin çocuk mahkemelerine geçtiğini, ÇKK Geçici m.1/4 uyarınca çocuk mahkemesinin bulunmadığı yerde davaya aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde bakılması için görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir.

Karar 16.05.2022 tarihlidir. Geçici m.1 7593 sayılı Kanunla değişmemiştir.

Detaylı özeti gör

Hakkındaki korunma kararı kaldırılan kişi, yıllar sonra verdiği dilekçeyle kaldırma kararının iptalini istemiş, dilekçe temyiz talebi sayılarak eski tarihli sulh hukuk kararı Daireye gelmiştir. Daire, ÇKK m.26/3 nedeniyle 2828 sayılı Kanundaki tedbir kararlarında çocuk mahkemelerinin görevli olduğunu, işin esası hakkında karar verme görevi sonradan yürürlüğe giren kanunla değiştiği için davanın çocuk mahkemesinin görevine girdiğini belirtmiştir. Geçici m.1/4'ü, çocuk mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde aile ya da asliye hukuk mahkemelerinin görevli olacağı biçiminde uygulamıştır. Kabule göre de davanın, kişi küçükse yasal temsilcisine, ergin ise korunma altına alınan kişiye yöneltilmesi gerektiğini eklemiştir.

Sonuç: Hüküm görev yönünden oy birliğiyle bozulmuş, temyize konu diğer hususların incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 6. Ceza Dairesi E. 2008/7619 K. 2010/14652 29.09.2010

Yargıtay bu kararda, 5395 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını bitirmiş hükümlü hakkındaki uyarlama yargılamasında ÇKK m.25/1 ve ÇKK Geçici m.1/3'e yanlış anlam verilerek oturumlara Cumhuriyet savcısının katılmamasını CMK m.188/1 ve m.289/1-e'ye aykırı bulmuş, bozma nedeni saymıştır.

Karar 29.09.2010 tarihlidir. Geçici m.1 7593 sayılı Kanunla değişmemiştir. Kararın lehe kanun karşılaştırmasına ilişkin bozma nedenleri bu kartın konusu değildir.

Detaylı özeti gör

Asliye ceza mahkemesinin hükümlü hakkında yaptığı uyarlama yargılamasında oturumlara Cumhuriyet savcısı katılmamıştır. Daire, hükümlünün Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte onsekiz yaşını bitirmiş olduğunu saptamıştır. Mahkemenin m.25/1 ve Geçici m.1/3'e yanlış anlam vererek savcısız oturum yaptığını, bunun CMK m.188/1 ve m.289/1-e'ye aykırı olduğunu belirtmiştir. Karar, lehe kanun karşılaştırmasına ilişkin başka bozma nedenleri de içermektedir, bu kart o yönleri anlatmaz.

Sonuç: Hüküm, açıklanan nedenlerle istem gibi oy birliğiyle bozulmuştur.

Kararı incele →