TMK Madde 254 - Aile konutu ve ev eşyası: İptal veya boşanma hâlinde

Uyuşmazlık, davacının dava dilekçesinde paylaşmalı mal rejimi hükümleri kapsamında TMK m.254 uyarınca aile konutu ve ev eşyasından yararlanma ile bunun tapu kütüğüne şerh edilmesi talebini açıkça ileri sürmesine rağmen, mahkemenin bu talep hakkında olumlu ya da olumsuz herhangi bir karar vermemesine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tazminatlara (TMK m.174/1-2) yönelik temyiz itirazlarını, davacının imzaladığı 7.1.2008 tarihli belgenin feragat niteliğinde bulunması nedeniyle yersiz görerek hükmü bu yönden onamıştır. Buna karşılık, m.254 kapsamındaki yararlanma ve şerh talebi hakkında karar verilmemesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü bu bent yönünden bozmuştur. Gerekçe olarak, dava dilekçesinde açıkça ileri sürülmüş bir talep hakkında mahkemenin olumlu veya olumsuz bir hüküm kurması gerektiği, talebin karara bağlanmadan karşılıksız bırakılmasının bozma sebebi oluşturduğu vurgulanmıştır.

Uyuşmazlık, davacı kadının mülkiyeti davalı eşe ait ve aile konutu olarak kullanılan taşınmazın tapu kaydına TMK m.194 gereğince "aile konutu şerhi" konulması talebinin yerel mahkemece reddedilmesine ilişkindir; davacının ayrıca konutun kendisine tahsisi yönünde TMK m.254 ve 240'a dayalı bir talebi bulunmamaktadır. Yargıtay 2. HD, hükmü Sonuç kısmında 3. ve 4. bentlerde gösterilen sebeplerle (aile konutu şerhi isteğinin yasal olmayan gerekçeyle reddi ve usulüne uygun açılmamış kişisel ilişki tesisi) bozmuş, davacının 1. ve 2. bentteki diğer temyiz itirazlarını ise reddetmiştir. Gerekçede; evlilik birliği devam ettiğinden davacının m.254 ve 240'a dayalı bir tahsis talebinde bulunmasına yasal olanak olmadığı, aile konutu şerhinin ise eşler arasındaki mal rejiminden bağımsız olduğu ve hak sahibi eş taşınmazı nasıl edinmiş olursa olsun konut aile konutu ise evliliğin devamı süresince talep hâlinde m.194/3 uyarınca tapuya şerhin zorunlu olduğu vurgulanmıştır. Dolayısıyla bu kararda TMK m.254 olumlu uygulanmamış; iptal veya boşanma hâline özgü m.254 (ve 240) tahsisinin evlilik birliği sürerken istenemeyeceği belirtilerek m.194 şerhinden ayrı tutulmuştur.

Uyuşmazlık, davacının boşanma davasında dava dilekçesinde aile konutunun özgülenmesine ilişkin bir talebi bulunmadığı halde mahkemenin bu konuda esastan hüküm kurmasının usule uygun olup olmadığına ilişkindir. Davacı, 12.03.2014 tarihli dava dilekçesinde özgülenme talep etmemiş; dava tarihinden sonra 08.04.2014'te verdiği harçsız ek dilekçeyle TMK m.199 gereğince yalnız tedbir talep etmiş, yargılama sırasında ise bu talebin TMK m.254/2 kapsamında özgülenme olduğunu açıklamıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu tedbir talebiyle ilgili harç yatırılmış olsa ve talebin yargılama sırasında m.254/2 kapsamında özgülenme olduğu açıklanmış olsa bile bunun usulüne uygun açılmış bir davaya varlık kazandırmayacağını belirtmiş; ortada özgülenme konusunda açılmış bir dava bulunmadığı halde talebin esası hakkında hüküm kurulmasını doğru görmeyerek hükmü bu yönden BOZMUŞ, bozma kapsamı dışında kalan bölümleri ise ONAMIŞTIR. Böylece karar, m.254/2 kapsamındaki özgülenme talebinin ancak usulüne uygun açılmış bir dava ile ileri sürülebileceğini, sonradan yapılan nitelendirmenin veya tedbir talebinin bu talebe dava niteliği kazandırmayacağını ortaya koymaktadır.