İçeriğe geç

TCK Madde 290 Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulması

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 290, Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 290 - Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulması

Resmi Metin

Resmen teslim olunan mala elkonulması ve bozulması

Madde 290- (1) Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan taşınır malın bu kişinin elinden rızası dışında alınması halinde hırsızlık, cebren alınması halinde yağma, hileyle alınması halinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi halinde mala zarar verme suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.290, resmî muhafaza altındaki mala yönelik iki ayrı durumu düzenler. Birinci durumda, hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimse üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. İkinci durumda ise muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli, hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş taşınır malın bu kişinin elinden alınma biçimine göre farklı hükümler devreye girer: malın rızası dışında alınması hâlinde hırsızlık, cebren alınması hâlinde yağma, hileyle alınması hâlinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi hâlinde ise mala zarar verme suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Hükümle korunan değer, adlî muhafaza düzeninin sürekliliği ile mal üzerindeki mülkiyet ve zilyetlik ilişkisidir.

Taşınır mala yönelik bu fiili işleyen kişinin aynı zamanda o malın sahibi olması hâlinde, verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir; zira kendi malını geri alan kişinin haksızlığı, mala yabancı birinin fiiline göre daha hafif görülmüştür. Normun mantığı, malın hukukî durumuna ve elden alınma biçimine göre korumayı farklılaştırmasında yatar: taşınmaz için doğrudan bir ceza öngörülürken, taşınır bakımından fiilin işleniş şekli hangi suç tipine uyuyorsa o suçun hükümlerine yollama yapılır. Takip usulü bakımından, taşınmaz mala yeniden el koyma özel olarak TCK m.290 kapsamında değerlendirilirken; taşınır mala ilişkin hırsızlık, yağma, dolandırıcılık veya mala zarar verme hallerinde uygulanacak suç tipinin kendi hükümleri dikkate alınır.

Gerekçe

Maddenin birinci fıkrasında, hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar el konulması suç olarak tanımlanmıştır. İkinci fıkrada ise, muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim edilen taşınır malların alınması veya tahrip edilmesi veya ortadan kaldırılması hâlinde, nasıl cezaya hükmedileceği belirtilmiştir. Keza, bu fıkrada, kişinin bu malın sahibi olması hâlinde verilecek cezada yapılacak olan indirim oranı belirlenmiştir.

TCK m.290 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

CGK E.2015/4 K.2019/46 İtirazın Kabulü

Taşınmaza girme veya el koyma eylemi en az iki kez gerçekleşip tekrar niteliği kazanmadıkça TCK m.290'daki suç oluşmaz. Bu sebeple el atmanın önlenmesine dair henüz bir ilam yokken, geçit hakkı tanınmış taşınmaza ilk defa ve haklı sebep olmaksızın girme ya da el koyma, madde doğrudan veya İİK m.342'nin yollamasıyla uygulansa da suç sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Gerekçe zinciri, iki ayrı hüküm arasındaki ilişkiden kurulmuştur. İcra dairesi eliyle alacaklıya veya alıcıya teslim edilen taşınmaza ya da gemiye haklı sebep olmaksızın yeniden girme, İİK m.342'de bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir; bu maddenin TCK m.290'a yaptığı gönderme suçun unsurlarını kapsamamakta, yalnız cezaya ilişkin kalmaktadır. Bu ayrımdan hareket eden Kurul, malın hükmen teslimi hâlinde maddenin doğrudan, icra dairesi eliyle teslimi hâlinde ise yollamayla uygulandığını ve her iki durumda da suçun ancak teslim edilen yere yeniden girilmesi veya el konulmasıyla oluştuğunu belirtmiştir. Kararda, TMK m.747'de düzenlenen geçit hakkının taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olduğu vurgulanmış; bu hakkın tesisine ilişkin ilamın ayrıca icra dairesi eliyle infaz edilip edilmemesinin suçun oluşumuna etkisi bulunmadığı belirtilmiştir. Bunun ardından Kurul, böyle bir girme eyleminin hangi suçu oluşturacağını İİK m.30 çerçevesinde ele almıştır.

CGK E.2015/185 K.2018/332 İtirazın Kabulü

İcra dairesinin teslim ettiği taşınmaza haklı neden olmaksızın yeniden girme fiili İİK m.342'de müstakil suç olarak düzenlenmiştir; bu hükmün TCK m.290'a yaptığı atıf suçun unsurlarını değil, yalnız cezayı kapsar. Bu nedenle İİK m.342 yollamasıyla TCK m.290/1 kapsamında kalan davada görev icra mahkemesine aittir.

Detaylı özeti gör

İİK m.342 ile m.346'nın değişiklik tarihçesi, görevli mahkemenin belirlenmesinde esas alınmıştır. İİK m.342 önce 765 sayılı Kanun'a atıf yaparken, 5358 sayılı Kanun'la atıf 5237 sayılı Kanun'a göre yeniden düzenlenmiş; aynı Kanun'la İİK m.346'nın başlığı görev ve birleştirilme yasağı biçimine getirilerek, ilgili Bapta yer alan suçlara ilişkin davalara icra mahkemesinde bakılacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Kurul, maddedeki umumi hükümler dairesinde cezalandırma ibaresinin TCK m.5 uyarınca iştirak ve içtima gibi genel hükümlerin uygulanacağını gösterdiğini, göreve ilişkin bir düzenleme içermediğini belirtmiştir. Somut olayda icra müdürlüğünce tahliye edilip alacaklı tarafa teslim edilen taşınmaza haklı sebep olmaksızın yeniden girildiği iddiasıyla dava açılmıştır. Suç ve karar tarihinde görevi cezanın miktarına göre belirleyen düzenleme bulunmakla birlikte kanunların ayrıca görevli mahkeme gösterdiği hâller ayrık tutulduğundan, dosyanın görevli mahkemeye tevdii gerektiği sonucuna varılmış; karşı oy kullanan üye olmuştur.

2.CD E.2025/10116 K.2025/21645 Bozma

Yetkili trafik görevlilerinin aracı otoparka çekmesi geçici tedbir niteliğindedir ve TCK m.290/2 anlamında el koyma işlemi sayılmaz. Bu yüzden aracın yediemin otoparkından alınması fiilinde suçun unsurları oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, somut olayın akışından hareketle sonuca ulaşmıştır. Sanığın kullandığı araç, trafik görevlilerince 2918 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca gerekli idari işlemler yapılarak ruhsatı ve kontak anahtarıyla birlikte şikâyetçinin sahibi olduğu yediemin otoparkına çekilmiş; sanık daha sonra otoparka gelerek kendisinde bulunan yedek anahtarla aracı çalıştırıp oradan ayrılmıştır. Daire, otoparka çekmeyi geçici bir tedbir olarak nitelemiş; bu işlemin, hükümde aranan muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli, hacizli ya da başka bir nedenle el konulmuş taşınır mal niteliğini doğurmadığı sonucuna varmıştır. Temyiz incelemesinde, bir hukuk kuralının uygulanmaması ya da yanlış uygulanmasının hukuka aykırılık sayıldığı ve temyiz sebebinin ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabileceğini öngören CMK m.294 gözetilerek sanık ve müdafiinin istemleri belirlenmiş; bunlar kastın varlığına ilişkin bir inceleme yapılmadığına ve suça eğilimli kişilik kanaatinin dayanaksız olduğuna ilişkindir. Unsurları itibarıyla oluşmayan suçtan beraat yerine mahkûmiyet kurulması bozmayı gerektirmiş ve hüküm CMK m.302/2 uyarınca bozulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.