İçeriğe geç

TCK Madde 281 Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme

Özet 3 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 281, Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla, bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 281 - Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme

Resmi Metin

Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme

Madde 281- (1) Gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla, bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak kişiye bu fıkra hükmüne göre ceza verilmez.

(2) Bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(3) İlişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında bu maddede tanımlanan suç nedeniyle verilecek cezanın beşte dördü indirilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.281 uyarınca, gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu düzenlemeyle korunan değer, adliyenin gerçeğe ulaşabilmesi ve yargılamaya konu delillerin bütünlüğüdür; suç, delillerin ispat gücünü ortadan kaldıran her türlü müdahaleyi kapsar. Maddede kişiye özgü bir cezasızlık nedenine de yer verilmiştir: failin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak delilleri karartması halinde, bu kişiye TCK m.281 hükmüne göre ceza verilmez; çünkü kişinin kendini korumak amacıyla hareket etmesi hukuken cezalandırılmaz.

Suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi nitelikli hal oluşturur ve bu durumda verilecek ceza yarı oranında artırılır; kamu görevlisinin delillere erişim ve koruma yükümlülüğü ihlalin ağırlığını artırdığından bu ayrım yerindedir. Maddede ayrıca cezada önemli bir indirim öngörülmüştür: ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında TCK m.281’de tanımlanan suç nedeniyle verilecek cezanın beşte dördü indirilir. Şikayete bağlı olmayan bu suç resen soruşturulur ve kovuşturulur; delillerin zamanında adliyeye ulaştırılması, yargılamanın sağlığı bakımından belirleyicidir.

Gerekçe

Ceza muhakemesinin amacı, maddî gerçeğin araştırılması ve bu suretle adil bir yargıya varılmasıdır. Maddî gerçeğin araştırılıp ortaya çıkarılması ve bu suretle adil bir yargıya varılması, suç şüphesi altında bulunan kişinin dahi esasta menfaatine bir husustur. Çünkü insan şahsiyetinin tekâmülü, ancak hakikat ve adaletle mümkün olabilecektir. Yargı kararlarının gerçeğe uygunluğu, hukuk devletinin ve adil yargılanma hakkının vazgeçilmez şartıdır. Yargı kararları, gerçeğe uygunluğu ölçüsünde kamu vicdanında kabul görür ve otorite sağlar. Bir yargılama faaliyeti sırasında sunulan ve başvurulan delillerin ve hangi sıfatla olursa olsun verilen bilgilerin gerçeğe uygun olması gerekir. Bu bakımdan, işlenmiş olan bir suçla ilgili delil ve eserlerin yok edilmesi, değiştirilmesi veya gizlenmesi, maddî gerçeğin ortaya çıkarılmasını ve sonuçta ceza adaletinin gerçekleşmesini engelleyecektir. Bu mülahazalarla, madde metninde, daha önce işlenmiş olan bir suçun delil ve eserlerinin yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, değiştirilmesi veya bozulması, işlenen suçtan bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun konusunu, daha önce işlenmiş olan bir suçun delil ve eserleri oluşturmaktadır. Bir suçtan elde edilmiş olan eşyayı da, suçun eser ve delili olarak kabul etmek gerekir. Bu itibarla, söz konusu suç, önceden işlenmiş bir suçun varlığını gerekli kılmaktadır. Söz konusu suç, seçimlik hareketli bir suçtur. Bu seçimlik hareketler, suçun delil ve eserlerinin yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, değiştirilmesi veya bozulmasından ibarettir. Bu suçun oluşabilmesi için, failin gerçeğin meydana çıkarılmasını engellemek amacıyla hareket etmesi gerekir. Ancak, fıkra metninde bir şahsî cezasızlık sebebine yer verilmiştir. Buna göre, kişiye kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçun delillerini yok etmesi, gizlemesi veya değiştirmesi dolayısıyla ayrıca ceza verilmez. Maddenin ikinci fıkrasına göre, bu suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi, daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. Üçüncü fıkrada ise, etkin pişmanlık hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmezden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında verilecek cezada indirim yapılacaktır.

TCK m.281 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

11.CD E.2023/3914 K.2023/7415 Kanun Yararına Bozma

Eylem TCK m.281/1'deki suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçunu oluşturuyorsa ve delil failin kendi işlediği ya da işlenişine iştirak ettiği suça ilişkinse, fıkranın son cümlesi gereğince CMK m.223/4-b uyarınca ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmelidir. Bu durumda resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçundan mahkûmiyet hükmü kurulması hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Karar iki suç tipini amaç ve konu bakımından ayırmıştır. Resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizleme suçunda amaç, hak sahibinin belgeden yararlanmasını önlemektir. Suç delillerini yok etmede ise konu, daha önce işlenen suçun delil ve eserleri; amaç da gerçeğin ortaya çıkarılmasını engellemektir. Somut olayda katılana ait motosiklet suça sürüklenen çocuk ve inceleme dışındaki başka bir çocuk tarafından çalınmış, araç daha sonra hasarlı bulunarak katılana teslim edilmiştir. Araçta yapılan incelemede motor numarasının silindiği belirlenmiştir. Daire bu davranışın TCK m.281/1 kapsamında kaldığına ve fıkranın son cümlesindeki şahsi cezasızlık nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Buna rağmen resmî belgeyi bozma suçundan mahkûmiyet kurulması kanuna aykırı bulunmuş; kanun yararına bozma istemi kabul edilerek hukuka aykırılık doğrudan giderilmiştir.

CGK E.2019/325 K.2021/590 İtirazın Kabulü

Daha önce işlenmiş bir suça ait delil ve eserlerin yok edilmesi, gizlenmesi, değiştirilmesi veya bozulması TCK m.281'de önceki suçtan bağımsız, seçimlik hareketli bir suçtur; hükmün uygulanması öncül bir suçun varlığını ve gerçeğin meydana çıkarılmasını engelleme amacını gerektirir. Bununla birlikte fıkradaki şahsi cezasızlık nedeni, kişinin kendi işlediği ya da işlenişine katıldığı suçun delillerini yok etmesi, gizlemesi veya değiştirmesi dolayısıyla ayrıca cezalandırılmasını önler.

Detaylı özeti gör

Karar TCK m.281'i iştirak hükümleriyle birlikte değerlendirmiştir. Yardım etme ikiye ayrılır: araç sağlama ve icrayı kolaylaştıran katkılar maddi; teşvik, suç işleme kararını kuvvetlendirme, sonradan yardım vaadi ve yol gösterme manevi yardımdır. Yardım eden ile müşterek faili ayıran nokta, kişinin fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurmamasıdır. Katılma düzeyi belirlenirken de yalnız eylemin tek bir anına değil, olaydan önceki, olay sırasındaki ve sonraki bütün davranışlara bakılır. Bir suçtan elde edilen eşyanın o suçun eseri ve delili sayılacağı ayrıca belirtilmiştir. Şahsi cezasızlık yalnız suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçu için geçerlidir; eylem resmî belgeyi bozma, hırsızlık ya da mala zarar verme gibi başka bir suç oluşturuyorsa fail bu suçtan cezalandırılabilir. Kurul, sanıkların eylemini doğru nitelendirebilmek için daha sonra suçluyu kayırma hükmüne geçmiştir.

CGK E.2023/341 K.2025/112

Suç tamamlandıktan sonra delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme davranışlarının yardım etme sayılabilmesi için, bu davranışları gerçekleştirecek kişinin suç işlenmeden önce faile bu yönde vaatte bulunmuş olması gerekir; aksi durumda fiil TCK m.281'deki suça temas eder. Fıkradaki şahsi cezasızlık sebebi yalnız suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçu için geçerlidir; eylem başka bir suç da oluşturuyorsa fail o suçtan sorumlu tutulur.

Detaylı özeti gör

Karar, tamamlanmış suçtan sonraki davranışların iştirak sayılıp sayılamayacağını TCK m.281 üzerinden incelemiştir. Yardım etmenin maddi ve manevi biçimleri ayrıldıktan sonra şu ölçüt konulmuştur: suç delillerini sonradan yok etme, gizleme veya değiştirme davranışı ancak suç işlenmeden önce faile vaat edilmişse yardım sayılır; önceden verilmiş bir vaat yoksa davranış ayrı suç olarak m.281 kapsamında kalır. İhmali davranışla iştirak için de işlenmekte olan suçu önleme yönünde hukuki bir yükümlülük gerekir; böyle bir yükümlülüğü olmayan kişinin kayıtsız kalması iştirak sorumluluğu doğurmaz. m.281 bakımından daha önce işlenmiş bir suça ait delil ve eserlerin bulunması, seçimlik hareketlerden en az birinin gerçekleştirilmesi ve gerçeğin ortaya çıkmasını engelleme amacı birlikte aranır. Kurul, şahsi cezasızlığın sınırını belirledikten sonra suçu bildirmeme hükmünü incelemeye geçmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.