İçeriğe geç

TCK Madde 274 Etkin pişmanlık

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 274, yalan tanıklıkta gerçeğin sonradan söylenmesi hâlinde, bunun gerçekleştiği aşamaya göre cezaya hükmolunmamasını veya verilecek cezada üçte ikiden üçte bire kadar değişen oranlarda indirim yapılmasını düzenler.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 274 - Etkin pişmanlık

Resmi Metin

Etkin pişmanlık

Madde 274- (1) Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte karar verilmeden veya hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde, cezaya hükmolunmaz.

(2) Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte karar verildikten sonra ve fakat hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisinden yarısına kadarı indirilebilir.

(3) Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmeden önce gerçeğin söylenmesi halinde, verilecek cezanın yarısından üçte birine kadarı indirilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.274, yalan tanıklık suçuna (TCK m.272) özgü bir etkin pişmanlık düzenlemesidir ve gerçeğin ne zaman söylendiğine göre farklı sonuçlar öngörür; buradaki temel mantık, gerçek ne kadar erken açıklanırsa failin o kadar lehe bir sonuçla karşılaşmasıdır. Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlamasını veya yoksunluğunu sonuçlayacak nitelikte bir karar verilmeden ya da hükümden önce failin gerçeği söylemesi halinde, kişiye ceza verilmez; yani bu ilk aşamada tam bir cezasızlık söz konusudur.

Gerçek daha geç söylenirse indirim kademeleri devreye girer. Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında böyle bir karar verildikten sonra, fakat hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisinden yarısına kadarı indirilebilir. Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında verilen mahkûmiyet kararı kesinleşmeden önce gerçeğin söylenmesi halinde ise, verilecek cezanın yarısından üçte birine kadarı indirilebilir. Böylece pişmanlığın gösterilme anı geciktikçe sağlanacak indirim de azalır; failin yalanını en erken aşamada düzeltmesi, hem yargılamanın doğru işlemesini hem de en yüksek cezasızlık veya indirim imkânını sağlar.

Gerekçe

Madde metninde, yalan tanıklıkla ilgili etkin pişmanlık düzenlenmiştir.

TCK m.274 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

CGK E.2018/298 K.2020/499

03.12.2020 tarihli Ceza Genel Kurulu kararında benimsenen yaklaşıma göre, yalan tanıklık suçuyla maddi gerçek korunduğundan beyanın lehe veya aleyhe olması önem taşımaz; aleyhe tanıklık yapan etkin pişmanlıktan yararlanıyorsa lehe tanıklık yapan da evleviyetle yararlanmalıdır. TCK m.274'ün uygulanması için gerçeğe aykırı beyan ile maddede sayılan durumlar arasında nedensellik bağı veya m.272'deki neticesi sebebiyle ağırlaşan hâllerin gerçekleşmesi aranmaz.

Detaylı özeti gör

Karar, etkin pişmanlık hükmünün kapsamını yorum ilkelerinden hareketle belirlemektedir. Kurul, ceza normlarının sanık aleyhine kıyas oluşturacak biçimde genişletilemeyeceğini; yasa metninden kanun koyucunun gerçek iradesine ulaşılırken hak, adalet ve eşitliği sağlayan yorumun benimsenmesi gerektiğini belirtmiştir. Hükümdeki aleyhe ibaresi, etkin pişmanlıktan yararlanılabilecek zaman dilimini ve bu sırada verilen kararın niteliğiyle zamanını gösterir. Lehe tanıklık yapanın kapsam dışında bırakılması eşitlik ilkesine aykırı görülmüştür. Somut olayda sanıklar, kasten öldürmeye azmettirme yargılamasında mahkeme huzurunda ve yemin altında gerçeğe aykırı tanıklık yapmıştır. Maruz kaldıkları tehdit kastı kaldıracak kadar ağır ve muhakkak sayılmadığından TCK m.28 uygulanmamış; hükümden önce gerçeği söyledikleri için TCK m.274/1'den yararlanmaları gerektiği kabul edilmiştir.

CGK E.2015/177 K.2018/205 İtirazın Reddi

08.05.2018 tarihli Ceza Genel Kurulu kararında benimsenen yaklaşıma göre, TCK m.274 yalnız aleyhe yalan tanıklık bakımından uygulanabilir ve lehe tanıklıkta etkin pişmanlık mümkün değildir; bu yaklaşım, Kurulun 03.12.2020 tarihli E.2018/272, K.2020/485 sayılı kararıyla lehe tanıklık yapanın da evleviyetle yararlanabileceği yönünde değiştirilmiştir. Kanun koyucu m.274 kapsamında, yalan tanıklık suçu tamamlandıktan sonra gerçeğin söylenmesini etkin pişmanlık koşulu olarak aramıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.274'ün üç kademesini ve bu hükmün lehe tanıklığa uygulanıp uygulanamayacağını incelemektedir. Birinci fıkrada, aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında gözaltı veya tutuklama gibi bir hak kısıtlaması doğuran karar verilmeden ya da hükümden önce gerçeği söyleyen fail cezadan muaf olur. İkinci ve üçüncü fıkralardaki indirimler ise mutlak olmayıp hâkimin takdirindedir. Kurul, doktrindeki baskın görüşün lafza bağlı kaldığını; Anayasa Mahkemesinin 28.12.2017 tarihli kararında da üç fıkradaki aleyhe ibaresi lehe tanıklık yapılan davada uygulanamayacağı için başvurunun yetkisizlikten reddedildiğini aktarmıştır. Hükmün amacı, aleyhe yalan tanıklıktan doğabilecek zararı önlemek veya azaltmaktır. Somut olayda ceza infaz kurumundaki hükümlü sanık soruşturmada aleyhe, kovuşturmada olayı görmediğini söyleyerek lehe tanıklık yapmış; sonraki ifadesinde değişikliğin korkudan kaynaklandığını belirtmiştir.

CGK E.2015/187 K.2018/206 İtirazın Reddi

08.05.2018 tarihli Ceza Genel Kurulu kararında benimsenen yaklaşıma göre, TCK m.274 yalnız aleyhe yalan tanıklık bakımından uygulanabilir ve lehe tanıklıkta etkin pişmanlık mümkün değildir; bu çizgi, Kurulun 03.12.2020 tarihli E.2018/272, K.2020/485 sayılı kararıyla lehe tanıklık yapanın da evleviyetle yararlanabileceği yönünde değiştirilmiştir. TCK m.274/1 uyarınca, aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması veya yoksunluğu doğuracak karar verilmeden ya da hükümden önce gerçeği söyleyen fail cezadan muaf tutulur.

Detaylı özeti gör

Karar, etkin pişmanlığın kademelerini gerçeğin ne zaman söylendiğine göre açıklamaktadır. TCK m.274, suç tamamlandıktan sonra failin yalan beyanının doğru olmadığını kabul edip gerçeği açıklamasını arar; doktrin ve uygulamada bu davranış gerçeğe dönme olarak adlandırılır. Hükümde, hangi aşamadaki açıklamanın yalan tanıklık oluşturduğu ve hangisinin gerçeğe dönüş sayıldığı gösterilmelidir. Maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki indirimler hâkimin takdirine bırakılmıştır; dolayısıyla mahkûmiyet kesinleşmeden gerçeğin söylenmesi kendiliğinden indirim doğurmaz. Somut olayda sanık, tefecilik soruşturmasında Cumhuriyet savcısı önünde aleyhe tanıklık etmiş; kovuşturmada olayın ayrıntısını bilmediğini söyleyerek lehe tanıklığa dönmüştür. Sonraki ifadesinde bu değişikliği, inceleme dışı sanıkların duruşmadan önceki yönlendirmesine bağlamıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.