Resmi Metin
Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi
Madde 121- Kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına verdiği dilekçenin hukuki bir neden olmaksızın kabul edilmemesi halinde, fail hakkında altı aya kadar hapis cezasına hükmolunur.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TCK m.121, kişinin belli bir hakkını kullanabilmek amacıyla yetkili kamu makamlarına sunduğu dilekçenin, hukuki bir dayanağı bulunmaksızın kabul edilmemesini cezalandırmaktadır. Suç, ancak dilekçeyi teslim alıp işleme koyma konumundaki kamu görevlisi tarafından işlenebilen özgü bir suçtur; bu nedenle failin sıfatı suçun kurucu unsurlarındandır. Korunan hukuki değer, bireyin idareyle iletişim kurma ve talebini yetkili mercie ulaştırma imkânı, yani başvuru olanağının güvence altına alınmasıdır.
Fail hakkında altı aya kadar hapis cezasına hükmolunur; ceza miktarı, eylemin ağırlığına göre bu üst sınır içinde belirlenir. Suçun maddi unsuru, geçerli bir hukuki neden olmadan dilekçenin kabulünden kaçınılması; manevi unsuru ise bu red iradesinin bilerek ve isteyerek ortaya konması, yani kastın varlığıdır. Dilekçe hakkı, herkesin kendisiyle veya kamuyla ilgili konularda yetkili makamlara yazılı başvuruda bulunabilmesini ifade eden temel bir anayasal haktır ve TCK m.121 bu hakkın gereği gibi kullanılmasını güvence altına almayı amaçlar.
Gerekçe
Madde metninde dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi, suç olarak tanımlanmıştır. Orijinini Latince “petitum” (talep) kavramı oluşturan ve Anayasamızda da düzenlenen dilekçe hakkı, bir sübjektif kamusal haktır. Sübjektif haktır; çünkü, bu hak, toplu veya münferiden, ancak bireyler tarafından kullanılabilir. Kamusal bir haktır; çünkü, bu hakkın kullanılmasıyla kişiler taleplerini resmi makamlara iletmek olanağını elde etmektedirler. Söz konusu suç tanımıyla, dilekçe hakkının kullanılmasının güvence altına alınması amaçlanmıştır. Suçun konusu dilekçedir. Dilekçe, kişinin belli bir hakkı kullanmak için yetkili kamu makamlarına yazılı olarak yaptığı başvuruyu ifade etmektedir. Kamu makamlarına yöneltilen talebin sözlü olması da mümkündür. Örneğin bir suç vakıasına ilişkin ihbar veya şikâyetin sözlü olarak yapılması hâlinde, bunun tutanağa geçirilmesi gerekmektedir. Salt sözlü başvurunun kabul edilmemesi, söz konusu suçu oluşturmayacaktır. Ancak, başvurunun yazılı yapılması hâlinde, bunun hukukî bir neden olmaksızın kabul edilmemesi, söz konusu suçu oluşturacaktır. Bu ayırımın yapılmasının nedeni, ispat sorunlarının önüne geçmektir. Süreli işlemlerde, dilekçenin süresinde verilmesine rağmen, kabulünün geciktirilmesi hâlinde de, bu suç oluşur. Verilen dilekçenin hukukî bir nedene dayalı olarak kabul edilmemesi hâlinde, kabul etmeme fiili hukuka uygun olduğu için, suç oluşmayacaktır. Örneğin, bir suç duyurusuna ilişkin dilekçenin, ilgisiz bir makama verilmeye teşebbüs edilmesi karşısında, kabul edilmemesi, söz konusu suçu oluşturmaz.