İçeriğe geç

TCK Madde 116 Konut dokunulmazlığının ihlali

Özet 4 fıkra · ~5 dk okuma

TCK 116, Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 5328 s.K. m.8
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 116 - Konut dokunulmazlığının ihlali

Resmi Metin

Konut dokunulmazlığının ihlali

Madde 116- (1) Bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak giren veya rıza ile girdikten sonra buradan çıkmayan kişi, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Birinci fıkra kapsamına giren fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Değişiklik: · 5328 s.K. m.8

(3) Evlilik birliğinde aile bireylerinden ya da konutun veya işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması durumunda, bu kişilerden birinin rızası varsa, yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Ancak bunun için rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir.

Değişiklik: · 5328 s.K. m.8

(4) Fiilin, cebir veya tehdit kullanılmak suretiyle ya da gece vakti işlenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metin bu sayfada verilmemiştir; değişiklikten önceki olaylarda suç tarihi ve TCK m.7/2 uyarınca lehe kanun ilkesi gözetilmelidir.

  1. Değişiklik 5328 s.K. m.8

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.116, konut dokunulmazlığının ihlalini düzenler. Suç, bir kimsenin konutuna veya konutun eklentilerine rızasına aykırı olarak girmekle ya da rıza ile girdikten sonra oradan çıkmamakla oluşur; açık rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri de koruma kapsamındadır. Maddi unsur, seçimlik olarak izinsiz girme veya meşru girişten sonra ayrılmama biçiminde gerçekleşir. Suç kasten işlenir; failin rızanın bulunmadığını bilerek hareket etmesi aranır. Konutun ya da işyerinin birden fazla kişi tarafından ortak kullanıldığı hâlde bu kişilerden birinin rızasının varlığı fiili suç olmaktan çıkarır; ancak rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelmesi gerekir. Hukuka aykırı olmayan hâller ise ayrıca değerlendirilir.

Konuta yönelik ihlal için altı aydan iki yıla kadar hapis öngörülmüştür; işyeri ve eklentileri bakımından altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası uygulanır. Fiilin cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi cezayı bir yıldan üç yıla kadar hapse yükseltir. TCK m.119 uyarınca suçun silahla, kişinin kendisini tanınmayacak hâle koyması suretiyle, birden fazla kişiyle birlikte, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak veya kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Temel hâl ile işyeri bakımından soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikayetine bağlıdır.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 5328/2005 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Madde, Anayasanın 21’inci maddesinde güvence altına alınan konut dokunulmazlığını ihlâl fiillerini suç olarak tanımlamaktadır. Konut dokunulmazlığının ihlâli, kişinin kendisine özgü barış ve sükununu ve yuvasındaki yaşamının sulh ve selametle cereyanı için var olması gerekli güvenlik duygusunun sarsılmasını ifade etmektedir. Bireylere karşı işlenen ve aynı zamanda onların muhtaç oldukları güvenlik ve sükunu ihlâl eyleyen bu fiillerin, hürriyete karşı işlenen suçlar arasında bir suç olarak tanımlanması uygun görülmüştür. Maddenin birinci fıkrasında konut dokunulmazlığını ihlâl suçunun temel şekli düzenlenmiştir. Buna göre; bir kimsenin konutuna, konutunun eklentilerine rızasına aykırı olarak girilmesi veya rıza ile girildikten sonra buradan çıkılmaması konut dokunulmazlığını ihlâl suçunun temel şeklini oluşturmaktadır. Bu suç, herkes tarafından işlenebilir. Bu suç, icraî bir davranışla işlenebileceği gibi, ihmali davranışla da işlenebilir. Başkasının konutuna veya konutun eklentilerine rıza ile girdikten sonra, çıkmama hâlinde, konut dokunulmazlığı ihmali davranışla ihlâl edilmektedir. Konut dokunulmazlığını ihlâl suçunun oluşabilmesi için, yetkili kişinin konuta girme konusunda rızasının olmaması gerekir. Konut sahibinin konuta girildiğinden haberdar olmaması, aynı zamanda rızasının da olmaması anlamına gelir. Bu nedenle, konuta gizlice veya hileyle girilmiş olması hâlinde, bu suç oluşur. Sahibinin rızasına dayalı olarak konuta girildikten sonra, bu rızanın geri alınması hâlinde konutun terk edilmesi gerekir. Aksi takdirde söz konusu suç oluşur. Belirtilen nedenlerle, konut sahibinin rızasının olmaması, bu suçun bir unsurunu oluşturmaktadır. Konut dokunulmazlığını ihlâl suçunun hukuka aykırılık vasfını ortadan kaldıran rızanın, hukuken geçerli rıza olması gerekir. Kişinin konuta girme konusunda rıza açıklamaya yetkili olmasının yanı sıra, açıklanan rızanın da örneğin hile dolayısıyla sakatlanmamış olması gerekir. Maddenin ikinci fıkrası, söz konusu suçun hukuka aykırılık vasfını ortadan kaldıran rıza ile ilgili bazı durumlara ilişkin hükümler içermektedir. Buna göre, evlilik birliğinde aile bireylerinden birinin rızasının olması, söz konusu suça ilişkin hukuka aykırılık vasfını ortadan kaldırır. Keza, konutun birden fazla kişi tarafından ortak kullanılması durumunda bu kişilerden birinin konuta girme konusunda rıza göstermesi, fiili hukuka uygun hâle getirir. Ancak bu hâllerde konuta girişin hukuka uygun sayılabilmesi için, rıza açıklamasının meşru bir amaca yönelik olması gerekir. Bu bakımdan örneğin, konuttaki teknik bir arızanın tamiri için, diğerinin bilgisi olmaksızın, eşlerden birinin tamircinin konuta girmesine rıza göstermesi hâlinde, bu rıza geçerli bir rıza olarak kabul edilmelidir. Buna karşılık, eşlerden birinin bir başkasını zina yapmak üzere konuta kabul etmesi durumunda, bu kişinin konuta girmesine gösterilen rızanın, geçerli bir rıza olarak kabul edilmesi imkansızdır ve bu durumda diğer eşe karşı işlenmiş konut dokunulmazlığını ihlâl suçu söz konusudur. Maddeye göre, girilen veya çıkılmayan yerin bir konut veya bunun eklentisi olması gerekir. Konut dokunulmazlığını ihlâl suçunun soruşturma ve kovuşturması mağdurun şikâyetine bağlı kılınmıştır. Maddenin üçüncü fıkrası suçun konusu bakımından farklı bir hüküm içermektedir. Buna göre, birinci fıkrada tanımlanan fiillerin, açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi mutat olan yerler dışında kalan işyerleri ve eklentileri hakkında işlenmesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu fıkranın uygulanmasında, birinci fıkrada söz konusu olan koşullar aranacaktır. Niteliği itibarıyla açık bir rızaya gerek duyulmaksızın girilmesi alışılmış (mutat) olan yerler dışında kalan yerlere rıza olmaksızın girilmesi bu suçu oluşturacaktır. Avukatlık bürosu ve özel muayenehane, bu gibi izinle girilmesi gereken yerlere örnek olarak gösterilebilir. Keza, herkesin herhangi bir koşulu yerine getirmeksizin girebileceği yerlere, söz gelimi süper marketlere, dükkânlara, mağazalara halka açık olmadıkları zamanlarda, meselâ mesai saatleri dışında rıza hilafına girilmesi hâlinde de bu suç oluşacaktır. Ancak, halka açık oldukları sırada girildiği takdirde suç oluşmayacaktır. Zira hak sahipleri bu gibi yerlere isteyenin girmesi hususunda daha başlangıçta rızalarını örtülü olarak açıklamış sayılırlar. Dördüncü fıkrada, bu madde kapsamında tanımlanan suçların cebir veya tehdit kullanılarak ya da gece vakti işlenmesi, cezanın artırılmasını gerektiren nitelikli hâller olarak belirlenmiştir. Burada söz konusu olan cebir, kasten yaralama suçunun daha az cezayı gerektiren hâli olarak düşünülmelidir. Bu nedenle, kullanılan cebir kişide basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçünün ötesinde bir etki meydana getirmiş ise, hem konut dokunulmazlığını ihlâl suçundan hem de kasten yaralama suçundan dolayı ayrı ayrı cezaya hükmolunur.

TCK m.116 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

2.CD E.2023/304 K.2023/3287

TCK m.116/1 uyarınca hapis cezasının alt sınırı altı ay olduğundan, temel cezanın altı aydan daha az belirlenmesi hukuka aykırılık oluşturur.

Detaylı özeti gör

Aynı dosyadaki iki hüküm farklı temyiz sonuçlarına bağlanmıştır. Hırsızlık bakımından şikâyetçi, gece saat 04.30 sıralarında evde kontrol yaptığını ve olumsuzluk görmediğini, hırsızlığı ise sabah kalktığında fark ettiğini söylemiştir. Bu anlatım karşısında eylemin gece gerçekleştiği hususunda sanık lehine şüphe doğduğu kabul edilmiş, yerel mahkemenin uygulaması isabetli bulunarak hüküm onanmıştır. Konut dokunulmazlığının ihlali yönünden suç vasfı doğru belirlenmekle birlikte üç hukuka aykırılık saptanmıştır. Temel ceza kanuni alt sınırın altında tayin edilmiştir. Önceki kararda adli para cezası yirmi dört eşit taksite bölünmüş ve karar yalnız sanıkça temyiz edilmişken, bozma sonrasında taksit sayısının beşe indirilmesi kazanılmış hakkı ihlal etmiştir. Kısa süreli hapis cezasından çevrilen adli para cezasında bir günün karşılığı da sehven düşük yazılmıştır. Bu üç nedenle konut dokunulmazlığının ihlali hükmüne yönelik temyiz istemi yerinde görülmüştür.

2.CD E.2025/949 K.2025/3298 Kanun Yararına Bozma

Eylemin gerçekleştiği saat kesin biçimde belirlenemiyorsa, şüpheden sanık yararlanır ilkesi uyarınca suçun gündüz vakti işlendiği kabul edilmelidir. Bu esas dikkate alınmadan 5237 sayılı Kanun'un 116/4. maddesinin uygulanması, fazla ceza belirlenmesine yol açar.

Detaylı özeti gör

Gece vakti nitelendirmesi, olay saatindeki belirsizliğin sanık lehine çözülmesiyle yapılmıştır. Şikâyetçi olaydan yaklaşık 05.00'te haberdar edildiğini söylemiş, ihbar saati kolluk tutanağına 04.45 olarak geçmiş; yaz saati uygulaması hesaba katıldığında güneşin 05.33'te doğduğu ve TCK m.6/1-e gereğince gece vaktinin 04.33'te sona erdiği belirlenmiştir. Eylemin kesin saati bilinmediğinden hem hırsızlık hem iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçunun gündüz işlendiği kabul edilmeli; m.143 ve m.116/4 uyarınca artırım yapılmamalıdır. Buna karşılık iş yeri dokunulmazlığının birden çok kişiyle ihlal edildiği anlaşıldığından m.119/1-c'deki artırım uygulanmalıdır. Kanun yararına bozma istemi bu iki yönden kabul edilmiş ve aykırılıklar CMK m.309/4-d uyarınca Yargıtayca giderilmiştir. Hırsızlıkta iki yıllık temel cezadan teşebbüs nedeniyle yarı oranında, ardından takdiri indirim yapılmış; iş yeri dokunulmazlığını ihlalde altı aylık temel ceza birlikte işlenme nedeniyle bir kat artırılmıştır.

2.CD E.2023/20890 K.2024/2344 Kanun Yararına Bozma

Eylemin gece vakti gerçekleşmediğinin kabul edilmesi gereken durumda, konut dokunulmazlığını ihlal suçunda 5237 sayılı Kanun'un 116/4. maddesinin uygulanarak cezanın artırılması Kanun'a aykırılık oluşturur.

Detaylı özeti gör

Gece vakti değerlendirmesi dosyadaki deliller birlikte ele alınarak yapılmıştır. Şikâyetçilerin suç saatini bilmemesi, hükümlülerin eylemi sabah 07.30 ile 08.00 arasında gerçekleştirdiklerini söylemesi ve binadan yaklaşık 07.50'de çıktıklarının belirlenmesi dikkate alınmıştır. Suç tarihinde güneşin 06.08'de doğduğu ve gece vaktinin 05.08'de sona erdiği de gözetildiğinde, suçların gece sayılan zaman diliminde işlendiğini gösteren delil bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna rağmen hırsızlıkta m.143, konut dokunulmazlığının ihlalinde m.116/4 uygulanarak fazla ceza tayin edilmesi kanuna aykırı görülmüştür. Kanun yararına bozma istemi kabul edilmiş, aynı mahkemenin iki kararı birlikte bozulmuştur. Bozma nedeni daha hafif cezayı gerektirdiği için cezalar CMK m.309/4-d uyarınca Yargıtayca yeniden belirlenmiş; konut dokunulmazlığında temel ceza m.116/1 üzerinden kurulmuş, birden çok kişiyle birlikte işlenme nedeniyle bir kat artırılmış ve ardından takdiri indirim uygulanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi E. 2018/1925 K. 2018/1648 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Bu olayda BAM, hırsızlık amacıyla akşam saat 20.00 sıralarında kapatılmış işyerine girilmesini TCK m.116/4 kapsamında gece vakti işyeri dokunulmazlığının ihlali saymış; iddianamedeki nitelendirmeden ayrılan bu fıkra için sanığa önce ek savunma hakkı tanınmasını gerekli bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi, sanığın bir pasajda bulunan ve akşamüstü kilitlenerek kapatılan işyerine saat 20.00 sıralarında girip duvardaki televizyonu çalmasını incelemiştir. İddianamede işyeri dokunulmazlığının ihlali m.116/2 kapsamında gösterilmiş, ilk derece mahkemesi ise ek savunma hakkı vermeden m.116/4'ü uygulamıştır. Daire, hırsızlık hükmüne yönelik istinafı ayrı dosyada esastan reddetmiş, işyeri dokunulmazlığı yönünden dosyayı ayırarak davayı yeniden görmüştür. CMK m.226 uyarınca m.116/4 yönünden ek savunma hakkı tanımış, sanık süre istemeyip önceki savunmalarını tekrarlamıştır. Güvenlik kamerası kayıtları ve sanığın samimi ikrarı karşısında eylemin sabit olduğunu, gece vakti işyeri dokunulmazlığının ihlali olarak doğru nitelendirildiğini ve ek savunmadan sonra bu fıkraya göre cezalandırmaya engel kalmadığını belirtmiştir. 2 Ekim 2018 tarihli kararda istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.