Resmi Metin
Siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi
Madde 114- (1) Bir kimseye karşı;
- a) Bir siyasi partiye üye olmaya veya olmamaya, siyasi partinin faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, siyasi partiden veya siyasi parti yönetimindeki görevinden ayrılmaya,
- b) Seçim yoluyla gelinen bir kamu görevine aday olmamaya veya seçildiği görevden ayrılmaya,
Zorlamak amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir siyasi partinin faaliyetlerinin engellenmesi halinde, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TCK m.114, bireyin siyasi yaşama katılımına ilişkin tercihlerinin baskı altına alınmasını cezalandırır. Maddenin ilk fıkrasına göre bir kimseyi; bir siyasi partiye üye olmaya veya olmamaya, partinin faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, partiden ya da parti yönetimindeki görevinden ayrılmaya, yahut seçim yoluyla gelinen bir kamu görevine aday olmamaya veya seçildiği görevden ayrılmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanılması suç oluşturur. İkinci fıkrada ise cebir veya tehditle ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir siyasi partinin faaliyetlerinin engellenmesi ayrı bir hal olarak düzenlenir. Korunan hukuki değer, kişinin iradesini serbestçe kullanarak siyasi haklardan yararlanabilmesi ve siyasi örgütlenmenin bozulmadan işlemesidir.
Zorlama biçimindeki temel halde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir; bir siyasi partinin faaliyetlerinin engellenmesi halinde ise ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. TCK m.119 uyarınca fiilin silahla, failin kendisini tanınmayacak hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle, birden fazla kişiyle birlikte, suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak veya kamu görevinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi halinde verilecek ceza bir kat artırılır. Aynı hüküm gereğince, eylem sırasında kasten yaralamanın ağırlaşmış neticelerinin doğması durumunda ayrıca kasten yaralama hükümleri uygulanır. Madde şikâyet koşuluna yer vermediğinden suç re’sen soruşturulur ve kovuşturulur.
Gerekçe
Madde metninde, siyasî hakların kullanılmasını engelleme fiillerinin bazıları suç olarak tanımlanmıştır. Söz konusu suç tanımında çeşitli seçimlik hareketlere yer verilmiştir. Bu hareketlerin suç olarak tanımlanmasıyla, kişilerin siyasî hak ve hürriyetleri güvence altına alınmak istenmiştir. Maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre, bir kimseye karşı cebir veya tehdit kullanılarak, bir siyasî partiye üye olmaya veya olmamaya, siyasî partinin faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya ya da siyasî partiden veya siyasî parti yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlanması, suç oluşturmaktadır. Bu suçun tamamlanmış şekline göre cezaya hükmedilebilmesi için, cebir veya tehdide maruz kalan kişinin siyasî partiye üye olması veya olmaktan vazgeçmesi, siyasî partinin faaliyetlerine katılması veya katılmaktan vazgeçmesi ya da siyasî partiden veya siyasî parti yönetimindeki görevinden ayrılması gerekmemektedir. Bu amaçlarla, kişiye karşı cebir veya tehdit kullanılması, söz konusu suç tamamlanmış gibi cezalandırılabilmek için yeterlidir. Bu bakımdan söz konusu suç, bir teşebbüs suçu niteliği taşımaktadır. Birinci fıkranın (b) bendinde, bir kimseye karşı cebir veya tehdit kullanılarak, seçim yoluyla gelinen bir kamu görevine aday olmamaya veya seçildiği görevden ayrılmaya zorlanması, suç olarak tanımlanmıştır. Bu bentte tanımlanan seçimlik hareket açısından da söz konusu suç, bir teşebbüs suçu niteliği taşımaktadır. Bu itibarla, söz konusu suçun tamamlanmış şekline göre cezaya hükmedilebilmesi için, cebir veya tehdide maruz kalan kişinin bu nedenle seçim yoluyla gelinen bir kamu görevine aday olmaktan vazgeçmesi veya seçildiği görevi bırakması gerekmemektedir. Maddenin ikinci fıkrasında cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir siyasî partinin faaliyetlerinin engellenmesi ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu fıkra hükmüyle, siyasî hakların toplu olarak kullanılmasının engellenmesi ceza yaptırımı altına alınmıştır. Bir siyasî partinin faaliyetlerinin cebir veya tehditle ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmiş olması hâlinde, suç tamamlanmış olur.