İçeriğe geç

TCK Madde 108 Cebir

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 108, Bir şeyi yapması veya yapmaması ya da kendisinin yapmasına müsaade etmesi için bir kişiye karşı cebir kullanılması halinde, kasten yaralama suçundan verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılarak hükmolunur.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 108 - Cebir

Resmi Metin

Cebir

Madde 108- Bir şeyi yapması veya yapmaması ya da kendisinin yapmasına müsaade etmesi için bir kişiye karşı cebir kullanılması halinde, kasten yaralama suçundan verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılarak hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.108, bir kişiyi bir şeyi yapmaya, yapmamaya ya da kendisinin bir şey yapmasına katlanmaya zorlamak amacıyla o kişiye karşı cebir kullanılmasını, yani bedene yönelik zorlayıcı güç uygulanmasını yaptırıma bağlar. Suçun maddi unsuru, mağdurun iradesini bu yönde bükmek için fiziksel gücün kullanılmasıdır; failin bu gücü belirli bir davranışa yöneltme amacıyla, yani kasten hareket etmesi manevi unsuru oluşturur. Hüküm, cebir için bağımsız bir ceza öngörmemesi bakımından dikkat çeker; çünkü fiil, doğrudan kasten yaralama suçuna bağlanarak cezalandırılır. Böylece cebir, kişinin karar verme ve davranış özgürlüğünü koruyan, ancak yaptırımı yaralama fiiline dayandıran özel bir düzenleme niteliği taşır.

Cezaya ilişkin olarak madde, bağımsız bir hapis süresi belirlemek yerine, kasten yaralama suçundan verilecek cezanın üçte biri ile yarısı oranında artırılarak hükmolunmasını öngörür. Dolayısıyla ceza, somut olayda yaralamanın ağırlığına göre saptanan temel cezanın bu oranda yükseltilmesiyle belirlenir. Suç, şikayete bağlı tutulmadığından soruşturulması ve kovuşturulması re’sen yürütülür.

Gerekçe

Madde metninde cebir kullanma suçu tanımlanmıştır. Cebir kullanma suçu, aynı zamanda kasten yaralama suçunu oluşturmaktadır. Ancak, kasten yaralama suçundan farklı olarak, bir şeyi yapması veya yapmaması ya da bir şeyin yapılmasına müsaade etmesi için kişiye karşı cebir tatbik edilmektedir. Latince karşılığı “vis compulsiva” olan cebir, kişiye karşı fiziki güç kullanmak suretiyle, onun veya bir üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî bir etki meydana getirilmesidir. Cebre maruz kalan kişi, bu fiziki gücün meydana getirdiği acının etkisiyle belli bir davranışta bulunmaya zorlanmaktadır. Cebir hâlinde kişi bir acı hissetmektedir ve bu acının etkisiyle belli bir davranışı gerçekleştirmeye zorlanmaktadır. Buna karşılık, tehdit hâlinde, kişi bir tecavüzün, kötülüğün ileride meydana geleceği bildirilerek korkutulmaktadır. Bu düzenlemede, cebir kullanma suçuyla ilgili olarak öngörülen ceza, kasten yaralama suçundan dolayı verilecek cezanın belli bir oranda artırılmasından ibarettir.

TCK m.108 ile İlgili Yargıtay Kararları

8 karar gösteriliyor.

CGK E.2022/98 K.2023/15 İtirazın Reddi

Çeşitli suçlarda unsur veya daha ağır cezayı gerektiren hâl olarak yer alan cebir, TCK'nın 108. maddesinde ayrıca bağımsız suç şeklinde düzenlenmiştir; madde gerekçesi cebri, kişiye karşı fiziki güç kullanılarak onun veya üçüncü bir kimsenin irade ve davranışları üzerinde zecrî etki meydana getirilmesi olarak tanımlar. Mağdurun irade oluşturma ve iradi hareket serbestisini ihlale elverişli fiziki kuvvet kullanılması suçun oluşması için yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Cebir kavramı, çocuğun cinsel istismarına ilişkin nitelikli hâl bağlamında ele alınmıştır. Maddenin dördüncü fıkrası istismarın cebir veya tehditle gerçekleştirilmesini cezayı artıran hâl saymakla birlikte, bu hükmün uygulanabilmesi için cebrin en fazla kasten yaralama suçunun temel şeklini oluşturacak düzeyde kalması gerekir. Cebir ve şiddet yaralamanın ağır neticelerine yol açmışsa, aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca nitelikli hâlin yanında ayrıca kasten yaralama hükümleri de uygulanır. Gerekçe cebrin işleyişini de gösterir: kişiye yönelen fiziki güç, doğurduğu acı yoluyla mağduru belli bir davranışa zorlamaktadır. Karar bu çerçeveyi ceza muhakemesinin ispat ölçütüyle tamamlar: mahkûmiyet ancak suçun hiçbir şüpheye yer bırakmayacak kesinlikte ispatına dayanabilir, aydınlatılamamış olay ve iddialar sanık aleyhine yorumlanamaz.

CGK E.2020/296 K.2022/563 İtirazın Reddi

TCK'nın 108. maddesinin gerekçesi cebri, kişinin ya da üçüncü bir kimsenin irade ve davranışları üzerinde zecrî etki doğuracak biçimde kişiye karşı fiziki güç uygulanması olarak açıklamaktadır.

Detaylı özeti gör

Cebir, tehditle karşılaştırılarak açıklanmıştır. Bir kimseye zarara veya kötülüğe uğratılacağının bildirilmesi olan tehdit; söz, yazı ya da herhangi bir işaretle işlenebilir ve bildirimin mağdurun bilgisine ulaşması yeterlidir. Tehdidin korku ve endişe yaratmaya objektif olarak elverişli olması yeterli görülmüş, mağdurun iç huzurunun gerçekten bozulup bozulmadığının ayrıca araştırılması aranmamıştır. Cebir ise bu manevi baskıdan ayrılır ve kişiye yönelen fiziki güç kullanımını gerektirir. Karar, etkin pişmanlık kavramını da suç teorisi içindeki yerine oturtur: failin suçtan sonra herhangi bir dış etken bulunmaksızın kendi hür iradesiyle neticeyi ortadan kaldırmaya yönelen davranışı etkin pişmanlıktır. Haksızlık ve kusur isnadının dışında kalan bu tür hususlar suçun unsurları dışındaki hâller başlığında toplanmakta; etkin pişmanlık da cezayı kaldıran ya da cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler arasında yer almaktadır.

CGK E.2019/612 K.2022/341

TCK'nın 108. maddesinde suç olarak düzenlenen cebir, madde gerekçesinde kişiye fiziki güç uygulanarak onun veya üçüncü bir kişinin irade ve davranışları üzerinde zecrî etki oluşturulması biçiminde tanımlanmıştır.

Detaylı özeti gör

Hukuka aykırılığın, hukuk düzeninin izin vermediği hâlleri ifade ettiği açıklandıktan sonra cebir tehditle karşılaştırılmış ve iştirak kurallarına geçilmiştir. TCK m.37'nin birinci fıkrasındaki düzenlemeye göre kanuni tanımdaki fiilin birden çok suç ortağınca iştirak hâlinde gerçekleştirilmesi müşterek faillik doğurur; bunun için failler arasında birlikte suç işleme kararının bulunması ve suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Ortak hâkimiyet kurulduğu için her suç ortağı fail konumundadır; bunun kurulup kurulmadığı ise suç ortaklarının icrada üstlendikleri roller ve katkılarının taşıdığı önem gözetilerek saptanır. Karar değerlendirmenin yöntemini de göstermektedir: kişinin eyleminin suça katılma düzeyi, tek bir aşamadaki duruma bakılarak değil; kararın alınış ve icra ediliş biçimi ile olay öncesi, sırası ve sonrasındaki davranışların tüm delillerle birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

CGK E.2020/371 K.2020/478 Direnme Yerinde

TCK'nın 108. maddesinin gerekçesi cebri, kişiye fiziki güç uygulanarak onun ya da üçüncü bir kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zecrî etki meydana getirilmesi şeklinde tarif eder. Mağdurun irade oluşturma ve iradi hareket serbestisini ihlale elverişli fiziki kuvvet kullanılması, cebrin oluşması bakımından yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Cebir, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun nitelikli hâli bakımından tanımlanmış; ardından temel suçun yapısı açıklanmıştır. Madde gerekçesi, korunan hukuki değeri kişilerin kendi arzu ve iradeleri çerçevesinde hareket edebilme hürriyeti olarak belirlemektedir. Suçun maddi unsuru kişinin özgürlüğünden yoksun bırakılması olup fiil, failin doğrudan ya da dolaylı hareketleriyle ve çeşitli araçlarla işlenebilir. Kanun yalnızca bir yere gitme veya bir yerde kalma hürriyetinden yoksun bırakmaktan söz ettiği, işleniş biçimi ile yer, zaman ve süre yönünden sınırlama getirmediği için suç her zaman ve her yerde işlenebilir; mağdurun bir yere kapatılmış olması şart değildir, aleni bir yerde tutma dahi diğer unsurlar varsa suçu oluşturur. Kesintisiz nitelik taşıdığından suçun tamamlanma anı ile bitme anı birbirinden ayrılır. Cebir yönünden ise iradenin oluşumunu ve iradi hareketi engellemeye elverişli fiziki kuvvet kullanımı yeterli sayılmıştır.

CGK E.2018/3 K.2020/454 İtirazın Reddi

TCK m.108'in gerekçesi, cebri; fiziki gücün bir kişiye karşı kullanılarak o kişinin veya üçüncü bir kimsenin iradesi ve davranışları üzerinde zorlayıcı etki yaratması şeklinde tanımlar.

Detaylı özeti gör

Cebir tanımına geçilmeden önce, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun süre ve manevi unsur boyutları açıklanmıştır. Sürenin çok kısa olup olmadığı ile eylemin suç niteliği, hareketin ağırlığı, önemi ve ciddiyeti birlikte değerlendirilerek hâkimce belirlenir; netice, mağdurun bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün kaldırılmasıdır. Suçun manevi unsuru, failin mağduru şahsi özgürlüğünden yoksun bırakmaya yönelik hareketleri bilmesi ve istemesi, yani genel kasttır; kanunun metni ve ruhundan anlaşıldığı üzere temel şeklin oluşumu için saik, yani özel kast aranmamış, bu görüş öğretide ve süreklilik gösteren yargısal kararlarda benimsenmiştir. Ayrıca ihlalin hukuka aykırı olması, yani eylemde hukuka uygunluk nedenlerinin bulunmaması zorunlu görülmüştür. Bu çerçevede tehdit ile cebir ayrıştırılmış; tehdidin mağdurun iç huzurunu bozmaya ve korku yaratmaya objektif olarak elverişli olmasının yeterli sayıldığı, cebrin ise kişiye yönelen fiziki güç kullanımını gerektirdiği belirtilmiştir.

Diğer kararlar (3)
CGK E.2018/595 K.2020/378

TCK m.108'in gerekçesi cebri, fiziki gücün bir kişiye yöneltilerek onun veya üçüncü kişinin iradesi ve davranışları üzerinde zorlayıcı etki yaratması biçiminde tanımlar. Mağdurun irade oluşturma ve iradi hareket serbestisini ihlal edebilecek nitelikte kuvvet kullanılması, cebir unsurunun gerçekleşmesi için yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Cebir, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâli çerçevesinde önce tehditten ayrıştırılmıştır. Tehdit, gerçekleştirileceği bildirilen haksızlığın mağdurun bilgisine ulaştırılmasıyla oluşur; bildirim sözün yanı sıra yazı, resim, şekil veya işaretle de yapılabilir. Tehdidin korku ve endişe yaratmaya objektif olarak elverişli olması yeterlidir, mağdurun gerçekten korkup korkmadığının ayrıca araştırılması gerekmez; aranan, failin korkutma amacıyla hareket etmesidir. Cebir ise manevi baskıyla yetinmez, fiziki güç kullanımını gerektirir ve mağdur bu gücün doğurduğu acının etkisiyle belli bir davranışa zorlanır. Asıl suç yönünden ise fiilin kapalı ya da açık alanda, kısa ya da uzun süreli gerçekleşmesinin önem taşımadığı, mağdurun bir yere kapatılması aranmaksızın aleni bir yerde tutmanın dahi diğer unsurlar varsa suçu oluşturacağı vurgulanmıştır.

CGK E.2016/1137 K.2018/385 İtirazın Reddi

Cebrin kişiye karşı yöneltilmesi gerektiği, hem cebir suçunu düzenleyen TCK'nın 108. maddesinde hem de bu maddenin gerekçesinde açıkça belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Cebrin kime yönelmesi gerektiği sorusu, konut dokunulmazlığını ihlal suçunun nitelikli hâli üzerinden çözülmüştür. TCK m.116'nın dördüncü fıkrası bakımından cebrin konutta bulunan herhangi bir kişiye yöneltilmesi yeterli sayılmış; rıza açıklamaya yetkili kişiye karşı kullanılması zorunlu görülmemiştir. Buna karşılık cebir ile ihlal arasında nedensellik bağı bulunmalı, yani cebir konuta, iş yerine ya da eklentilerine girmek veya buralardan çıkmamak amacına yönelmiş bir araç olarak kullanılmış olmalıdır. Kararın pratik sonucu, cebrin eşyaya yöneldiği hâllere ilişkindir: failin kapıyı kırarak eve girmesi örneğinde bu nitelikli hâl uygulanmaz, koşulları varsa mala zarar verme suçundan cezaya hükmedilir. Gerekçe içtima sonucunu da gösterir: kullanılan cebir basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçünün ötesinde bir etki doğurmuşsa hem konut dokunulmazlığını ihlal hem kasten yaralama suçundan ayrı ayrı cezaya hükmolunur ve bu kabul TCK m.119'un ikinci fıkrasıyla uyum içindedir.

CGK E.2016/335 K.2016/419 Direnme Hükmünün Bozulması

Çeşitli suç tiplerinde unsur veya daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâl niteliği taşıyan cebir, TCK'nın 108. maddesinde ayrıca bağımsız bir suç olarak düzenlenmiş; gerekçede kişiye fiziki güç uygulanarak onun ya da üçüncü kişinin irade ve davranışları üzerinde zecrî etki kurulması şeklinde tanımlanmıştır. Mağdurun irade oluşturma ve iradi hareket serbestisini ihlale elverişli fiziki kuvvet kullanılması, cebrin meydana gelmesi için yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Cebrin nitelikli cinsel istismar suçundaki uygulanışı açıklanmıştır. Uyuşmazlıkla ilgili dördüncü fıkrada istismarın cebir veya tehditle gerçekleştirilmesi cezayı artıran nitelikli hâl sayılmış, ancak cebrin en fazla kasten yaralamanın temel şeklini oluşturacak düzeyde kalması aranmıştır; cebir ve şiddet yaralamanın ağır neticelerine yol açarsa beşinci fıkra uyarınca kasten yaralama hükümlerinin ayrıca uygulanacağı belirtilmiştir. Cebre maruz kalan kişinin, bu fiziki gücün doğurduğu acının etkisiyle belli bir davranışta bulunmaya zorlandığı vurgulanmıştır. Somut olayda, suç tarihinde dokuz yaşının içinde bulunan ve sanıkla arasında akrabalık bağı olan mağdurenin sözlü karşı koymasına rağmen sanığın fiziki güç kullanarak direncini kırdığı saptanmış, istismarın cebirle işlendiği kabul edilmiştir. Bu nedenle suçun cebir kullanılmaksızın işlendiğine dair yerel mahkeme direnme hükmü dosya kapsamına uygun görülmemiş, bozulması gerekmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.