İçeriğe geç

TCK Madde 28 Cebir ve şiddet, korkutma ve tehdit

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 28, Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 28 - Cebir ve şiddet, korkutma ve tehdit

Resmi Metin

Cebir ve şiddet, korkutma ve tehdit

Madde 28- Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işleyen kimseye ceza verilmez. Bu gibi hallerde cebir ve şiddet, korkutma ve tehdidi kullanan kişi suçun faili sayılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.28, cebir ve şiddet ya da ağır tehdit altında suç işleyen kişinin ceza sorumluluğunu düzenler. Çözdüğü pratik soru şudur: fiili bizzat gerçekleştiren mi, yoksa onu buna zorlayan mı cezalandırılır. Temel kural, kişinin karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı bir cebir ve şiddet ya da muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç işlemesi halinde kendisine ceza verilmemesi, bu durumda cebir ve şiddeti veya korkutma ve tehdidi kullanan kişinin suçun faili sayılmasıdır.

Maddenin sınırı, baskının niteliğindedir: yalnız karşı konulamaz düzeydeki cebir ile muhakkak ve ağır tehdit bu hükmü işletir, bu eşiğin altında kalan etki kapsam dışıdır. Sonraki suç yorumlarında bu ilke, failin kusuru ve iradesi değerlendirilirken uygulanır; fiili gerçekleştiren kişi bu ağırlıkta bir baskı altındaysa ona ceza verilmez ve sorumluluk cebir veya tehdidi kullanana geçer. TCK m.34 ile birlikte, ceza sorumluluğunu ortadan kaldıran halleri gösterir.

Gerekçe

Yapılan değişiklikle, madde başlığında ve metninde yer alan “ikrah” sözcüğü yerine, korkutma sözcüğü konulmuştur.

TCK m.28 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

CGK E.2018/298 K.2020/499

Cebir, şiddet, korkutma veya tehdit altında suç oluşturan fiili gerçekleştiren kişinin iradesi etkilendiği için ondan başka türlü davranması beklenemez. Korkutma ve tehdidin kusurluluğu kaldırabilmesi, bunların konusu ile işlenen suç arasında orantı bulunmasını ve muhakkak, ağır nitelik taşımalarını gerektirir; yaratılan korkunun kişiyi istenen haksızlığa mecbur bırakacak boyutta olup olmadığı somut olayın kendine özgü koşulları içinde belirlenir.

Detaylı özeti gör

TCK m.28 tartışmasından önce karar, yalan tanıklıkta etkin pişmanlığın kapsamını ele almıştır. Kurula göre hükmü yalnız aleyhe beyanla sınırlamak, lehe beyandan dönüp gerçeğin ortaya çıkmasını sağlayan tanığı kapsam dışında bırakır ve eşitlik ilkesiyle bağdaşmaz. m.28'in metninde iki sonuç öne çıkarılmıştır: cezasızlık doğuran hâller ile bu hâllerde cebir, şiddet, korkutma veya tehdidi kullanan kişinin suçun faili sayılması. Cebir ve tehdit de birbirinden ayrılmıştır. Tehditte kişi, ileride bir kötülük yapılacağı bildirilerek korkutulur ve belli bir davranışa zorlanır; baskı fiziki değil manevidir ve kişinin iç özgürlüğüne yönelir. Kurul orantı ölçütünü belirledikten sonra kıyas ve yorum sorununa geçmiştir. Çözümde, suç ve ceza içeren hükümlerde kıyası ve kıyas sonucuna varacak geniş yorumu yasaklayan kanunilik kuralına dayanılmıştır.

CGK E.2017/1104 K.2019/137 İtirazın Reddi

TCK m.28 gereğince, bir terör örgütüne veya teröriste para ya da parayla temsil edilebilen ekonomik değer vermeye, karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet yahut muhakkak ve ağır korkutma veya tehdit sonucu zorlanan kişi cezalandırılamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.28'i terörizmin finansmanı suçunun manevi unsuruyla bağlantılı olarak uygulamış ve önce finansman suçunun çerçevesini çizmiştir. Fon sağlama, failin kendisine veya başkasına ait malvarlığındaki ekonomik değeri örgüte aktarmasını ya da finansmanda kullanılacak fonu temine yönelik her faaliyeti kapsar. Fon toplama ise başkalarından elde edilen fonların örgüte aktarılmasına aracılık etmektir. Her iki hareket bölünebilir olduğundan teşebbüs mümkündür. Fonun tutarı ve hangi yöntemle sağlandığı suçun oluşumunu etkilemez; ancak davranışlar belirli bir yoğunluk ve sürekliliğe ulaşırsa, diğer koşullar da bulunduğunda fiil silahlı terör örgütü üyeliğine dönüşebilir. Manevi unsur bilme ve isteme biçimindeki kasttır. Kurul bu noktada m.28/1'in gözetilmesi gerektiğini belirterek, cebir veya ağır tehdit altında ekonomik değer veren kişinin cezalandırılamayacağı sonucuna varmıştır.

CGK E.2019/656 K.2021/324

TCK m.28, karşı koyamayacağı cebrin etkisiyle suç işleyen kişiyi bu fiilden sorumlu tutmaz. Bir başkasına cebir uygulayarak suç işleten ise işlenen suç bakımından dolaylı fail sıfatıyla sorumludur.

Detaylı özeti gör

TCK m.28'e ilişkin değerlendirme, devlet güvenliğine ait bilgilerin siyasal veya askerî casusluk amacıyla temin edilmesi suçu incelenirken yapılmıştır. Bu suç için genel kast yeterli değildir; failin bilgiyi casusluk amacıyla elde etmeye yönelik özel maksadı da bulunmalıdır. Şeklî nitelikteki suçun tamamlanması zararın doğmasına bağlı değildir: fail bilgiyi öğrendiği anda yakalansa da suç tamamlanır, hareket bölünebiliyorsa teşebbüs mümkün olur. İkinci fıkrada fiilin savaş hâlindeki bir devlet yararına veya savaş sırasında işlenmesi ile savaş hazırlıklarını ya da askerî hareketleri tehlikeye sokması ağırlaştırıcı nedenlerdir. Karar iştirak yönünden üç durumu ayırmıştır. Cebir kullanarak başkasına suç işleten kişi dolaylı faildir; cebrin etkisiyle suçu işleyen m.28 gereğince sorumlu tutulmaz; azmettiren ise işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır.

CGK E.2017/691 K.2019/202 İtirazın Reddi

Bir terör örgütüne veya teröriste para ya da değeri parayla temsil edilebilen ekonomik değer veren kişi, bunu karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet yahut muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit altında yapmışsa TCK m.28 uyarınca cezalandırılamaz.

Detaylı özeti gör

TCK m.28'in manevi unsur bakımından değerlendirilmesinin ardından karar, terörizmin finansmanı suçunun failini ve nitelikli hâllerini açıklamıştır. Kurula göre bu suç, silahlı terör örgütüne yardım etmenin özel bir görünümüdür. Bu nedenle fail, örgütün kurucusu, yöneticisi veya üyesi olmayan herhangi bir gerçek kişi olabilir. Suçun kamu görevlisi tarafından, görevin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak işlenmesi nitelikli hâl oluşturur; fiil bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse o tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine hükmedilir. Yabancı bir devlet ya da uluslararası kuruluş aleyhine işlenen suçta soruşturma ve kovuşturma Adalet Bakanının talebine bağlıdır. Terörle Mücadele Kanunu'nun soruşturma, kovuşturma ve infaza ilişkin hükümleri de bu suç bakımından uygulanır.

CGK E.2018/437 K.2019/203 İtirazın Reddi

Failin kusurluluğunun ortadan kalkması için korkutma ve tehdidin konusu ile işlenen suç orantılı olmalı; korkutma ve tehdit muhakkak ve ağır nitelik taşımalıdır. Terör örgütüne veya mensuplarına erzak, yaşam malzemesi ya da para temin etme fiili TCK m.28 yönünden incelenirken korkutma veya tehdidin zamanı ve yeri, doğurduğu korkutucu etkinin ağırlığı, failin bu etkiden kurtulma olanağı ve etkinin fiilin işlendiği ana kadar devam edip etmediği saptanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.28'in ölçütlerini somut olaya uygulamıştır. Köyde yaşayan sanıktan iki örgüt mensubu gübre ve yiyecek istemiş; sanık önce reddettiği talebi tehdit üzerine kabul etmiş, verilen parayla ilçe merkezinden aldığı malzemeyi bir gün sonra belirtilen yere bırakmıştır. Kurul, tehdidin başlangıçta ağır ve korkutucu bir etki yaratabileceğini kabul etmekle birlikte, tehditten sonra örgüt mensuplarının evden ayrılmasını ve teslimden önce bir günlük sürenin geçmesini dikkate almıştır. Sanık bu arada ilçe merkezine giderek ihbarda bulunma ve faillerin yakalanmasını sağlama imkânı bulduğu hâlde bunu yapmamış, olaydan sonra da ihbarda bulunmamıştır. Bu nedenle tehdidin korkutucu etkisinin teslim anına kadar sürmediği, sanığın geçici de olsa etkiden kurtulduğu sonucuna varılmıştır. Böylece belirleyici ölçütün tehdidin salt varlığı değil, etkisinin fiil anında devam etmesi olduğu gösterilmiştir.

Diğer kararlar (1)
CGK E.2017/692 K.2018/41 İtirazın Reddi

Terörizmin finansmanı suçunun manevi unsuru değerlendirilirken TCK m.28/1'deki cebir, şiddet, korkutma ve tehdide ilişkin düzenleme göz önünde bulundurulmalıdır. Karşı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir ve şiddet ya da muhakkak ve ağır korkutma veya tehdit nedeniyle bir terör örgütüne veya teröriste para yahut değeri parayla temsil edilebilen ekonomik değer veren kişiye TCK m.28 uyarınca ceza verilemez.

Detaylı özeti gör

TCK m.28'e gönderme, terörizmin finansmanı suçunun manevi unsuru incelenirken yapılmıştır; karar daha önce iştirak ve içtima ilişkisini açıklamıştır. Belirli bir terör suçunun işlenmesi amacıyla örgüt mensubuna finans sağlayan kişi, finansman suçunun yanı sıra, işlenmesini amaçladığı suça azmettirmeden de cezalandırılır. Fon sağlama ile fon toplama ayrı hareketlerdir ve ikisi de bölünebildiği için teşebbüse elverişlidir. Manevi unsurun kast olduğu belirlendikten sonra m.28/1'in de gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Karar daha sonra örgüt mensuplarına erzak, yaşam malzemesi ve para temin etmenin hukuki niteliğini ele almıştır. Yerleşik uygulamaya göre örgüt mensubunu geçici barındırmak, evde yemek vermek veya örgütün verdiği parayla listedeki malzemeleri satın almak fon sağlama değildir; bu davranışlar örgüte yardım hükümleri kapsamında değerlendirilir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.