İçeriğe geç

TCK Madde 6 Tanımlar

Özet 1 fıkra · ~4 dk okuma

TCK 6, ceza kanunlarının uygulanmasında vatandaş, çocuk, kamu görevlisi, yargı görevi yapan, gece vakti, silah, basın ve yayın yolu ile, itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi ve örgüt mensubu suçlu deyimlerini tanımlar.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 6 - Tanımlar

Resmi Metin

Tanımlar

Madde 6- Ceza kanunlarının uygulanmasında;

  1. a) Vatandaş deyiminden; fiili işlediği sırada Türk vatandaşı olan kişi,
  2. b) Çocuk deyiminden; henüz onsekiz yaşını doldurmamış kişi,
  3. c) Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi,
  4. d) Yargı görevi yapan deyiminden; yüksek mahkemeler, adlî ve idarî mahkemeler üye ve hakimleri ile Cumhuriyet savcısı ve avukatlar,
  5. e) Gece vakti deyiminden; güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi,
  6. f) Silah deyiminden; 1. Ateşli silahlar, 2. Patlayıcı maddeler, 3. Saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet, 4. Saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler, 5. Yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler,
  7. g) Basın ve yayın yolu ile deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar,
  8. h) İtiyadi suçlu deyiminden; kasıtlı bir suçun temel şeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişi,
  9. i) Suçu meslek edinen kişi deyiminden; kısmen de olsa geçimini suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişi,
  10. j) Örgüt mensubu suçlu deyiminden; bir suç örgütünü kuran, yöneten, örgüte katılan veya örgüt adına diğerleriyle birlikte veya tek başına suç işleyen kişi,

anlaşılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 8 Temmuz 2018)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 8 Temmuz 2018 Ceza kanunlarının uygulanmasında;
    a) Vatandaş deyiminden; fiili işlediği sırada Türk vatandaşı olan kişi,
    b) Çocuk deyiminden; henüz onsekiz yaşını doldurmamış kişi,
    c) Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi,
    d) Yargı görevi yapan deyiminden; yüksek mahkemeler ve adlî, idarî ve askerî mahkemeler üye ve hakimleri ile Cumhuriyet savcısı ve avukatlar,
    e) Gece vakti deyiminden; güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi,
    f) Silah deyiminden;
    1. Ateşli silahlar,
    2. Patlayıcı maddeler,
    3. Saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet,
    4. Saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler,
    5. Yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler,
    g) Basın ve yayın yolu ile deyiminden; her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar,
    h) İtiyadi suçlu deyiminden; kasıtlı bir suçun temel şeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişi,
    i) Suçu meslek edinen kişi deyiminden; kısmen de olsa geçimini suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişi,
    j) Örgüt mensubu suçlu deyiminden; bir suç örgütünü kuran, yöneten, örgüte katılan veya örgüt adına diğerleriyle birlikte veya tek başına suç işleyen kişi,
    Anlaşılır.
    Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 9 Temmuz 2018'de 700 s. KHK m.156 ile değiştirildi (RG 7/7/2018, S.30471 (2. Mükerrer)). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.6, ceza kanunlarının uygulanmasında sıkça geçen deyimleri tek elde tanımlayan bir yorum ve terim maddesidir; kendisi bir suç ihdas etmez, yalnızca diğer hükümlerin uygulanmasında esas alınacak kavramların içeriğini bağlayıcı biçimde belirler. Buna göre vatandaş deyiminden, fiili işlediği sırada Türk vatandaşı olan kişi; çocuk deyiminden, henüz onsekiz yaşını doldurmamış kişi; kamu görevlisi deyiminden, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi; yargı görevi yapan deyiminden ise yüksek mahkemeler ile adli ve idari mahkemelerin üye ve hakimleri ile Cumhuriyet savcısı ve avukatlar anlaşılır. Gece vakti deyiminden, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresi kastedilir.

Silah deyimi ise beş alt gruba ayrılarak tanımlanır: ateşli silahlar; patlayıcı maddeler; saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici alet; saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen saldırı ve savunmada kullanılmaya elverişli diğer şeyler; yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddeler. Basın ve yayın yolu ile deyiminden, her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayınlar anlaşılır. İtiyadi suçlu deyiminden, kasıtlı bir suçun temel şeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla işleyen kişi; suçu meslek edinen kişi deyiminden, kısmen de olsa geçimini suçtan elde ettiği kazançla sağlamaya alışmış kişi; örgüt mensubu suçlu deyiminden ise bir suç örgütünü kuran, yöneten, örgüte katılan veya örgüt adına diğerleriyle birlikte ya da tek başına suç işleyen kişi kastedilir. Bu tanımlar, ilgili suç ve hükümlerin uygulanmasında ortak ve bağlayıcı ölçüt oluşturur.

Gerekçe

Bu madde metninde, kanunda kullanılan bazı kavramlar tanımlanmaktadır. Ancak, bu maddenin Tasarıdaki sistematiği değiştirilmiştir. Suçta ve cezada kanunilik ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmaması dolayısıyla, “kadın” ve “örgüt” tanımları Tasarı metninden çıkarılmıştır. Tekerrüre ilişkin olarak sistem değişikliği yapıldığı için “Aynı türden suç” tanımı ve ayrıca, tanımlanmasına gerek görülmemesi nedeniyle “Cebir ve şiddet” tanımı metinden çıkarılmıştır. Kişinin vatandaşlığının belirlenmesinde 11.2.1964 tarihli ve 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun esas alınacağını belirten tanım, ceza uygulaması itibarıyla önemli olan hususu belirlemektedir. Böylece suçu işlediği sırada Türk vatandaşı iken sonradan uyruğunu değiştiren kişi suçun unsuru veya kovuşturma koşulu bakımından Türk sayılacağı gibi, suçu işlediği sırada Türk uyruğuna girmiş olan kişi de Türk vatandaşı sayılacaktır. Çifte uyruğu olanlar da, Türk vatandaşı sayılacaklardır. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi hükümleri göz önünde bulundurularak, “Çocuk” deyiminden henüz onsekiz yaşını doldurmamış olan kişilerin anlaşılması gerektiğine dair bir tanıma yer verilmiştir. 765 sayılı Türk Ceza Kanunundaki “memur” tanımının doğurduğu sakıncalan aynen devam ettirecek nitelikte olan tanım, Tasarı metninden çıkanlarak; memur kavramını da kapsayan “kamu görevlisi” tanımına yer verilmiştir. Yapılan yeni tanıma göre, kişinin kamu görevlisi sayılması için aranacak yegane ölçüt, gördüğü işin bir kamusal faaliyet olmasıdır. Bilindiği üzere, kamusal faaliyet, Anayasa ve kanunlarda belirlenmiş olan usullere göre verilmiş olan bir siyasal kararla, bir hizmetin kamu adına yürütülmesidir. Bu faaliyetin yürütülmesine katılan kişilerin maaş, ücret veya sair bir maddî karşılık alıp almamalannın, bu işi sürekli, süreli veya geçici olarak yapmalannın bir önemi bulunmamaktadır. Bu bakımdan, örneğin mesleklerinin icrası bağlamında avukat veya noterin kamu görevlisi olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Keza kişi, bilirkişilik, tercümanlık ve tanıklık faaliyetinin icrası kapsamında bir kamu görev- lisidir. Askerlik görevi yapan kişiler de kamu görevlisidirler. Bu bakımdan örneğin bir suç vakıasına müdahil olan, bir tutuklu veya hükümlünün naklini gerçekleştiren jandarma subay veya erleri de, kamu görevlisidirler. Buna karşılık, kamusal bir faaliyetin yürütülmesinin ihaleye dayalı olarak özel hukuk kişilerince üstlenilmesi durumunda, bu kişilerin kamu görevlisi sayılmayacağı açıktır. Tasarı maddesinde yer alan “Yargı görevi yapan” deyimine ilişkin tanım, avukatları da kapsayacak şekilde değiştirilmiştir. “Gece vakti” ve “silâh” deyimleri, ayrıca açıklamaya gerek bırakmayacak şekilde tanımlanmıştır. “Basın ve yayın yolu ile” deyimine ilişkin tanım, sadece kitle iletişim araçlarını kapsayacak biçimde değiştirilmiştir. Tasarıdaki bireysel iletişimi de içine alacak şekilde ifade edilmiş olan tanımın oluşturduğu sakıncanın giderilmesi için, tanımda değişiklik yapılarak “kitle iletişim araçlan” ifadesine vurgu yapılmıştır. Tasannın 45, 46 ve 47. maddelerinde yer alan “İtiyadı suçlu”, “Suçu meslek edinen kişi” ve “Örgüt mensubu suçlu” deyimlerine ilişkin tanımlar, bu madde kapsamına alınmıştır.

TCK m.6 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

2.CD E.2025/949 K.2025/3298 Kanun Yararına Bozma

TCK m.6/1-e uyarınca gece vakti, güneşin doğmasından bir saat önce sona erer. Fiilin hangi saatte işlendiği kesin biçimde belirlenemiyorsa, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince suçun gündüz vakti işlendiği kabul edilmelidir.

Detaylı özeti gör

Daire, suçların gece vakti işlenip işlenmediğini şikâyetçinin olaydan haberdar edildiği saat, kolluğa yapılan ihbar ve güneşin doğuş zamanı üzerinden belirlemiştir. Şikâyetçi yaklaşık 05.00'te bilgilendirildiğini söylemiş, tutanağa ihbar saati 04.45 olarak geçmiş; yaz saati uygulamasıyla olay yerinde güneşin 05.33'te doğduğu saptanmıştır. TCK m.6/1-e gereğince gece, doğuştan bir saat önce, yani 04.33'te sona ermektedir. Eylemin kesin saati dosyadan çıkarılamadığından şüpheden sanık yararlanır ilkesi uygulanmış ve hırsızlık ile iş yeri dokunulmazlığını ihlal suçlarının gündüz işlendiği kabul edilmiştir. Bu nedenle TCK m.143 ve 116/4'e göre gece vakti artırımı yapılması fazla ceza tayinidir. Öte yandan iş yeri dokunulmazlığının ihlali birden fazla kişiyle birlikte işlendiği hâlde TCK m.119/1-c artırımının uygulanmaması da ayrı bir hukuka aykırılıktır. Kanun yararına bozma istemi iki nedenle kabul edilip karar CMK m.309/3 uyarınca bozulmuş; Daire, m.309/4-d yetkisiyle gece artırımlarını kaldırıp birlikte işleme artırımını gözeterek cezaları yeniden belirlemiştir.

CGK E.2024/56 K.2025/49 Direnme Yerinde

TCK m.6/1-a çocuğu henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişi olarak tanımlasa da kanun koyucu, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bölümünde çocuk kavramını on beş yaşını tamamlamamış olanlar ile on beş yaşını bitirmiş olanlar şeklinde iki ayrı döneme ayırmıştır.

Detaylı özeti gör

Ceza Genel Kurulu, TCK m.6/1-a'nın henüz on sekiz yaşını doldurmamış herkesi çocuk sayan genel tanımı ile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardaki yaş ayrımını birlikte değerlendirmiştir. TCK m.103/1-a bakımından on beş yaşını tamamlamayanlar ile bu yaşı tamamladığı hâlde fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara yönelen her türlü cinsel davranış istismar kapsamındadır; bu grupta rıza sonucu değiştirmez. Aynı fıkranın (b) bendindeki "diğer çocuklar", on beş yaşını bitirmiş fakat on sekiz yaşını tamamlamamış olanlardır. Bu grup yönünden cinsel istismar, yalnız cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı davranışlarla oluşur; kanun koyucu onların rızasına hukukî değer tanımıştır. Kurul, bu iki dönemli sistemi 02.12.2016'da yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun'la oluşan hüküm metni üzerinden açıklamış; 10.06.2014, 12.11.2013 ve 11.03.2008 tarihli Ceza Genel Kurulu kararlarındaki yaklaşımı da sürdürmüştür. Uyuşmazlığın çözümü için ayrıca sarkıntılık kavramının önce 765, ardından 5237 sayılı Kanun dönemindeki görünümünün incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.