HMK Madde 59 - Mecburi dava arkadaşlığı

HMK Madde 59 Mecburi dava arkadaşlığı

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 14.06.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

HMK 59, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kişiyle birlikte kullanılması veya birden fazla kişiye karşı birlikte ileri sürülmesi ve hepsi hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde mecburi dava arkadaşlığı bulunur.

Resmi Metin

Mecburi dava arkadaşlığı

Madde 59- (1) Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, mecburi dava arkadaşlığının hangi hâllerde söz konusu olduğunu tanımlar. Tek fıkradan oluşan hükme göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve uyuşmazlığın tamamı hakkında tek bir hüküm verilmesi gereken hâllerde mecburi dava arkadaşlığı vardır. Böylece bu kurumun ölçütü usul kurallarından değil, doğrudan maddi hukuktan kaynaklanır; davadaki birliktelik, ilgili maddi hukuk ilişkisinin niteliğine bağlanmıştır.

Usul mekaniği yönünden hüküm, hakkın birden fazla kişiyle birlikte kullanılmasını ya da birden fazla kişiye birlikte yöneltilmesini ve tüm bu kişiler hakkında tek hüküm verilmesi zorunluluğunu temel alır. Maddi hukuk tek hüküm verilmesini gerektiriyorsa, bu kişiler davada birlikte yer alır. Madde yalnızca mecburi dava arkadaşlığının varlık koşullarını belirler; bunun davanın yürütülmesine ilişkin sonuçları ve usuli düzeni, kanunun ilgili diğer hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

Gerekçe

Bu maddede, yapılan düzenleme maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığıdır. Burada 1086 sayılı Kanundan farklı olarak maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığından ne anlaşılması gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Buna göre, mecburi dava arkadaşlığı, maddi hukuka göre bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi zorunlu olan hallerde söz konusudur.

İlgili Yargıtay Kararları - HMK m.59 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2024/277 K. 2025/292 14.05.2025 Onama

Mirasçıları arasında terekeye elbirliğiyle malik olmaları nedeniyle zorunlu (mecburi) dava arkadaşlığı bulunduğundan, yargılama sırasında ölen davacının mirasçılarının tamamı davadan haberdar edilerek davaya devam etme iradelerinin belirlenmesi ve taraf teşkilinin sağlanması gerekir (HMK m.59).

Detaylı özeti gör

Karar, yargılama sırasında ölen davacının yerine mirasçılarla devam edilmesinde, terekeye elbirliğiyle maliklik nedeniyle mirasçılar arasında HMK'nın 59. maddesi gereği mecburi dava arkadaşlığı bulunması ve taraf teşkilinin sağlanması meselesini ele almaktadır. Somut olayda, emekli aylığının eksik bağlandığının tespitine ilişkin olarak SGK'ya karşı açılan tespit davasında (İstanbul 21. İş Mahkemesi), davacının 06.02.2017 tarihinde vefatı üzerine davacı vekili 11.04.2017 tarihli dilekçesiyle mirasçılık belgesi ve mirasçılara ait vekaletnameyi sunmuş, mirasçılar davacı sıfatıyla UYAP sistemine kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bir kısım mirasçının katılımıyla hüküm kurulduğu gerekçesiyle kararı bozmuş; mahkeme ise mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlandığı ve devam iradelerinin ortaya konulduğu gerekçesiyle direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, sunulan mirasçılık belgesi ve vekaletname ile mirasçıların davaya katılımının ve devam iradelerinin ortaya konulduğunu, taraf teşkilinde bir eksiklik bulunmadığını belirleyerek direnme kararını usul ve yasaya uygun bulmuş, Özel Daire bozmasının yerinde olmadığı sonucuna varmıştır.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.