Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 109 Kısmi dava
HMK 109, talep konusu bölünebilir nitelikteyse alacağın yalnızca bir kısmı dava edilebilir; açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava açılması, geri kalan kısımdan vazgeçildiği anlamına gelmez.
Resmi Metin
Kısmi dava
Madde 109- (1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.
(3) Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Değişiklik Bilgisi
Bu maddenin metni aşağıdaki değişiklik ile güncel hâline gelmiştir. Madde yürürlüktedir; önceki ilgili metin aşağıda gösterilmiştir.
- Mülga (fıkra) 2. fıkra 6644 s.K. m.4
Mülga edilen önceki fıkra metni - yürürlükte değildir: Talep konusunun miktarı, taraflar arasında tartışmasız veya açıkça belirli ise kısmi dava açılamaz.
Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Bu madde, talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, alacağın ya da hakkın tamamı yerine yalnızca bir kısmının dava yoluyla ileri sürülebilmesine, yani kısmi davaya imkân tanır. Birinci fıkra bölünebilirlik şartını koyarak kısmi davanın temel koşulunu belirler; ikinci fıkra mülga edilmiştir. Üçüncü fıkra ise, dava açılırken talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılmasının geri kalan kısımdan feragat edildiği anlamına gelmediğini düzenleyerek davacının kalan hakkını koruma altına alır.
Usul yönünden, kısmi davanın açılabilmesi talep konusunun bölünebilir olmasına bağlıdır; bölünemeyen bir talepte bu yola gidilemez. Madde, davacının dava dilekçesinde kalan kısımdan açıkça feragat etmesi ile yalnızca bir bölümü dava etmesi arasında ayrım yapar: açık feragat bulunmadıkça, talebin bir kısmının dava edilmesi geri kalanından vazgeçme sonucu doğurmaz; bu hâlde kalan kısım için ayrıca ileri sürme imkânı saklı kalır. Açıkça feragat edildiğinde ise sonuç, fıkrada öngörülen istisnaya göre belirlenir.
Gerekçe
Bu gerekçe 6100 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
Maddenin birinci fıkrasında, kısmi dava kurumunun ne zaman işlerlik kazanabileceği hususu hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme çerçevesinde, talep konusu niteliği itibarıyla bölünebiliyor ise onun sadece bir kısmının dava yoluyla ileri sürülmesi mümkün olacaktır. Alacağın tamamı aynı hukuki ilişkiden doğup, şimdilik sadece bir kesimi dava ediliyorsa kısmi davadan söz etmek gerekecektir. Bu dava çeşidine müracaat edebilmek için, talebin konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olması gerekir.
Maddenin ikinci fıkrasında talep konusunun miktarının taraflar arasında tartışmasız ve açıkça belirli olması durumunda kısmi davanın açılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bununla kısmi dava kurumunun amaç dışı kullanılmasının önüne geçilmek istenmiş, yani sözü edilen halde davacının kısmi dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı kabul edilmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrasında ise dava açılırken fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmamasına ilişkin bir kayda yer verilmemiş olmasının, dava dışı tutulan kesim bakımından feragat edilmesi anlamına gelmeyeceği hususu açıkça hüküm altına alınmış, bu konudaki suskunluğun ileride ek dava açma imkanını ortadan kaldırmayacağına işaret edilmiştir. Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmişse, bu durumda feragat nedeniyle alacak da zaten sona ermiş olacağından ek dava yoluyla ileri sürülmesi mümkün bir alacaktan söz edilemeyecektir.