Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe HMK Madde 161 Dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi
HMK 161, taraflar veya feri müdahil zabıt katibinin gözetiminde dava dosyasını inceleyebilir, ilgili olduğunu ispatlayan kişiler ise hakimin izniyle inceleyebilir; gizli saklanmasına karar verilen belgelerin incelenmesi hakimin açık iznine bağlıdır.
Resmi Metin
Dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi
Madde 161- (1) Zabıt kâtibinin gözetimi altında taraflar veya fer’î müdahil, dava dosyasını inceleyebilir. Dava ile ilgili olanlar da bunu ispatlamak kaydı ve hâkimin izniyle dosyayı inceleyebilir.
(2) Gizli olarak saklanmasına karar verilen belge ve tutanakların incelenebilmesi hâkimin açık iznine bağlıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, dava dosyasının taraflar ve ilgili kişiler tarafından nasıl inceleneceğini düzenler. İlk fıkraya göre dava dosyasını incelemeye doğrudan yetkili olanlar, davanın tarafları ile fer’î müdahildir; bu kişiler dosyayı zabıt kâtibinin gözetimi altında inceleyebilir. Dava ile ilgili olduğunu ileri süren üçüncü kişiler ise dosyayı ancak bu ilgilerini ispatlamak ve hâkimin iznini almak kaydıyla inceleyebilir. İkinci fıkra ise gizli olarak saklanmasına karar verilen belge ve tutanakları ayrı bir rejime bağlar ve bunların incelenmesini hâkimin açık iznine tabi tutar.
Hüküm, inceleme yetkisini kişinin dosyayla olan ilişkisine göre kademelendirir: taraf ve fer’î müdahil için ilgi varsayılırken, davayla ilgili olduğunu söyleyen kişi bu sıfatını önce ispatlamak ve hâkimin iznini almak durumundadır; bu inceleme yine zabıt kâtibinin gözetiminde yapılır. Gizlilik kararı bulunan belge ve tutanaklar bakımından genel inceleme yetkisi yeterli değildir; bu belgelerin incelenebilmesi her hâlde hâkimin vereceği açık izne bağlanmıştır.
Gerekçe
Madde, 1086 sayılı Kanunun 157 nci maddesinin ikinci cümlesine tekabül etmektedir. Davanın tarafları, katılanlar ya da Avukatlık Kanununun açık hükmüne göre avukatlar dosyayı inceleyebilecektir. Dava ile ilgili olduğunu bildiren kişiler ise bunu yaklaşık olarak ispata yarayan delilleri göstermeli ve hakimin iznini almalıdır.
Gizli olarak saklanmasına karar verilen belge ve tutanaklara gelince; 162 nci maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere davanın hiçbir evrakı taraflardan ve davaya katılandan gizlenemez. Taraflar, katılan veya vekilleri dava evrakını istedikleri zaman, kuralları çerçevesinde inceler. Ancak dava evrakı arasına getirilen veya konan belgelerin kapsamı davanın konusu ile doğrudan ilgili olmayan başka konuları da içerebilir. Bu cümleden olarak da gizlilik kararının alınmasına sebep olmuş olabilir. İşte dava dosyası içinde yer alan fakat dava ile doğrudan ilgisi olmayan belgelerin hangilerinin hangi kapsamda taraflar ve katılan ile vekillerince hakimin kararı ile incelenebileceğinin kabulü, gizlilik dereceli resmi belgelerin ve ticari sırların korunması bakımından zorunlu görülmektedir.
ADALET KOMİSYONU RAPORU
Tasarının 160, 161, 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172 ve 173 üncü maddeleri teselsül nedeniyle 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172, 173, 174 ve 175 inci maddeler olarak aynen kabul edilmiştir.
TBMM GENEL KURULU
TBMM Genel Kurulunda 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. maddeler tasarı metninden çıkartılmış ve diğer maddeler buna göre teselsül ettirilmiştir.