TMK Madde 471 - Vesayetin sona ermesi: Hükümlülerde

Uyuşmazlık, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyeti sebebiyle kısıtlanması istenen kişi hakkında, müddetnamede tahliye tarihi 22.08.2010 olarak gösterilmiş olmasına rağmen, Malatya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin kişinin tahliye olup olmadığını araştırmaksızın hüküm kurmasına ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m.471 uyarınca özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kurulan vesayetin hapis hâlinin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkacağı kuralından hareket etmiştir. Daire, somut olayda öncelikle kişinin gerçekten tahliye edilip edilmediğinin araştırılması, tahliye gerçekleşmişse kısıtlanmasına yer olmadığına karar verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu husus araştırılmadan eksik incelemeyle hüküm kurulmasını doğru bulmayan Daire, yerel mahkeme kararını oybirliğiyle bozmuştur.

Uyuşmazlık, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet nedeniyle hükümlü hakkında kurulan kısıtlama (vesayet) kararının, hükümlünün şartlı tahliyesi karşısında akıbetine ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, hükümlünün şartlı tahliye tarihinin 28.01.2008 olduğunu ve inceleme tarihi itibarıyla TMK m.471 uyarınca davanın konusunun kalmadığını saptamıştır. Bu çerçevede, hapis hâlinin sona ermesiyle kısıtlamanın TMK m.471 gereği kendiliğinden ortadan kalkacağı gözetilerek, konusuz kalan dava hakkında yerel mahkemece bu yönde bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozma sebebine göre sair hususların incelenmesine yer olmadığına oybirliğiyle hükmedilmiştir.

Uyuşmazlık, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlanan kişi üzerindeki vesayetin, hükümlünün tahliyesinden sonra ne şekilde sona ereceğine ilişkindir; somut olayda kısıtlının müddetnameye göre tahliye tarihi 16.03.2007 olarak belirlenmiştir. Yargıtay, gerekçeli kararın hükümlüye Tebligat Kanunu m.19 ve Tüzük m.25'e uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle temyizi süresinde kabul etmiştir. Esasa ilişkin olarak, TMK m.471 uyarınca bu tür vesayetin hapis hâlinin sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalktığı; dolayısıyla tahliye ile vesayet hukuken son bulduğundan davanın konusunun kalmadığı belirtilmiştir. Bu husus gözetilerek yeniden karar verilmek üzere yerel mahkeme hükmü oybirliğiyle bozulmuştur.

Bartın Sulh Hukuk Mahkemesinin (E. 2009/316, K. 2009/490) özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet nedeniyle TMK m.471 kapsamındaki vesayete ilişkin hükmü temyiz incelemesine konu olmuştur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, dosyadaki bilgi ve belgelerden hükümlünün koşullu tahliye tarihinin 01.02.2010 olduğunu ve inceleme tarihi itibariyle TMK m.471 uyarınca davanın konusuz kaldığını saptamıştır. Daire, bu nedenle konusuz kalan dava hakkında bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına oybirliğiyle karar vermiştir (06.04.2010).

Uyuşmazlık, boşanma sonrası 1998 ve 2002 doğumlu iki küçüğün velayetinin hangi ebeveyne bırakılacağına ilişkindir; davalı baba velayetin kendisine verilmesini talep etmiş, yerel mahkeme ise velayeti babaya vermemiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi hükmü velayet bakımından BOZMUŞTUR. Gerekçede, çocukların yüksek yararı aksini gerektirmedikçe asıl olanın anne veya babanın velayeti altında bırakılması olduğu vurgulanmış; daha önce hükümlü olan babanın tahliye olduğu ve TMK m.471 gereğince üzerindeki vesayetin hapis halinin sona ermesiyle kendiliğinden kalktığı belirtilmiştir. Daire ayrıca babanın velayet görevini gereği gibi yerine getiremeyeceğine dair bir kanıt bulunmadığını ve küçüklerin boşanma davası boyunca ve halen babaanne yanında kaldıklarını gözeterek velayetin babaya verilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Karar, m.471 uyarınca tahliyeyle kısıtlılığın kendiliğinden kalkmasını, babanın velayet ehliyeti önündeki hukuki engelin ortadan kalktığının göstergesi olarak velayet değerlendirmesine yansıtması yönüyle dikkat çekicidir.