TMK Madde 468 - Vesayet işlemlerinden doğan zarar: Devletin sorumluluğu

Uyuşmazlık, malik olduğu taşınmazı hatalı kayyımlık şerhi nedeniyle kiralayamayan, kullanamayan ve adına işlem yapamayan davacının; ölü kişiye kayyım atanması ve tek yasal mirasçı olarak tespit edilen Hazinenin yapılan işlemlere müdahale etmemesi sebebiyle uğradığı maddi ve manevi zararın Hazineden tahsili istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi davayı pasif husumet yokluğundan usulden reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Ancak Daire, 4721 sayılı Kanun'un 468 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi uyarınca, vesayet makamı ve denetim makamı gibi vesayet dairelerinde görevli olanların haksız fiilleriyle başkalarına verdikleri zarardan Devletin doğrudan doğruya sorumlu tutulması esasının getirildiğini vurgulamıştır. Bu nedenle Devletin asıl sorumlu olduğu kabul edilerek işin esasına girilmesi gerekirken pasif husumet yokluğundan ret kararı verilmesini hatalı bulan Daire, kararı bozmuştur. Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesi, m.468 uyarınca davalının sorumluluğunu kabul ederek davacının mahrum kaldığı kira bedelleri ve gelir kayıpları yönünden maddi tazminat ile manevi tazminat talebinin kabulüne karar vermiştir.

Uyuşmazlık, TMK m.405/1 sebebiyle kısıtlanan ancak vesayet altına alınmayıp annesinin velayeti altında bırakılan ergin çocuğun, eski velinin kötü niyetli ve tedbirsiz mal yönetimi nedeniyle uğradığı zararın TMK m.438'e dayalı tazmini ile Maliye Hazinesinin TMK m.468 gereği sorumluluğu istemine ilişkindir. Yargıtay, somut olayda kişinin vesayet altına değil velayet altına bırakıldığını (TMK m.335/2, 419/3), bu nedenle uyuşmazlığa vesayete ilişkin hükümlerin değil velayete ilişkin hükümlerin (TMK m.335 ve devamı ile m.352 ve devamı) uygulanması gerektiğini vurgulamıştır. Olayda velayet rejimi geçerli olduğundan ve vesayet organlarına ait bir kusur/hesap ilişkisi bulunmadığından, vesayet makamına hesap verilmesini ve Devletin/Maliye Hazinesinin sorumluluğunu düzenleyen TMK m.467 ve m.468 hükümleri uygulama yeri bulamaz. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin TMK m.467 uyarınca yargılama yapıp hüküm kurması ve Hazine aleyhindeki davayı TMK m.468 gerekçesiyle kabulü doğru görülmemiş; hüküm, bozmanın niteliğine göre sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.

Uyuşmazlık, davacının kayyım eliyle yönetilip kiraya verilen taşınmazından doğan zararı ile Hazinenin yasal mirasçı sıfatıyla bu işlemlere müdahale etmemesi nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın, TMK m.468 kapsamında doğrudan Hazineden (Devletten) tazmini istemine ilişkindir; ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesi davayı pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddetmiştir. Yargıtay, TMK m.468/1-1. cümleye göre Devletin, vesayet dairelerinde görevli olanların hukuka aykırı biçimde sebebiyet verdikleri zararlardan doğrudan doğruya sorumlu olduğunu vurgulamıştır. Bu nedenle Devletin asıl sorumlu olduğu kabul edilerek işin esastan incelenmesi gerekirken davanın usulden reddedilmesi doğru görülmemiştir. Sonuç olarak bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararının oy birliğiyle bozulmasına karar verilmiştir.