TMK Madde 470 - Vesayetin sona ermesi: Küçüklerde

Uyuşmazlık, küçük davacılara vasi olarak atanan davalının vesayet görevini kötüye kullandığı (defter tutmama, kesin hesap vermeme, Er Muhasebe Şirketini kendi adına tescil ettirme) iddiasıyla açılan tazminat ve sicil kaydının davacılar adına düzeltilmesi davasının zamanaşımına uğrayıp uğramadığına ilişkindir. İlk derece mahkemesi, davacıların ergin olmalarından itibaren 10 yıllık genel zamanaşımının dolduğu ve davalının süresinde def'ide bulunduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; ancak Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK m.470 uyarınca vesayet erginlikle kendiliğinden sona erse de vasinin sorumluluğunun vesayet makamınca görevin sona erdiğine karar verilinceye kadar süreceğini, TMK m.489 ve devamı uyarınca görevi sona eren vasinin son rapor ve kesin hesabı sulh mahkemesine vermek ve malvarlığını teslime hazır bulundurmakla yükümlü olduğunu, zamanaşımının (m.492 bir yıl, m.493/son fıkra her hâlde on yıl) kesin hesabın tebliğinden başlayacağını, somut olayda bu yasal gereklerin yerine getirilmediğini ve dolayısıyla zamanaşımı koşullarının oluşmadığını belirterek hükmü bozmuştur. Bozmaya uyan mahkeme, Rize 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 09.08.2017 tarihli kararıyla kesin hesap ve raporun onaylanmadığını saptayarak davalının zamanaşımı iddiasını yerinde görmemiş; kararın metne yansıyan kısmı zamanaşımı engelinin aşıldığını ve yargılamanın iddia ve savunmanın genişletilemeyeceği yönündeki usul tartışmasıyla sürdüğünü göstermektedir.

Uyuşmazlık, küçüklük sebebiyle TMK m.404 uyarınca vesayet altına alınan kişi hakkında verilen hükmün temyizen incelenmesine ilişkindir. Yargıtay, vesayet altındaki kişinin 04.05.2011 tarihinde ergin olması nedeniyle vesayetin TMK m.470/1 gereğince kendiliğinden sona erdiğini tespit etmiştir. Bu nedenle dosyadaki delillere ve kanuni gerektirici sebeplere işaret edilerek temyiz isteğinin reddine ve usul ile kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar verilmiştir. Erginliğin gerçekleşmesiyle küçüklüğe dayalı vesayet, mahkemece ayrı bir sona erdirme kararına ihtiyaç duyulmaksızın ipso iure (kendiliğinden) son bulmuştur.

Yaş küçüklüğü nedeniyle kendisine vasi atanan ve mirasın reddi davası vasisi tarafından açılıp takip edilen davacı, 16.5.2009 tarihinde ergin olmuştur. Yargıtay işin esasına girmemiş; davacının ergin olması nedeniyle vesayetin bu tarih itibarıyla ayrıca bir karara gerek kalmaksızın yasa gereği kendiliğinden kalktığını (TMK m.470/1) tespit etmiştir. Bu nedenle artık fiil ehliyetini kazanmış olan davacının vasi aracılığıyla değil bizzat temsil olunacağına işaret edilmiştir. Karar ve temyiz dilekçesinin doğrudan ergin davacıya tebliği, temyiz süresinin beklenmesi ve sonra gönderilmesi için dosyanın yerel mahkemesine iadesine oy birliğiyle karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, ana ve babasının ölümü üzerine 3.7.2000 tarihli kararla Tokat Sulh Hukuk Mahkemesi (vesayet makamı) nezdinde vesayet altına alınan 1997 doğumlu küçük Kübra'nın vasisinin ölmesi sonrasında yetkili vesayet dairesinin hangisi olduğu ve Tokat vesayet makamının yetkisizlik kararı verip veremeyeceği noktasında toplanmaktadır. Yargıtay, gerekçesinde vasinin ölümünün yalnızca vasilik görevini sona erdiren bir sebep teşkil ettiğini (TMK m.479), ancak bu durumun küçük üzerindeki vesayeti ortadan kaldırmadığını vurgulamış; küçüğün vesayetinin ancak ergin olmasıyla kendiliğinden son bulacağını (TMK m.470/1) belirtmiştir. Mahkeme ayrıca vesayette yetkinin kesin olup re'sen gözetilmesi gerektiğini, bir kişi için birden fazla vesayet dairesi bulunamayacağını ve yerleşim yeri Tokat'ta devam ettiğinden davaya Tokat vesayet makamınca bakılması gerektiğini (TMK m.411-412) ortaya koymuştur. Bu nedenlerle Tokat vesayet makamının yetkisizlik kararı vermesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmün oybirliğiyle bozulmasına karar vermiştir.