TMK Madde 463 - Denetim makamının izni gereken hâller

Uyuşmazlık, biri TMK m.405 uyarınca kısıtlanıp vesayet altına alınan, diğeri TMK m.429 uyarınca kendisine yasal danışman atanan ve birlikte evli olan iki davacının, 2004 doğumlu küçük S.'yi birlikte evlat edinme istemine ilişkindir; yerel mahkeme, evlat edinmenin kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğu ve yasal temsilci aracılığıyla evlat edinmenin mümkün olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi hükmü bozmuştur. Bozma gerekçesinde, kısıtlanıp vesayet altına alınan davacının denetim makamının izni ile evlat edinmesinin mümkün olduğu (TMK m.463/1), yasal danışman atanan diğer davacının ise evlat edinme davası açmasının kendisine atanan yasal danışmanın görüşüne tabi olduğu (TMK m.429/1) belirtilmiştir. Bu nedenle kısıtlı davacının vasisinin davaya katılımının sağlanarak denetim makamının izni için uygun süre verilmesi, diğer davacı yönünden de yasal danışman görüşünün alınması yasal zorunluluk olduğundan; bu yönler üzerinde durulmaksızın eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, ayrıca bozma sebebine göre sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, kısıtlıya ait taşınmaz hissesinin pazarlık usulüyle satışına izin verilmesi istemine ilişkindir; vesayet makamı istemi uygun görerek satışa izin vermiş, ardından dosyayı pazarlıkla satış konusunda karar verilmek üzere denetim makamına göndermiştir. Yargıtay, kararında taşınmazın satışına izin verme görevinin vesayet makamına (TMK m.444/1-2), pazarlıkla satışa karar verme görevinin ise denetim makamına ait olduğunu (TMK m.444/son) belirtmiş; TMK m.463 uyarınca satışa izin kararının denetim makamının tasdikine tâbi olmadığını vurgulamıştır. Bu çerçevede denetim makamının görevi izni tasdik etmek değil, pazarlıkla satış isteğinin uygun olup olmadığını değerlendirip bu hususta bir karar vermektir. Denetim makamının bu değerlendirmeyi yapması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm oybirliğiyle BOZULMUŞTUR.

Uyuşmazlık, kısıtlıya ait taşınmazın satışına izin veren vesayet makamı (sulh hukuk mahkemesi) kararının ayrıca denetim makamının tasdikine bağlı olup olmadığı ile pazarlıkla satış usulünün belirlenmesi noktasında toplanmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, temyiz edilen kararı iki bent nedeniyle bozmuştur. Birinci bentte; satışa izin talebi Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiş olmasına rağmen tasdik isteminin reddedilmesi hatalı bulunmuş, zira TMK m.463 uyarınca satışa izin kararı denetim makamının tasdikine tabi değildir. İkinci bentte; sulh hukuk mahkemesinin gerekçeli kararında satış usulünün belirlenmesi için dosyanın asliye hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, oysa TMK m.444/son uyarınca pazarlıkla satışa karar verme görevinin denetim makamına ait olduğu, bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesinin doğru olmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak her iki bentteki nedenlerle hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.

Davacılar N. ve S. A., davalının vesayeti altında bulunan 07/12/2001 doğumlu küçük Ç. Y.'yi evlat edinmek istemiş; yerel mahkeme davanın kabulüne karar vermiş ve hüküm temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Adalet Bakanlığının talebi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca HUMK m.427/6 uyarınca kanun yararına bozma istenmiştir. Yargıtay, TMK m.463'te vesayet makamı izninden sonra denetim makamının izninin de gerekli olduğu hallerin düzenlendiğini ve vesayet altındaki kişinin evlat edinilmesinin de bu kapsamda sayıldığını belirterek, denetim makamından izin alınmaksızın küçüğün evlat edinilmesine karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bulmuştur. Ayrıca TMK m.316'nın hakime yüklediği esaslı durum ve koşulların kapsamlı araştırılması, tarafların dinlenmesi ve gerektiğinde uzman görüşü alınması yükümlülüğüne uyulmadan eksik incelemeyle hüküm kurulmasını da hatalı görmüştür. Bu sebeplerle Yargıtay, hükmün sonuca etkili olmamak üzere oybirliğiyle BOZULMASINA karar vermiştir.