TMK Madde 465 - Vesayette izinsiz işlemin sonucu

Uyuşmazlık, vasinin vesayet altındaki kişi adına açtığı boşanma davasında, husumete (dava açmaya) izin için vesayet makamından usulüne uygun bir izin kararı alınıp alınmadığına ilişkindir; somut olayda İstanbul 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/881 esas sayılı dosyasında 05/12/2014 tarihinde verilen husumete izin kararının eldeki dava dosyasını kapsamadığı tespit edilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vasinin vesayet altındaki kişi adına dava açabilmesi için vesayet makamından "dava açma izni" alınmasının zorunlu olduğunu (TMK m.462/8), bu izin alınmadan açılan davaya bakılmasının ise usul ve kanuna aykırı olduğunu belirtmiştir. Daire, TMK m.465 uyarınca vesayet makamının iznine tâbi bir işlemin gerekli izin alınmaksızın yapılması halinde vasinin bu işleminin vesayet altındaki kişiyi bağlamayacağı ilkesine dayanmıştır. Bu sebeple bölge adliye mahkemesi kararının kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına, bozma sebebine göre kadının temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, TMK m.405 sebebiyle kısıtlanıp vesayet altına alınan davacı kadının bizzat verdiği vekaletnameye dayanılarak vekili aracılığıyla açtığı boşanma davasında, başlangıçtaki dava şartı noksanlığının nasıl giderileceğine ilişkindir; yerel mahkeme, veli tarafından verilmiş vekaletname bulunmaması ve Sulh Hukuk Mahkemesince husumete izin talebinin reddedilmesi gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi hükmü BOZMUŞTUR. Daire, vasinin/velinin vesayet altındaki kişi adına dava açabilmesi için vesayet makamından husumete izin alınmasının zorunlu olduğunu (TMK m.462/8), bu işlemin izin alınmadan yapılması halinde ise TMK m.465 uyarınca vasinin yaptığı işlemin vesayet altındaki kişiyi bağlamayacağını belirtmiş; ancak yargılama sırasında babanın velayet görevinin kaldırılıp 30.09.2014 tarihinde annenin veli olarak atanması karşısında, sonradan veli olan anneden vekalet alınması ve husumete izin (TMK m.462) için süre verilerek başlangıçtaki dava şartı noksanlığının giderilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Daire, bu eksiklikler giderildikten sonra işin esasının incelenmesi gerekirken davanın doğrudan usulden reddedilmesini hatalı bularak bozma kararı vermiştir.

Uyuşmazlık, akıl hastalığı (TMK m.405) nedeniyle kısıtlanan ve annesi vasi tayin edilen kadın adına açılan nafakanın artırılması davasının, vesayet makamının izni (TMK m.462/8) alınmadan açılıp açılamayacağına ilişkindir. Yargıtay çoğunluğu, kısıtlanan ergin kişinin TMK m.419/son uyarınca vesayet altına değil velayet altına bırakılması gerektiğinden, fiilen vasi atanmış olsa da annenin velayet altında sayılacağını ve "veli" sıfatıyla dava açtığını kabul ederek, TMK m.462/8 izninin aranmasını usul ve yasaya aykırı bulmuş; hükmü bu sebeple bozmuş, bozma kapsamı dışındaki sair hususları ise onamıştır. Karşı oy yazısında ise kadının fiilen annesinin vesayeti altında olduğu, vasinin dava açması için vesayet makamı izninin (TMK m.462/8) bir dava şartı olup kamu düzeniyle ilgili bulunduğu ve bu iznin alınmadığı vurgulanmıştır. Karşı oy, TMK m.465 uyarınca vasinin yetkili vesayet dairelerinin iznini almadan yaptığı işlemlerin vesayet altındaki kişi bakımından sonuç doğurmayacağını, bu nedenle izin/onayın getirilmesi için süre verilip bunun bekletici sorun yapılması gerektiğini belirterek, bozma sonucuna farklı gerekçeyle ulaşmıştır.

Uyuşmazlık, TMK m.405 uyarınca kısıtlanarak vesayet altına alınan davalı-karşı davacı kadın adına vasinin, vesayet makamından "dava açma izni" (TMK m.462/8) almaksızın açtığı boşanma davasına bakılmasının usule uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Yargıtay, vesayet makamından husumete izin için usulüne uygun bir karar alınmadan vasi tarafından açılan davaya bakılmasını usul ve kanuna aykırı bularak hükmün bozulmasına karar vermiştir. Gerekçede, vasinin vesayet altındaki kişi adına dava açabilmesi için vesayet makamının izninin zorunlu olduğu, vesayet makamının iznine tabi bir işlemin izin alınmaksızın yapılması hâlinde ise vasinin bu muamelesinin TMK m.465 gereği vesayet altındaki kişiyi bağlamayacağı vurgulanmıştır. Bozma sebebine göre, erkeğin boşanma davasına yönelik temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına da hükmedilmiştir.

Uyuşmazlık, kısıtlanan davacı babaya vasi olarak atanan kardeşin, vesayet altındaki kişi adına, boşanma kararıyla anneye bırakılan ortak çocuğun velayetinin değiştirilmesi talebiyle açtığı davaya ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vasinin vesayet altındaki kişi adına dava açabilmesi için vesayet makamından "dava açma izni" alması zorunlu olduğunu (TMK m.462/8), bu iznin alınmaması halinde vasinin yaptığı muamelenin vesayet altındaki kişiyi bağlamayacağını (TMK m.465) vurgulamıştır. Daire, mahkemece vasiye dava açma izni kararı alması için süre verilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır. Bozma sebebine göre davalının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına oybirliğiyle karar verilmiştir.