TMK Madde 242 - Mal ayrılığında: Yönetim, yararlanma ve tasarruf

Boşanma davasında yerel mahkeme karar vermiş; davalı-davacı koca manevi tazminat miktarı ve velayet yönünden, davacı-davalı kadın ise her iki dava yönünden temyize gitmiştir. Daire, kocanın tüm temyiz itirazlarını ve kadının bir bend dışındaki itirazlarını yerinde görmemiş; ancak boşanma davası açılınca hakimin davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden (resen) alma zorunluluğuna (TMK m.169) dikkat çekmiştir. Karar metninde malların yönetimine ilişkin resen alınacak tedbirler arasında TMK m.242 de (m.223, 244, 262, 263, 264, 267, 215 ile birlikte) açıkça sayılmıştır. Daire, TMK m.185/3 ve 186/3 uyarınca tarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetilerek dava tarihinden geçerli davacı-davalı kadın yararına uygun miktarda tedbir nafakasına hükmedilmesi gerekirken bunun yapılmamasını usul ve yasaya aykırı bulmuş; hükmü bu bentteki sebeple bozmuş, kalan bölümleri ise onamıştır.

Uyuşmazlık, davalı adına kayıtlı taşınmaza yapılan katkı (mahkemece katılma, karşı oyda değer artış payı olarak nitelenen) alacağı davasının, davalının ileri sürdüğü zamanaşımı def'i karşısında hangi süreye tabi olduğunda toplanmakta; yerel mahkeme TMK m.178'deki bir yıllık süreyi uygulayarak davayı zamanaşımından reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi oyçokluğuyla hükmün BOZULMASINA karar vermiş; katılma alacağının zamanaşımı konusunda TMK'da hüküm bulunmadığını, BK m.125 uyarınca kural olarak alacakların on yıllık zamanaşımına tabi olduğunu, "her dava" ifadesinin "bütün alacaklar" biçiminde anlaşılması gerektiğini, başlangıcın mal rejiminin sona erdiği tarih (TMK m.225) olduğunu ve TMK m.5 gereği BK'nın zamanaşımı hükümlerinin uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanacağını belirterek on yıllık süreyi benimsemiştir. Karara yazılan karşı oyda, eşlerin mal rejimi sözleşmesiyle başka bir rejime geçmeleri (TMK m.203) veya dönüştürme davasıyla (TMK m.206) mal ayrılığına geçilmesi hâlinde değer artış payı alacağının evlilik sırasında da doğabileceği vurgulanmış; zamanaşımının sözleşme bulunup bulunmamasına göre ayrı değerlendirilmesi (sözleşme varsa BK m.125 gereği on yıl; yoksa öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl) gerektiği savunularak çoğunluğun ayrım yapmaksızın doğrudan on yılı benimsemesinin Kanunun sistematiğine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.