TMK Madde 15 - Ayırt etme gücünün bulunmaması

Resmi Metin

Ayırt etme gücünün bulunmaması

Madde 15- Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukukî sonuç doğurmaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri kural olarak hukuki sonuç doğurmaz; bu temel ilke, kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere bütün hukuki işlemlerde geçerlidir. Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. Bu kural, irade beyanının geçerliliğini ayırt etme gücüne bağlayan temel ilkeyi somutlaştırmaktadır.

Madde, ayırt etme gücünden yoksun kişinin yalnızca hukuki işlemlerini değil, tüm fiillerini kapsayan geniş bir hükümsüzlük öngörmüştür. “Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere” kaydı, bu kuralın mutlak olmadığını ve kanunun belirli hâllerde istisna tanıdığını göstermektedir. 4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, eski Kanunda iki fıkra hâlinde düzenlenmiş olan maddenin tek fıkra hâline getirildiği ve “tasarruflar” yerine daha geniş kapsamlı “fiiller” ifadesinin tercih edildiği belirtilmiştir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 15 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı terim birliğini sağlamak üzere “Ayırt etme gücünün bulunmaması” şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki Kanunda iki fıkra halinde düzenlenmiş olan madde tek fıkra haline getirilmiştir. Madde ayırt etme gücüne sahip olmayan kişinin tasarruflarının değil, fiillerinin hukuki sonuç doğurmadığını ifade etmek üzere yeniden kaleme alınmıştır. Gerçekten de ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerin hukuki sonuç doğurmayan fiilleri sadece tasarruf işlemleri olmayıp, bu nitelikte olmayan bütün diğer fiilleridir. Maddede bunun kanunlarda öngörülen ayrık durumların saklı olduğu ifade edilmiştir.

TBMM GENEL KURULU
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Görüşülmekte olan Türk Medeni Kanunu Tasarısının 9 uncu maddesinin aşağıdaki şekilde düzenlenmesini arz ve teklif ederiz.

Saygılarımızla.

Lütfü Esengün : Erzurum

Cevat Ayhan : Sakarya

Yasin Hatiboğlu : Çorum

Fethullah Erbaş : Van

Madde 9. – Fiil ehliyetine sahip olan kimse, hak edinmeye de borç altına girmeye de ehildir.

BAŞKAN – Diğer önergeyi okutuyorum:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Görüşülmekte olan Türk Medeni Kanunu Tasarısının 15 inci maddesinin aşağıdaki şekilde düzenlenmesini arz ve teklif ederiz.

Saygılarımızla.

Fethullah Erbaş : Van

Lütfü Esengün : Erzurum

Cevat Ayhan : Sakarya

Madde 15. – Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin tasarrufu hukuki sonuç doğurmaz.

BAŞKAN – Diğer önergeyi okutuyorum ve bu önergeyi işleme koyacağım:

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Görüşülmekte olan 723 sıra sayılı kanun tasarısının “Kişiler Hukuku” başlıklı Birinci Kitabının 8-46 ncı maddeleri arasında yer alan “Birinci Bölüm” başlığının “Birinci Kısım” olarak; “Birinci Ayırım”, “İkinci Ayırım” başlıklarının ise sırayla “Birinci Bölüm”, “İkinci Bölüm” olarak değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.

Aydın Tümen : Ankara

İsmail Köse : Erzurum

Nihat Gökbulut : Kırıkkale

Nevzat Ercan : Sakarya

Mehmet Ali Şahin : İstanbul

Fethullah Erbaş : Van

BAŞKAN – Efendim, Komisyon katılıyor mu bu önergeye?

ADALET KOMİSYONU BAŞKANI EMİN KARAA (Kütahya) – Çoğunluğumuz olmadığı için katılamıyoruz; ama, takdire bırakıyoruz Sayın Başkan.

BAŞKAN – Sayın Hükümet?..

ADALET BAKANI HİKMET SAMİ TÜRK (Trabzon) – Katılıyoruz.

BAŞKAN – Efendim, Komisyonun takdire bıraktığı, Hükümetin katıldığı önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Etmeyenler… Kabul edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 1.HD içtihatları

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2023/1624 K. 2024/2830 22.04.2024 Onama

TMK m.15 gereğince ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin geçerli bir iradesi olmadığından, kanundaki ayrık durumlar saklı kalmak üzere yapacağı işlemlere sonuç bağlanamaz; karşı tarafın iyiniyetli olması da bu işlemi geçerli kılmaz.

Detaylı özeti gör

Ehliyetsizlik ve hileye dayalı tapu iptali ve tescil davasında, satış tarihinde davacının fiil ehliyetini haiz olmadığı Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulu raporuyla saptanmıştır. İlk Derece Mahkemesi, ayırt etme gücü bulunmayan davacının yaptığı taşınmaz satış sözleşmesinin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, TMK m.15 uyarınca ayırtım gücü bulunmayan kimsenin işlemlerine sonuç bağlanamayacağını ve karşı tarafın iyiniyetinin işlemi geçerli kılmayacağını, ayrıca davalının ilk el konumunda ve davacının ehliyetsiz olduğunu bilen-bilmesi gereken kişi konumunda bulunduğunu belirterek davalı vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi ise temyiz incelemesinde kararı usul ve kanuna uygun bularak Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2015/14689 K. 2015/13816 30.11.2015 Bozma

Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin geçerli iradesi olmadığından (kanundaki ayrık durumlar saklı) yaptığı işlemlere sonuç bağlanamaz; karşı tarafın iyiniyeti bu işlemi geçerli kılmaz. İşlem yokluk/butlanla sakat olduğundan akdin her iki tarafı yönünden de bağlayıcı değildir.

Detaylı özeti gör

TMK m.405 uyarınca kısıtlanan davacı, dava konusu taşınmazı önce satış yoluyla edinmiş, bir hafta sonra da davalılara devretmiş; her iki akit tarihinde de ehliyetsizliği sabittir. Yargıtay, TMK m.15 ışığında ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin geçerli iradesi olmadığından yaptığı işlemlere sonuç bağlanamayacağını ve karşı tarafın iyiniyetinin işlemi geçerli kılmayacağını vurgulamıştır; ehliyetsizin taraf olduğu akit yokluk/butlanla sakat olduğundan akdin karşı tarafı yönünden de bağlayıcı değildir. Yerel mahkeme yalnızca ikinci işlemi iptal edip ilk temliki ayakta tuttuğu için karar bozulmuş, her iki tasarrufun da ehliyetsizlik nedeniyle geçersiz sayılması gerektiği belirtilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

TMK Madde 15 Ayırt etme gücünün bulunmaması

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Yargıtay Kararları

Ücretsiz Hakkınız Doldu